‘Chuột chạy cùng sào...’

Ngày xưa, từ thời ba mẹ tôi thi vào sư phạm, câu nói này đã vô cùng nổi tiếng.

“Chuột chạy cùng sào…” là con chuột đói không lối thoát, câu thành ngữ này hàm ý chỉ con người đã lâm vào tình trạng bế tắc, đang ở bước đường cùng.

“Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm” ý muốn chỉ rằng khi người thí sinh không còn lựa chọn nào khác, mới chọn ngành sư phạm để làm giáo viên. Bởi nghề giáo viên thời đó có thể được xem là nghề (tri thức) nghèo nhất. Có lẽ, ngày đó, phải thực sự yêu nghề mới chọn làm giáo viên.

{keywords}
Sau vụ việc nữ sinh ở An Giang nghi tự tử, học sinh mong muốn thầy cô lắng nghe và thấu hiểu nhiều hơn. Ảnh minh họa: Lao Động

Cách đây gần 30 năm, tôi từng thấy những giờ phút ba mẹ miệt mài đèn sách, trăn trở bên từng trang viết của học trò. Ngoài giờ đó, tôi cũng chứng kiến ba mẹ hàng đêm thức khuya đạp máy khâu rầm rầm may đồ ký gửi. Ba dạy đại học, mẹ dạy cấp hai nhưng vẫn phải làm thêm, ngoài may đồ ký gửi còn đi buôn chanh, bán lạc.

Ba mẹ tôi chẳng phải là ngoại lệ, thời đó, nhà nào mà cả hai vợ chồng đều là giáo viên thì xác định phải có thêm nghề tay trái mới đủ trang trải cho cuộc sống. Thậm chí, ba mẹ tôi từng nghĩ chỉ sinh một đứa con thôi, vì nếu sinh nhiều sẽ không nuôi nổi.

Thế rồi, cuộc sống đổi thay, các giáo viên “thoát nghèo” nhờ dạy thêm. Nếu một người giáo viên nào đó có thể sống dư dả mà không cần dạy thêm, thì chỉ có thể là vợ/chồng người đó làm nghề khác và tôi chắc chắn, họ chính là trụ cột kinh tế trong nhà.

Bao nhiêu thí sinh thi Sư phạm thực sự yêu nghề giáo?

Ấy vậy mà thời nay nghề giáo viên vẫn không phải là nghề “hot” thu hút được đông đảo thí sinh. Thậm chí, thực trạng đáng buồn là có lúc điểm tuyển sinh cho ngành sư phạm lại xuống cực thấp, như năm 2017. Điểm chuẩn chuyên ngành sư phạm ở một số trường đại học, cao đẳng chỉ ở mức 9, 10, 12, 15 điểm. Lúc này, ý nghĩa của câu “chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm…” lại trở thành phải học dốt lắm mới đi làm giáo viên.

Điều này khiến tôi băn khoăn ở chỗ, không biết những thí sinh này chọn sư phạm vì thích làm giáo viên, hay vì nếu không chọn sư phạm thì không đủ tiêu chuẩn vào trường đại học, cao đẳng nào khác? Chưa kể, học sư phạm còn có ưu đãi là không phải đóng tiền học phí.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, tôi được hỏi tại sao lại chọn ngành Sư phạm. Tôi không hề chuẩn bị cho câu hỏi này, và trước đây cũng chưa từng ai  hỏi tôi câu đó.

Sự thực là không phải tôi chọn ngành sư phạm, mà là ba mẹ chọn cho tôi. Lý do đơn giản là nghề này nhàn hạ, và tôi sẽ có nhiều thời gian để chăm sóc gia đình và con cái. Đối với mẹ tôi, vai trò của người phụ nữ là “nội tướng” trong nhà, còn người chồng sẽ lo việc kinh tế. Còn với ba tôi, mẹ tôi nói gì cũng đúng.

Không biết, trong hàng ngàn thí sinh nộp hồ sơ vào trường sư phạm hàng năm, bao nhiêu trong số đó là thực sự yêu nghề giáo? Bao nhiêu trong số đó khi ra trường vẫn còn giữ được tâm huyết, nhiệt huyết với nghề, nhất là khi nghề giáo luôn đối mặt với rất nhiều khó khăn và áp lực đủ chiều. Tôi nghĩ, một người giáo viên không thể làm tốt công việc của mình nếu như họ không có lòng bao dung, không có sự kiên nhẫn, và trên hết, không có lòng yêu thương con người.

Cần tạo được mối đồng cảm giữa cô và trò

Trong vụ việc cô nữ sinh An Giang nghi tự tử, tôi đã vô cùng kinh ngạc về phản ứng của người giáo viên và những lời lẽ thua đủ mà cô giáo đăng trên Facebook. Thực sự cô đã nghĩ gì khi "bạo hành" chính học sinh của mình bằng những lời nói gây tổn thương và những đòn tâm lý? Tôi tự hỏi, khi chọn nghề này, lý do của cô là gì? Cô bảo cô “yêu màu tím”, nhưng tôi không biết liệu giữa yêu màu tím và yêu con người có gì liên quan hay không.

Nếu đã không yêu nghề này, tại sao cô lại chọn nó. Không yêu nghề mà phải làm nghề, phải chịu đựng những khó khăn, khắc nghiệt, đòi hỏi của nghề, chẳng khác gì hành hạ bản thân. Mà một khi bản thân đã không thoải mái, thì làm sao có thể tốt với người khác được, nhất là khi đối tượng thụ hưởng từ nghề nghiệp của mình lại là thanh thiếu niên, lứa tuổi với tâm lý phức tạp, tính tình cũng ương ương.

Trong một bài nói chuyện  trên diễn đàn TED, bà Rita Pierson, một nhà giáo dục người Mỹ, kể rằng đồng nghiệp của bà nói, nhiệm vụ của họ chỉ là dạy kiến thức cho học sinh, họ không được trả lương để thích lũ trẻ.  Bà Pierson đáp rằng, lũ trẻ sẽ không học từ người mà chúng không thích; và tin rằng một năm học của người đồng nghiệp sẽ trở nên rất dài…

{keywords}
Bà Rita Pierson: Mọi đứa trẻ đều xứng đáng với một người ủng hộ,
một người lớn sẽ không bao giờ từ bỏ chúng, người hiểu được sức mạnh của sự kết nối và khẳng định mạnh mẽ rằng đứa trẻ sẽ trở thành phiên bản tốt nhất chúng có thể

Quả vậy, tôi cảm thấy, việc dạy học, đặc biệt ở cấp phổ thông, trước hết cần tạo được mối đồng cảm giữa cô và trò. Một khi hai bên đã thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau thì việc dạy và học sẽ trở nên trôi chảy, dễ dàng. Ngược lại, sẽ là sự mệt mỏi cho cả hai bên.

Trở lại cuộc phỏng vấn của tôi, tôi đã thành thật trả lời rằng tôi vào sư phạm là sự lựa chọn của ba mẹ. Và may mắn thay, đó lại là một lựa chọn phù hợp nhất dành cho tôi. Hoá ra công việc này đem lại cho tôi nhiều niềm vui, mỗi khi tôi nhìn thấy được sự thay đổi ở học trò, dù ít hay nhiều.

Tôi làm nghề này, trước hết là vì chính tôi, chứ không vì ai khác.

Nguyên Kan (từ Pháp) 

Trường đồi, gà công nghiệp và câu chuyện trò dạy thầy

Trường đồi, gà công nghiệp và câu chuyện trò dạy thầy

“Đúng là thầy không nên ví von với con gà công nghiệp. Cảm ơn con vì dạy cho thầy bài học cảm thương với loài gà công nghiệp”, thầy Nguyễn Đức Quang, nhà sáng lập và điều hành trường đồi, Spring Hill, viết.

tin nổi bật

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?

Chống tham nhũng: Nhớ vụ án hối lộ 1 ngày nghỉ mát, 2 con gà

Cuối những năm 1970, một vụ án được coi là chưa từng có xảy ra tại Ủy ban Kế hoạch nhà nước…

Hiệp ước Trung Quốc - Solomon gây sóng gió ở Thái Bình Dương

Solomon chắc hẳn đã vô cùng bận rộn khi phải tiếp đón các quan chức cấp cao từ Australia, Mỹ và Nhật Bản liên tiếp tới thăm.

Nghiệm thu đề tài khoa học như máy, nguồn nhân lực thực sự chất lượng cao?

Xem kết quả thanh tra đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ do Thanh tra Chính phủ công bố, dư luận không còn “dậy sóng” bởi đối tượng thanh tra, chẳng phải ai xa lạ: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Trái phiếu doanh nghiệp, từ lời nói đến hành động

Mấy hôm nay, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc liên tục đưa ra các thông điệp về thị trường vốn sau hội nghị của Chính phủ cuối tuần trước.

'Bộ trưởng bão lụt' xông pha giữa thiên tai trắng đêm cứu dân

Nhiều người xem truyền hình biết anh Lê Huy Ngọ kêu to: “Bác Ngọ đây rồi, chúng ta sống rồi bà con ơi! Bác Ngọ nhớ giữ sức khỏe nhé!”.

Ám ảnh khoa cử, Trung Quốc giảm tải, cấm dạy thêm vì lợi nhuận

Khi Trung Quốc đưa ra quy định cấm dạy thêm vì lợi nhuận và yêu cầu trường học giảm tải lượng bài tập - chính sách “giảm kép”, các bậc phụ huynh hướng tới cơ sở thể dục thể thao và nghệ thuật cho con cái.

Hoa mua tím Truông Bồn, màu hoa thắm bên ngôi mộ chung

Bất ngờ xuất hiện sau tượng đài cao vút, khói hương trầm mặc, là một chùm hoa mua nở tím lặng lẽ trong gió sớm bay thơm, trên đất mẹ Mỹ Sơn trơ cằn sỏi đá...

Bao giờ công văn hết làm khổ doanh nghiệp

Chuyện doanh nghiệp khổ sở, vất vả do các văn bản, công văn hướng dẫn của cơ quan này không thống nhất với cơ quan kia, thậm chí không đúng với các văn bản quy phạm pháp luật không phải là lạ.

Chữa bệnh khoe mẽ của cán bộ, đảng viên

Từ xa xưa trong xã hội đã xuất hiện những kẻ khoe mẽ, khoác lác. Chữa bệnh khoe mẽ của cán bộ, đảng viên là việc làm cần thiết.

Nhà nước còn phải cố nhiều để chiếc bánh dịch vụ công trực tuyến dễ ăn hơn

Để cái bánh dịch vụ công trực tuyến dễ ăn hơn, cần xem lại những DVC đã được mời chào có thực sự sử dụng được không, làm sao để người dân sử dụng được dễ dàng.

Chậm trễ Long Thành: Nhớ chuyện thần tốc xây dựng sân bay Vân Đồn

Quốc hội thông qua nghị quyết xây dựng sân bay quốc tế Long Thành từ tháng 6/2015. Gần 7 năm trôi qua, 2 công đoạn sẽ xử lý đồng thời là đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB) và xây dựng đều chậm trễ so với kế hoạch.

Ukraine 'kiện' Nga: Phán quyết bước đầu

Chiều 16/3, Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) ra phán quyết về “vụ kiện” của Ukraine đối với LB Nga liên quan đến cáo buộc về diệt chủng.

Hiểm họa từ phò tá, tham mưu 'rởm'

Một trong những nguyên nhân gây ra “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là do không ít quyết sách, chỉ thị, quy định, lời phát ngôn... của cán bộ hoặc cơ quan có thẩm quyền không phù hợp với thực tiễn, thậm chí là vô lý, gây cười.