Khoản 6, Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã quy định rõ một số vị trí mà lái xe không được vượt như: trên cầu hẹp có một làn xe cơ giới; đường vòng, đầu dốc và các vị trí có tầm nhìn hạn chế; nơi đường giao nhau, đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt; khi điều kiện thời tiết hoặc đường không bảo đảm an toàn cho việc vượt; xe ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ...
Trên thực tế, việc vượt xe luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro bất ngờ mà nhiều tài xế, nhất là lái mới không thể lường hết được. Việc vượt xe ẩu, vượt "non" hoặc vượt xe khi không đủ điều kiện an toàn tối thiểu có thể dẫn tới những tai nạn nghiêm trọng cho cả bản thân và những phương tiện xung quanh.
Trao đổi với VietNamNet, anh Nguyễn Thanh Tùng, giảng viên đào tạo lái xe tại Hà Nội với hơn 20 năm kinh nghiệm cho rằng, vượt xe là một trong những kỹ năng khó nhất khi đào tạo lái xe. Khác với những thao tác cơ bản, vượt xe đòi hỏi người lái phải đồng thời đánh giá nhiều yếu tố như tốc độ, khoảng cách, tầm nhìn và diễn biến của các phương tiện xung quanh.
“Vượt xe không đơn thuần là bật xi-nhan rồi tăng ga. Người lái phải xác định phía trước có đủ khoảng trống để hoàn tất toàn bộ quá trình vượt hay không, đồng thời dự đoán được tốc độ của xe ngược chiều và khả năng xuất hiện tình huống bất ngờ”, anh Tùng nói.
(Vượt ẩu, vượt ở những vị trí sai quy định có thể gây ra những rủi ro lớn. Nguồn video: OFFB)
Vị chuyên gia này cho rằng, một pha vượt xe an toàn phải hội đủ 4 yếu tố: tầm nhìn, khoảng cách, tốc độ và khả năng kiểm soát phương tiện.
"Trước khi vượt, tài xế phải nhìn đủ xa để xác định đây có phải vị trí cấm vượt hay không, phần đường phía trước có thông thoáng, đồng thời ước lượng tốc độ của xe được vượt và cả xe ngược chiều. Khoảng trống phải đủ lớn để hoàn tất toàn bộ thao tác, không chỉ đủ để vượt qua xe phía trước mà người lái phải tính được phương án trở về làn nếu xuất hiện tình huống bất ngờ", anh Tùng nói.
Theo vị giảng viên, có một số tình huống vượt xe mà nhiều tài xế thường mắc sai lầm như sau:
Vượt ở đầu dốc, đường cong
Theo anh Tùng, đầu dốc và đường cong là những vị trí rất dễ khiến tài xế đánh giá sai khoảng cách. Khi xe đang lên dốc hoặc đi vào đoạn đường cong, tầm nhìn bị che khuất, người lái gần như không thể biết có phương tiện nào đang đi ngược chiều ở phía bên kia.
Sai lầm thường xảy ra khi tài xế thấy xe phía trước chạy chậm và nghĩ rằng chỉ cần tăng tốc là có thể vượt qua. Tuy nhiên, ngay khi xe chuyển sang phần đường đối diện, một phương tiện từ phía khuất có thể xuất hiện.
"Đây là tình huống nguy hiểm vì tài xế có rất ít thời gian để xử lý. Nếu xe ngược chiều cũng đang chạy với tốc độ cao, việc phanh lại hoặc đánh lái tránh nhau đều có thể dẫn tới tai nạn", anh Tùng phân tích.
Với những đoạn đường như vậy, chuyên gia khuyến cáo tài xế nên duy trì khoảng cách, chờ qua hết điểm khuất và chỉ vượt khi đã có tầm nhìn đủ rộng.
Cố vượt xe tải, xe khách
Xe tải, xe khách hoặc xe container chạy chậm phía trước cũng là tình huống dễ khiến tài xế mắc sai lầm. Do phương tiện lớn che khuất tầm nhìn, người điều khiển xe phía sau không thể quan sát đầy đủ phần đường đối diện.
Theo anh Tùng, nhiều tài xế có thói quen đưa đầu xe sang trái một chút để "ngó" xem phía trước có xe ngược chiều hay không rồi lập tức tăng tốc vượt. Đây là thao tác rất nguy hiểm bởi chỉ khi đã lấn sang phần đường đối diện, tài xế mới có thể nhìn rõ toàn bộ tình hình.
"Không nên thò đầu xe sang phần đường ngược chiều chỉ để kiểm tra rồi mới quyết định vượt. Khi đó, nếu phát hiện xe đối diện đang tới, khoảng trống để quay lại phía sau xe tải có thể không còn", anh nói.
Tài xế cần giữ khoảng cách đủ xa với xe lớn để có góc quan sát tốt hơn. Nếu không nhìn rõ phía trước, không vượt là lựa chọn an toàn nhất.
(Vượt các phương tiện lớn như xe tải, xe khách... đòi hỏi sự quan sát kỹ lưỡng và dứt khoát của tài xế. Nguồn video: Hoàng Anh Tuấn)
Vượt lừng chừng, không dứt khoát
Một lỗi khác là đánh giá khoảng cách với xe ngược chiều bằng mắt nhưng không tính đến tốc độ di chuyển của cả hai phương tiện. Khi thực hiện vượt, một số tài xế không tăng tốc đủ dứt khoát khiến thời gian vượt kéo dài. Đến khi phát hiện xe ngược chiều đã tiến lại quá gần, họ mới phanh hoặc đột ngột tăng tốc để thoát khỏi tình huống.
Việc xử lý chậm và thiếu dứt khoát này có thể khiến xe rơi vào thế nguy hiểm, thậm chí không đủ tốc độ để trở lại làn và tạt đầu xe vừa vượt qua.
Đối với ô tô, quãng đường tăng tốc và thời gian vượt phụ thuộc rất nhiều vào tải trọng, công suất động cơ và tốc độ ban đầu, hay còn gọi là đà vượt. Tài xế không nên chỉ nhìn khoảng cách mà phải tính cả tốc độ của xe mình và xe đối diện, đồng thời am hiểu rõ sức mạnh của phương tiện mình đang điều khiển để có phương án xử lý tốt nhất.
"Khi đã quyết định vượt, cần dứt khoát. Còn nếu không chắc chắn về khoảng trống, người lái nên giảm tốc và chờ xe ngược chiều đi qua. Chậm vài giây nhưng an toàn vẫn tốt hơn cố vượt trong điều kiện chưa đủ chắc chắn", anh Tùng chia sẻ.
Vượt ngay trước giao lộ
Khu vực giao nhau cũng là nơi tài xế dễ mắc sai lầm khi vượt xe. Ngoài phương tiện đang chạy cùng chiều, tại đây có thể xuất hiện ô tô, xe máy từ đường nhánh, người đi bộ hoặc các phương tiện chuyển hướng.
Anh Tùng cho rằng việc vượt xe ngay trước hoặc trong khu vực giao nhau đặc biệt nguy hiểm bởi tài xế phải xử lý nhiều hướng chuyển động cùng lúc.
"Có thể phía trước đang là một chiếc xe chạy chậm, nhưng từ đường bên phải hoặc bên trái bất ngờ có phương tiện đi ra. Khi tài xế đang ở phần đường dành cho xe ngược chiều để vượt, khả năng xử lý sẽ bị hạn chế rất nhiều", vị giảng viên phân tích.
Do đó, thay vì cố vượt trước giao lộ để "tranh thủ", tài xế nên giảm tốc, giữ khoảng cách với xe phía trước và chờ đi qua khu vực giao nhau rồi mới đánh giá lại điều kiện vượt.
Vượt trong điều kiện trời mưa, đường trơn
Theo anh Nguyễn Thanh Tùng, trời mưa, đường trơn là một trong những điều kiện tài xế nên hạn chế tối đa việc vượt xe, bởi khả năng quan sát và kiểm soát phương tiện đều bị ảnh hưởng. Mặt đường ướt khiến độ bám của lốp giảm, quãng đường phanh tăng, trong khi nước mưa và hơi nước có thể làm hạn chế tầm nhìn.
Đặc biệt, khi vượt xe tải, xe khách hoặc container, tài xế có thể gặp tình trạng nước từ bánh xe lớn bắn mạnh lên kính lái, khiến tầm nhìn phía trước bị che khuất trong vài giây. Do đó, trong điều kiện mưa lớn, tài xế không nên thấy xe phía trước chạy chậm là lập tức tìm cách vượt.
Theo chuyên gia, nếu buộc phải vượt khi điều kiện thời tiết không thuận lợi, tài xế cần quan sát kỹ, giữ khoảng cách, thực hiện thao tác dứt khoát và đặc biệt phải bảo đảm đủ tầm nhìn. Chậm vài phút vẫn tốt hơn cố vượt trong điều kiện không an toàn.
"Nguyên tắc quan trọng nhất khi vượt xe là chỉ thực hiện khi chắc chắn có đủ tầm nhìn, khoảng trống và thời gian để hoàn thành toàn bộ thao tác. Nếu còn bất kỳ yếu tố nào chưa chắc chắn, tài xế nên từ bỏ ý định vượt và chờ một vị trí an toàn hơn", vị giảng viên này đưa ra lời khuyên.
Chú ý gì khi lái xe 'lùi chuồng' ở nơi chật hẹp?Nhiều tài xế cho rằng lùi xe là một trong những kỹ năng khó khi cầm lái. Theo giảng viên đào tạo lái xe, chỉ cần nắm đúng nguyên tắc và bỏ vài thói quen xấu, việc lùi vào chỗ hẹp sẽ trở nên dễ dàng hơn.
.svg){kind=icon}
