Nguyễn Nguyên Xuân Vũ (26 tuổi) hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại EPFL (Thụy Sĩ), ngôi trường đứng thứ 22 thế giới theo bảng xếp hạng QS 2026. Bắt đầu theo học tiến sĩ tại đây từ tháng 10/2025, đến nay, Vũ không cảm thấy hối hận vì quyết định “rẽ hướng” của bản thân gần 4 năm về trước.
Rẽ hướng tìm đam mê
Vốn là học sinh chuyên Hóa của Trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi (Hải Phòng), sau khi giành giải Nhì học sinh giỏi quốc gia, Vũ xét tuyển thẳng vào khoa Hóa của Trường Đại học Việt - Pháp. Tiếp tục theo đuổi hướng đi vốn là thế mạnh, nhưng Vũ cảm thấy việc làm thực nghiệm không mang đến sự hứng thú như kỳ vọng.
Biết một chút về lập trình, Vũ liều thử xin vào lab về Học máy của một giảng viên tại Đại học Phenikaa. Dù bước đầu giải quyết được một số bài toán, Vũ nhận ra điểm yếu lớn nhất của mình khi ấy là kỹ năng lập trình. Vì thế, sau khi tốt nghiệp đúng vào thời điểm dịch Covid-19, Vũ dành nửa năm ở nhà để học code, sau đó gia nhập một startup về AI.
“Đến thời điểm đó, mình vẫn khá mông lung về định hướng. Nhưng sau khoảng một năm đi làm, mình dần bắt kịp sự thay đổi của lĩnh vực này và vững tin hơn vào hướng đi mình lựa chọn”, Vũ nói.
Song khi có công việc ổn định, Vũ vẫn cảm thấy chưa thực sự thỏa mãn. “Thay vì làm theo những đơn đặt hàng, mình mong muốn được tự do theo đuổi những ý tưởng của bản thân”, Vũ chia sẻ và cho biết, chính mong muốn ấy đã thôi thúc Vũ quay lại theo đuổi con đường học thuật.
Trong quá trình tìm kiếm cơ hội du học, Vũ tình cờ biết đến học bổng thạc sĩ Erasmus Mundus ngành Hóa Tin (Chemoinformatics+). Đây là lĩnh vực đang được ứng dụng mạnh mẽ, dùng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ rút ngắn quá trình tìm kiếm và phát triển thuốc hoặc vật liệu mới.
Hồ sơ của Vũ có nhiều lợi thế khi mạnh ở cả hai mảng Hóa và AI. Nhờ vậy, chàng trai Việt đã trúng tuyển học bổng này và nhận được cơ hội học tập tại châu Âu trong 2 năm, lần lượt qua Strasbourg (Pháp), Milan (Ý), Paris (Pháp) trước khi tới thực tập tại EPFL (Thụy Sĩ).
“Chính những trải nghiệm học tập đa văn hóa đã thay đổi mình rất nhiều. Điều mình cảm nhận rõ nhất là dù ở môi trường nào, tư duy phản biện và tinh thần chủ động luôn được đề cao”, Vũ kể.
Sau khi kết thúc kỳ thực tập, với mong muốn tiếp tục theo đuổi bậc tiến sĩ tại EPFL, Vũ đã chủ động đề xuất mong muốn này với vị giáo sư hướng dẫn. Nhận thấy tiềm năng của chàng trai Việt thông qua một số kết quả nghiên cứu, giáo sư đồng ý cho Vũ ở lại học tiến sĩ trong 4 năm tiếp theo, bắt đầu từ tháng 10/2025.
Trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Thụy Sĩ
Hiện tại, lĩnh vực Vũ theo đuổi là AI for Chemistry - sử dụng khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để giải quyết các bài toán trong hóa học. Vũ cho hay, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các thử nghiệm tốn kém và nhiều sai số, AI có thể học các quy luật hóa học để hỗ trợ dự đoán và thiết kế quy trình.
Một trong những nghiên cứu nổi bật của Vũ là hệ thống hỗ trợ “tổng hợp ngược”, tức thiết kế quy trình tạo ra một phân tử hóa học từ các nguyên liệu có sẵn.
Hệ thống gồm hai giai đoạn. Đầu tiên, AI đóng vai trò như chuyên gia, xây dựng chiến lược tổng hợp bằng ngôn ngữ tự nhiên. Sau đó, hệ thống sẽ đối chiếu với cơ sở dữ liệu phản ứng thực tế để tìm ra phương án khả thi nhất, đảm bảo các nguyên liệu đầu vào có thể mua được trên thị trường.
Trong các thử nghiệm, hệ thống này đã tìm ra nhiều phương án chính xác và sát với yêu cầu của nhà hóa học hơn so với các phương pháp tự động truyền thống, giúp rút ngắn thời gian thử sai trong phòng thí nghiệm, hỗ trợ việc chế tạo các loại thuốc và vật liệu mới trở nên nhanh chóng.
Bài báo này của Vũ cũng đã đạt giải bài báo xuất sắc nhất tại một hội thảo quốc tế về AI trong lĩnh vực hóa học diễn ra ở Đan Mạch.
Trong quá trình nghiên cứu, Vũ cho hay áp lực lớn nhất của người làm nghiên cứu trong lĩnh vực AI là tốc độ. “Mình không thể 'ôm' một ý tưởng quá lâu mà phải triển khai thật nhanh từ ý tưởng đến kết quả ban đầu”, Vũ nói.
Song Vũ cũng ví tri thức nhân loại giống như một hòn đảo, còn các nhà khoa học là những người đứng ngoài rìa để mở rộng đảo ấy. Do đó, để đi được đường dài, người làm khoa học cần tin vào điều mình làm, luôn bền bỉ và phải có khả năng kết nối.
“Quyết định chuyển sang AI của mình từng rất rủi ro, nhưng nếu không thử sẽ không bao giờ biết mình có thể đi xa đến đâu”, Vũ nói.
Trong thời gian tới, Vũ mong muốn hoàn thành tốt chương trình học tiến sĩ với 2 năm tiếp theo nghiên cứu tại Pfizer (Đức), đồng thời tiếp tục theo đuổi các hướng nghiên cứu về AI trong Hóa học, giúp việc phát triển dược phẩm và vật liệu nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn.
.svg){kind=icon}
