Công nghệ thông tin - nền tảng nâng cao năng lực dự báo thị trường nông sản

Trong xu thế chuyển dịch sản xuất nông nghiệp từ truyền thống sang hiện đại, tỉnh Cà Mau đã chủ động, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng lực dự báo thị trường nông sản. Việc làm này giúp nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh, đồng thời thích ứng hiệu quả với những biến động khó lường của thị trường. Đây không chỉ là mục tiêu của chính sách phát triển nông nghiệp thông minh mà còn là giải pháp thực tiễn để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản địa phương ở cả trong nước lẫn quốc tế.

Những năm gần đây, tỉnh Cà Mau triển khai nhiều giải pháp số hóa thông qua việc sử dụng phần mềm và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phục vụ quản lý, điều hành, sản xuất và tiêu thụ nông sản. Trong tương lai gần, các phần mềm này sẽ tiếp tục được hoàn thiện, bắt kịp xu hướng công nghệ để hỗ trợ nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất.

Điển hình là phần mềm “Nông nghiệp Cà Mau”, với hàng nghìn lượt tải và truy cập. Phần mềm cung cấp dữ liệu chuyên ngành cho 9 lĩnh vực then chốt: thủy sản; trồng trọt và bảo vệ thực vật; chăn nuôi và thú y; phát triển nông thôn; thủy lợi; lâm nghiệp; quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản; khuyến nông; và giống nông nghiệp.

Các tính năng của phần mềm gồm: cập nhật giá cả và thông tin thị trường; hướng dẫn quy trình, kỹ thuật sản xuất; giới thiệu các mô hình sản xuất hiệu quả trong ngành nông, ngư, lâm; cảnh báo thiên tai, dịch bệnh, môi trường và phòng chống rủi ro; đồng thời tích hợp hệ thống dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Phần mềm còn hỗ trợ người dân phản ánh nhanh các vấn đề về thiên tai và dịch bệnh ảnh hưởng đến sản xuất.

Phần mềm được thiết kế với hai phiên bản: ứng dụng di động trên Android và iOS, phù hợp với hầu hết điện thoại thông minh và máy tính bảng, và phiên bản web truy cập tại địa chỉ nongnghiepcamau.vn. Dữ liệu do phần mềm tổng hợp giúp các cơ quan quản lý theo dõi biến động diện tích canh tác, sản lượng và nhu cầu thị trường theo thời gian thực, từ đó đưa ra dự báo chính xác hơn.

Ngành nông nghiệp Cà Mau còn phối hợp với Viettel xây dựng bản đồ số GIS, kết hợp với phần mềm cơ sở dữ liệu nông nghiệp, ứng dụng công nghệ 4.0 trong hệ thống đo môi trường nước phục vụ nuôi trồng thủy sản, thực hiện thí điểm sử dụng Hệ thống quản lý thông tin chuyên ngành nông nghiệp; triển khai vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc ứng dụng công nghệ chuỗi khối (blockchain) để áp dụng cho chuỗi giá trị tôm sinh thái; tích hợp các thiết bị giám sát môi trường nước, mực nước phục vụ sản xuất trong ngành nông nghiệp và mô hình trình diễn tưới tiêu tự động.

Bên cạnh đó, tỉnh đã số hóa bản đồ đất đai với hơn 751.000 thửa đất có hồ sơ điện tử, thuận lợi cho việc thu thập dữ liệu sản xuất, phân tích diện tích canh tác và minh bạch thông tin thị trường nông sản.

Đặc biệt, các hợp tác xã nông nghiệp tại Cà Mau đang ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và dự báo. Hợp tác xã Nông nghiệp Ba Đình (Vĩnh Lộc) triển khai các phần mềm như FaceFarm và WACA để theo dõi quy trình canh tác, chi phí, đầu ra sản phẩm và dự báo nguồn cung - cầu. Việc số hóa lịch sử sản xuất giúp hợp tác xã tiên lượng sản lượng và nhu cầu từng thị trường, từ đó đưa ra quyết định phù hợp và hiệu quả.

Nhiều doanh nghiệp nông nghiệp tiên phong đưa công nghệ vào sản xuất. Điển hình là ứng dụng 2NÔNG của Delta - PetroVietnam Cà Mau Fertilizer, cung cấp các chức năng như cập nhật giá thị trường, dự báo giá nông sản, thông tin thời tiết và chẩn đoán sâu bệnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Nhờ đó, nông dân có thể điều chỉnh kế hoạch sản xuất ngay từ đầu vụ, nắm bắt diễn biến giá cả và tối ưu hóa sản lượng, giảm rủi ro từ biến động thị trường.

Việc ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data) giúp thu hẹp khoảng cách giữa dữ liệu thực tế tại cánh đồng và các quyết định sản xuất, kinh doanh, đồng thời cảnh báo sớm rủi ro giá cả và biến động tiêu thụ trên các kênh phân phối.

Bên cạnh dự báo, Cà Mau còn thúc đẩy kết nối nông sản địa phương với các kênh tiêu thụ số, như madeincamau.com và buudien.vn, với hàng nghìn tài khoản người bán và người mua, cùng gần 1.000 sản phẩm nông sản được đăng tải. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để phân tích xu hướng tiêu dùng và dự báo nhu cầu thị trường. Các chương trình hỗ trợ nông dân tiếp cận thương mại điện tử và mạng xã hội giúp sản phẩm như tôm, cua, mật ong U Minh, cá khô và trái cây đặc sản tiếp cận thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu.

Để đảm bảo hiệu quả bền vững, tỉnh Cà Mau tổ chức các khóa đào tạo công nghệ thông tin và thương mại điện tử, tập trung vào sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, ứng dụng di động và khai thác dữ liệu thị trường, kiến tạo nền tảng kiến thức số hóa cho cộng đồng nông nghiệp.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dự báo thị trường nông sản là chiến lược phát triển bền vững, giúp nông nghiệp Cà Mau linh hoạt đối phó với biến động thị trường và thời tiết, nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm trên thị trường quốc tế.