
Sáng 25/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026-2031.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khóa 16 gồm 50 thành viên, tổ chức thành 5 tiểu ban (mỗi tiểu ban do 1 phó chủ nhiệm làm trưởng ban). Thường trực ủy ban gồm 14 thành viên.
Ủy ban đã tham gia thẩm tra 29 dự án luật, nghị quyết, báo cáo phục vụ kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 16; góp ý hồ sơ chính sách 4 dự án luật; tích cực đóng góp vào đề án tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới.

Ủy ban được giao chủ trì thẩm tra, đã ban hành 7 kế hoạch thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật trọng tâm trình kỳ họp thứ 2 gồm: Luật Điện lực; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật Bưu chính (sửa đổi); Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).
Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh phải nhìn thẳng vào thực tế nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ khóa 16 sẽ nặng hơn, phức tạp hơn khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với yêu cầu tăng trưởng hai con số để thực hiện 2 mục tiêu 100 năm.
Dẫn ví dụ về việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vừa họp về chiến lược phát triển công nghệ lượng tử, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cần rà soát lại các luật, nghị quyết đã ban hành thời gian qua để xem đã có nội dung nào đề cập đến lĩnh vực công nghệ lượng tử hay chưa, nếu có thì ở mức độ nào. Nếu chưa có, thời gian tới phải phối hợp với Chính phủ để nghiên cứu, đề xuất chính sách phát triển lĩnh vực này.
Theo Chủ tịch Quốc hội, trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Ủy ban phải có tư duy đi tắt, đón đầu; không chỉ ban hành chính sách, mà còn phải giám sát xem chính sách đó được thực hiện như thế nào, có trúng không, có đúng không, có hiệu quả không.
Chức năng của Quốc hội nói chung, của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nói riêng là lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Ủy ban phải có tầm nhìn chiến lược hơn, cách làm phải sáng tạo hơn, chủ động hơn, không chỉ làm đúng chức năng, đúng “bài” được giao, mà phải biết đi trước, đón đầu.
Về nhiệm vụ trọng tâm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần hoàn thiện thể chế khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật.
Qua cuộc tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật lần này, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban rà soát các luật, nghị quyết thuộc lĩnh vực phụ trách. Ủy ban được yêu cầu chỉ rõ các quy định nào mâu thuẫn, chồng chéo, lỗi thời, không còn phù hợp thì phải đề xuất sửa ngay, không để kéo dài.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, pháp luật phải quy định cơ chế bảo vệ cán bộ, nhà khoa học dám nghĩ, dám làm, dám đột phá công nghệ; cắt giảm tối đa các thủ tục xét duyệt, nghiệm thu mang tính hành chính, quan liêu trong nghiên cứu khoa học.

7 dự án luật do Ủy ban chủ trì thẩm tra trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 đều là các luật quan trọng. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban chuyển mạnh từ “thẩm tra hồ sơ” sang “thẩm tra chính sách, tham mưu chiến lược”.
Báo cáo thẩm tra phải dựa trên phân tích chính sách, dữ liệu, đánh giá tác động và dự báo rủi ro; giảm mô tả, tăng phân tích; giảm kể việc, tăng kiến nghị chính sách. Chủ tịch Quốc hội chỉ đạo cần chủ động trong khảo sát, nghiên cứu; công tâm, vô tư, khách quan, phối hợp chặt với Chính phủ để đánh giá tác động, thẩm tra, đảm bảo hiệu quả, chất lượng.
Về công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, muốn giám sát đúng, giám sát trúng thì phải có chương trình giám sát cụ thể theo quý, theo tháng, theo năm; đồng thời phải có cơ chế giám sát thường xuyên đối với những vấn đề cần theo dõi liên tục.
Để phát triển đất nước phải phát triển đường sắt tốc độ cao, đường sắt nội thị, đường sắt kết nối các vùng, nhưng phát triển theo định mức nào, tiêu chuẩn nào, công nghệ gì thì Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phải thực hiện chức năng giám sát.
Ủy ban không làm thay công việc của Chính phủ, nhưng phải giám sát để bảo đảm các chủ trương, chính sách được thực hiện đúng hướng, hiệu quả.

