Quản lý thu thuế hộ kinh doanh chưa chính xác

Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 của Kiểm toán Nhà nước ngày 6/4 vừa chỉ ra việc quản lý thu đối với các hộ kinh doanh còn chưa đầy đủ, chính xác.

Cụ thể, tại tỉnh Quảng Ngãi có 2.164 trường hợp được cấp giấy phép xây dựng nhà ở tư nhân; 946 trường hợp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và 60 trường hợp được cấp phương tiện hoạt động kinh doanh vận tải trên địa bàn nhưng chưa được rà soát để quản lý thu thuế.

Tại Bình Dương (cũ), ở các địa bàn huyện Bắc Tân Uyên, Phú Giáo, Bàu Bàng và TP Bến Cát vẫn còn chênh lệch giữa số hộ được lập bộ để quản lý thu thuế của cơ quan thuế với số hộ đăng ký kinh doanh do Phòng Tài chính - Kế hoạch theo dõi.

Tại TPHCM (cũ), quận Tân Phú còn 33 trường hợp hộ kinh doanh đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh trên 10 ngày tính đến 31/12/2024 nhưng chưa nộp tờ khai đăng ký thuế để cấp mã số thuế. Trong khi đó, tại đội thuế huyện Hóc Môn vẫn tồn tại chênh lệch số liệu đăng ký hộ kinh doanh giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế.

W-thue ho kinh doanh.jpg
Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ việc quản lý thu đối với các hộ kinh doanh còn chưa đầy đủ, chính xác tại nhiều địa phương. Ảnh: Nam Khánh

Việc rà soát, xác minh thông tin đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử cũng còn chậm. Tại TP Đà Nẵng, cơ quan thuế đã tiếp nhận 4.223 thông tin người nộp thuế, nhưng mới rà soát được 2.938 trường hợp, chiếm 70%; còn lại 1.285 trường hợp, tương đương 30%, chưa được rà soát.

KTNN cũng chỉ ra tình trạng chậm rà soát đối với các cá nhân, hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử có doanh thu từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc chậm phối hợp với các cơ quan liên quan trong quản lý thu thuế đối với hoạt động thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế còn chậm giải quyết hồ sơ hoàn thuế. Qua rà soát số liệu hoàn thuế do Cục Thuế kết xuất từ hệ thống TMS cho thấy, nhiều hồ sơ đã hoàn có số ngày giải quyết kéo dài hơn 10 ngày so với quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 75 Luật Quản lý thuế 2019.

Qua kiểm toán tại các địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM, Hải Phòng, Bình Dương, Đắk Lắk, Cà Mau, tình trạng chậm giải quyết hồ sơ hoàn thuế vẫn xảy ra ở một số trường hợp.

Tiềm ẩn rủi ro hoàn thuế

Đáng chú ý, KTNN cũng chỉ ra việc hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) còn tiềm ẩn rủi ro và chưa phù hợp quy định. 

Tại Đồng Nai, hồ sơ hoàn thuế của Công ty TNHH Dệt sợi Zara phát sinh mua điện áp mái từ Công ty CP Dệt sợi Phương Nam, dù vẫn có hoạt động mua bán điện với Công ty TNHH MTV Điện lực Đồng Nai. Việc này chưa phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 8 Quyết định 13/2020/QĐ-TTg về mua bán điện mặt trời mái nhà.

Một trường hợp khác, hồ sơ hoàn thuế của Công ty TNHH Mộc Tài Phát có hóa đơn mua gỗ cao su xẻ sấy từ Công ty TNHH Sản xuất và chế biến gỗ Tám Hoàn. 

Tuy nhiên, qua tra cứu cho thấy mã số thuế không trùng khớp, trong khi doanh nghiệp bán đã ngừng hoạt động, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký trong năm 2024. Đây là lĩnh vực có rủi ro cao, cần xác minh theo hướng dẫn của cơ quan thuế.

KTNN cũng cho rằng, việc trả lời của các cơ quan thuế đối với cùng một nội dung hoàn thuế GTGT còn thiếu thống nhất, gây khó khăn trong quá trình xử lý hồ sơ.

Tại Quảng Ngãi, vẫn thực hiện hoàn thuế GTGT đối với phần thuế tương ứng với khối lượng phát sinh trước khi được cấp phép xây dựng của 2 dự án đầu tư với số tiền 59,573 tỷ đồng. Trong khi đó, hướng dẫn của Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế - PV) và một số cục thuế địa phương lại chưa thống nhất về việc có được hoàn thuế đối với phần phát sinh trước khi có giấy phép xây dựng hay không.

Cụ thể, Tổng cục Thuế tại Công văn số 3880 ngày 30/8/2024 hướng dẫn căn cứ quy định pháp luật và thực tế để xem xét hoàn thuế theo thẩm quyền. Trong khi đó, Cục Thuế Bình Định tại Công văn số 3461 ngày 24/9/2024 lại nêu rõ, trường hợp thiếu giấy phép xây dựng thì không được hoàn thuế, hoặc nếu được cấp phép sau thì không được hoàn phần thuế phát sinh trước thời điểm cấp phép.