Chuyện ‘ít biết’ về một đối tác chiến lược của VN

Bùi Đức Khiêm Nhà văn - Nguyên Tổng biên tập Báo Công thương

Thật ấn tượng từ nhiều năm nay Anh đã vượt lên trở thành thị trường nhập siêu hàng hóa Việt Nam lớn nhất trong EU! 
Thật ấn tượng từ nhiều năm nay Anh đã vượt lên trở thành thị trường nhập siêu hàng hóa Việt Nam lớn nhất trong EU! 

Hai ngày cuối tháng trước, Thủ tướng Vương quốc Anh và Bắc Ireland David Cameron (từ đây gọi là VQ Anh) đã có chuyến thăm Việt Nam. Đây là lần đầu tiên ông Cameron thăm chính thức VN, cũng là lần đầu tiên một Thủ tướng Anh thăm chính thức VN.

Trong chuyến thăm, Thủ tướng Anh đã đề nghị cung cấp khoản tín dụng xuất khẩu trị giá 500 triệu bảng để thực hiện các dự án hạ tầng tại Việt Nam. Cùng với Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, ông Cameron cam kết tiếp tục thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước trong một loạt lĩnh vực khác nhau.

{keywords}{keywords}

Đây là lần đầu tiên Thủ tướng Cameron thăm chính thức VN, cũng là lần đầu tiên một Thủ tướng Anh thăm chính thức VN. Ảnh: Reuters

Đối tác chiến lược với VN trước cả Pháp và Đức

Vương quốc Anh và Bắc Ireland, tuy không phải là cường quốc về dân số và diện tích lãnh thổ của EU (đứng thứ 3 trong EU sau CHLB Đức và CH Pháp), nhưng từ nhiều năm nay lại là bạn hàng thứ 2 (sau Đức) và đối tác thứ 3 về đầu tư vào Việt Nam (sau Hà Lan và CH Pháp) trong khối này. 

Trong tiềm thức của nhiều người Việt Nam, Vương quốc Anh và Bắc Ireland có một cái gì đó không mấy gần gũi như với CH Pháp hay CHLB Đức. Cũng dễ hiểu, người Pháp có mặt ở Việt Nam từ khá sớm (cuối thế kỷ 19). Còn với nước Đức, có một thời (những năm 1970, 1980) đã có hàng chục nghìn người Việt sang CH Dân chủ Đức lao động và học nghề. Sau khi nước Đức thống nhất (tháng 10/1990) cho đến nay còn có khoảng 120 nghìn người Việt vẫn đang sinh sống và lập nghiệp ở quốc gia đông dân nhất châu Âu này.

Tuy nhiên, trong thực tế mối bang giao quốc tế chính thức giữa hai quốc gia thì VQ Anh thiết lập quan hệ cấp đại sứ với Việt Nam (11/9/1973) chỉ sau CH Pháp vài tháng và sớm hơn CHLB Đức những 2 năm! Sau này khi quan hệ hợp tác giữa EU và Việt Nam phát triển ở tầm cao mới thì chính VQ Anh là nước đi đầu trong EU có bước đột phá quan hệ đối tác với Việt Nam.

Trên cơ sở Tuyên bố “Quan hệ đối tác vì sự phát triển’’ do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng Gordon Brown ký tại London tháng 3/2008 nhân dịp hai nước chuẩn bị kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, tháng 9/2010 hai Chính phủ đã ký Tuyên bố chung chính thức nâng cấp quan hệ Việt Nam - Anh thành Đối tác chiến lược với 7 lĩnh vực hợp tác là: Chính trị, ngoại giao; Các vấn đề toàn cầu và khu vực; Thương mại và đầu tư; Hợp tác phát triển kinh tế - xã hội bền vững; Giáo dục - đào tạo; An ninh quốc phòng; Giao lưu nhân dân.

Như vậy, Anh trở thành đối tác chiến lược với Việt Nam còn trước cả CHLB Đức (năm 2011) năm và CH Pháp 3 năm (năm 2013)!

Thị trường xuất siêu lớn nhất EU của Việt Nam

Có lẽ đây là một trong những nguyên nhân sinh động để lý giải: Vì sao không phải là quốc gia đứng nhất, nhì về dân số cũng như diện tích lãnh thổ thuộc EU, nhưng Anh lại là bạn hàng thứ 2 và đối tác đầu tư thứ 3 của Việt Nam? Và, thật ấn tượng từ nhiều năm nay Anh đã vượt lên trở thành thị trường nhập siêu hàng hóa Việt Nam lớn nhất trong EU!

Như đã nói, VQ Anh thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam khá sớm. Tuy nhiên sự khởi đầu trong hợp tác, phát triển với Việt Nam lại khá chậm chạp, khiêm tốn và chỉ thực sự chuyển động bắt đầu vào những năm cuối thập niên 90 thế kỷ trước. Thế rồi mối quan hệ đó được bứt tốc và đi vào thực chất, nhất là về trao đổi thương mại từ những năm giữa thập niên đầu tiên của thế kỷ 21 này.

Tự những con số sau đây nói lên điều đó: Năm 2006, Việt Nam xuất khẩu sang Anh mới chỉ 1,179 tỷ USD, nhập khẩu từ Anh là 201,3 triệu USD. Năm năm sau (2010) là: 1,682 tỷ USD/511 triệu USD. Tương tự, năm 2011 là: 2,389 tỷ USD/465 triệu USD; năm 2012 là: 3,033 tỷ USD/542 triệu USD, và năm 2014 là 3,95 tỷ USD/544 triệu USD.

Như vậy, từ năm 2006 đến 2014 hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ Anh chỉ du di ở mức 450 - 550 triệu USD/ năm, còn lại là Việt Nam xuất siêu và liên tục tăng. Kim ngạch hàng hóa Anh nhập khẩu từ Việt Nam nhiều nhất là: Sản phẩm dệt may, giày dép, máy tính và linh kiện máy tính, đồ gỗ nội thất, chè, cà phê, gạo, thủy sản, cao su... trong khi Việt Nam nhập khẩu từ Anh: Hàng gia công chế biến và thiết bị công nghiệp, hóa chất, thiết bị viễn thông, thuốc lá...   

Thị trường tiềm năng và cởi mở

Vì sao Anh là thị trường xuất siêu lớn nhất EU của Việt Nam? Hẳn cơ quan chức năng quản lý nhà nước (Bộ Công Thương), các nhà quản lý kinh tế, chuyên gia hội nhập và hợp tác kinh tế quốc tế đã có những giải mã về “hiện tượng’’ thị trường Anh. Người viết bài có một vài cảm nhận như sau:

Một là, kinh tế Anh là nền kinh tế thị trường TBCN, chủ yếu dựa vào khu vực kinh tế tư nhân (chiếm 80% sản lượng xã hội và lao động). Từ lâu, Anh đi đầu các nước phương Tây trong việc tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước. Anh nổi bật trong các nền kinh tế toàn cầu hóa và lớn thứ 7 thế giới (thứ 2 EU, sau CHLB Đức), với GDP đầu người năm 2014 đạt 35.900 USD/người.

Hai là, thương mại của Anh đứng thứ 6 thế giới (sau Mỹ, Đức, Trung Quốc, Pháp và Nhật Bản). Năm 2014, xuất khẩu hàng hóa của Anh, nếu tính cả dịch vụ đạt khoảng 750 tỷ USD và nhập khẩu đạt khoảng 790 tỷ USD. Cũng năm 2014, tổng giá trị bán lẻ của đảo quốc sương mù đạt gần 550 tỷ USD.

Ba là, chính sách thương mại của Anh khá cởi mở, không theo chủ nghĩa bảo hộ. Chính vì vậy trong nhiều tranh chấp, các vụ kiện bán phá giá, hải sản nhiễm kháng thể, vấn đề GSP, giày mũ da... giữa EU với Việt Nam, Anh thường có lập trường ủng hộ Việt Nam như từng nhiệt thành ủng hộ Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và Quy chế thị trường. Cũng như vậy, từ nhiều năm nay chính phủ Anh đánh giá Việt Nam là thị trường có triển vọng cao ở khu vực ASEAN và đưa Việt Nam vào danh sách ưu tiên, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư và tăng cường quan hệ giao thương...

Tóm lại, trong quan hệ, trao đổi thương mại, có thể nói Vương quốc Anh là thị trường hàng hóa và dịch vụ không chỉ tiềm năng mà còn khá cởi mở với Việt Nam.

Đây là một trong những nguyên nhân và lợi thế quan trọng mà các cơ quan chức năng liên quan, nhất là cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm và khai thác tối đa. Nguyên nhân và lợi thế này sẽ còn rộng mở hơn và đem lại nhiều cơ hội hơn cho cả DN Việt Nam và VQ Anh sau chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng David Cameron, cũng như khi EVFTA giữa EU và Việt Nam được ký kết trong tương lai gần.

Bùi Đức Khiêm

Vương quốc Anh đứng thứ 3 trong số các nước EU đầu tư vào Việt Nam (sau Hà Lan và Pháp) gồm 163 dự án với tổng vốn đăng ký 2,69 tỷ USD. Lĩnh vực đầu tư nhiều nhất của đối tác Anh là: Khai khoáng (7 dự án), tổng vốn đăng ký là 715,6 triệu USD; Công nghiệp chế biến, chế tạo ( 55 dự án), tổng vốn đăng ký là 714,4 triệu USD; Kinh doanh bất động sản với tổng vốn đăng ký là 548 triệu USD; còn lại là lĩnh vực ngân hàng, tài chính, bảo hiểm...

 

tin nổi bật

Giám sát của dân

Xét ở góc độ nào đó, camera hay smartphone đều là thứ rất tốt trong một xã hội văn minh. Mọi hành vi khuất tất khó có thể che giấu.

Nhật Bản chuẩn bị phổ biến SGK kỹ thuật số hoàn toàn miễn phí

Tương tự sách giáo khoa (SGK) truyền thống, SGK điện tử ở Nhật Bản sẽ được mua bằng ngân sách nhà nước và cấp phát miễn phí cho học sinh.

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Tạo cú hích giáo dục sau trung học, nâng cấp nguồn nhân lực thời đại số

Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần có những chuyển biến lớn để gia tăng nhanh chóng nguồn nhân lực có kỹ năng và trình độ cao cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thang dây cho mỗi căn hộ: Điều bắt buộc với chủ đầu tư chung cư

Từ những năm 1990, nếu ai đi nước ngoài có dịp ở các khách sạn cao tầng như ở Hàn Quốc hay Nhật Bản đều thấy bộ thang dây cứu nạn để trong ngăn kéo của kệ tivi…

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.