Hai hệ thống sổ sách kế toán là vi phạm pháp luật
Liên quan đến vấn đề doanh nghiệp duy trì hai hệ thống sổ sách kế toán, tại họp báo thường kỳ quý I chiều 9/4, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ sách để theo dõi hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có dấu hiệu gian lận thuế hoặc gian lận trong lập, phát hành báo cáo tài chính.
Theo ông Long, đây không chỉ là nguyên nhân gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Đáng lo ngại, hành vi này có thể được thực hiện có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra.
Một số vụ việc gần đây đã được cơ quan chức năng phát hiện, làm rõ như vụ Công ty Hoàng Long hay vụ xảy ra tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu.
Cơ quan thuế nhận diện một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất, ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế. Thứ hai, doanh nghiệp có động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế. Thứ ba, chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi. Thứ tư, DN cho rằng hành vi này dễ che giấu và khó bị phát hiện.
Trên cơ sở đó, Cục Thuế đã ban hành công văn đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31/3 và gửi trước ngày 8/4.
Mục tiêu là nắm bắt số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán, từ đó triển khai giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế, đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách.
Đến ngày 7/4, Cục Thuế đã nhận được danh sách từ 42 tổ chức, với khoảng gần 13.000 khách hàng đang sử dụng phần mềm kế toán. Cơ quan thuế tiếp tục phối hợp để tổng hợp dữ liệu trên phạm vi cả nước.
Đồng thời, từ tháng 4/2026, cơ quan thuế sẽ sử dụng dữ liệu thu thập được để rà soát, đưa ra cảnh báo, khuyến nghị đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán.
Ông Long cho biết, thời gian tới, ngành thuế sẽ tập trung triển khai các giải pháp trọng tâm như tăng cường kiểm soát dòng tiền, giảm thanh toán bằng tiền mặt; đẩy mạnh kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng; đồng thời kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.
Ngành thuế cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu, sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu tồn tại hai sổ kế toán thông qua các biểu hiện như doanh thu biến động bất thường hoặc biên lợi nhuận thấp bất thường; qua đó chuyển từ phương thức kiểm tra thủ công sang kiểm soát dựa trên dữ liệu.
Cùng với đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý rủi ro đối với hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán; tiếp tục yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng theo thời gian thực đối với các ngành, lĩnh vực rủi ro cao; đồng thời đề nghị các đơn vị cung cấp phần mềm kế toán cung cấp danh sách khách hàng để phục vụ công tác kiểm soát việc doanh nghiệp sử dụng nhiều phần mềm kế toán.
Bên cạnh đó, ngành thuế sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để điều tra, xử lý hình sự đối với các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu gian lận, trốn thuế; kịp thời củng cố hồ sơ và chuyển sang cơ quan công an khi phát hiện vi phạm.
Hơn 400 doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ vẫn báo lỗ
Liên quan đến công tác quản lý thuế với doanh nghiệp có doanh thu cao nhưng thua lỗ kéo dài hoặc lãi mỏng, ông Lê Long cho biết, qua thống kê dữ liệu khai thuế trên toàn quốc, cơ quan thuế đã xác định một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng kê khai lỗ hoặc lợi nhuận thấp.
“Hiện có hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên nhưng vẫn kê khai lỗ”, ông Long thông tin.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, việc doanh nghiệp báo lỗ hoặc lãi thấp có thể xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có những doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm nhưng vẫn mở rộng hoạt động, tăng vốn đầu tư.
Điều này đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong việc chấp hành quy định pháp luật về thuế và kế toán, đồng thời là dấu hiệu rủi ro trong công tác quản lý thuế.
Trước thực trạng này, Cục Thuế đưa ra nhiều giải pháp tăng cường quản lý. Trong đó, đẩy mạnh tuyên truyền để doanh nghiệp kê khai trung thực, đầy đủ nghĩa vụ thuế; cảnh báo hậu quả pháp lý và chế tài xử lý với hành vi kê khai sai.
Cơ quan thuế cũng tăng cường rà soát, kiểm tra hồ sơ khai thuế, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế. Trường hợp phát hiện sai sót, sẽ hướng dẫn doanh nghiệp điều chỉnh kịp thời.
“Chúng tôi đã giao các Cục Thuế địa phương, cùng Chi cục Thuế Thương mại điện tử và Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn triển khai các biện pháp tăng cường quản lý, kiểm tra chống thất thu đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng”, ông Long cho biết.
Ngành thuế cũng đã rà soát, lập danh sách các doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng lỗ liên tiếp 2 năm để phân tích, xác định rủi ro và đưa vào kế hoạch kiểm tra chuyên đề trong năm 2026.
.svg){kind=icon}
