Từ triết lý bảo mật đến bước ngoặt AI
Trước khi cơn sốt AI bùng nổ với sự ra mắt của ChatGPT vào cuối năm 2022, Apple đã giành chiến thắng bằng cách thống trị thị trường thiết bị tiêu dùng và tích hợp trợ lý giọng nói Siri trên toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm.
Chiến lược của hãng rất rõ ràng: người dùng trả giá cao cho thiết bị, đổi lại họ được bảo đảm rằng dữ liệu cá nhân, từ tin nhắn, ảnh cho tới ghi chú, thuộc về chính họ. Dữ liệu đó không trở thành nhiên liệu cho bộ máy quảng cáo.
Trong khi đó, hai gã khổng lồ công nghệ khác chọn con đường hoàn toàn trái ngược. Họ cung cấp dịch vụ miễn phí và kiếm hàng chục tỷ USD mỗi năm bằng quảng cáo nhắm mục tiêu. Apple, dưới triết lý của Steve Jobs và được Tim Cook tiếp tục duy trì, luôn xem quyền riêng tư là “giá trị cốt lõi” suốt nhiều thập kỷ.
Chính vì vậy, động thái mới nhất của Apple khiến nhiều người bất ngờ. Tháng 1 vừa qua, công ty ký thỏa thuận nhiều năm để sử dụng AI Gemini của Google cho phiên bản Siri được cải tiến.
Nếu trước đây Google trả khoảng 20 tỷ USD mỗi năm để trở thành công cụ tìm kiếm mặc định trên iPhone, thì trong cuộc đua AI, vai trò đảo ngược: Apple trở thành bên trả tiền để thuê công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Tiền bạc không phải vấn đề lớn, Apple vừa ghi nhận lượng tiền mặt ròng 54 tỷ USD trong quý gần nhất và hoàn trả 32 tỷ USD cho cổ đông. Điều khiến các chuyên gia lo ngại là việc chia sẻ dữ liệu người dùng.
Nếu thông tin này được dùng để cải thiện thuật toán của Google, triết lý bảo mật lâu nay của Apple có thể bị lung lay.
Nhiều nhà phân tích cho rằng Apple đang đứng trước “ngã rẽ lịch sử”: một bên là giá trị truyền thống, bên còn lại là cuộc cách mạng công nghệ buộc hãng phải thích nghi.
Chậm chân trong cuộc đua AI
Apple rơi vào tình thế khó xử một phần vì đã chậm hơn các đối thủ trong lĩnh vực AI. Bản cập nhật Siri được mong chờ đã nhiều lần trì hoãn, dù công ty khẳng định sẽ ra mắt vào cuối năm.
Năm 2024, Apple giới thiệu Apple Intelligence với các tính năng tạo hình ảnh, viết lại văn bản, tóm tắt thông báo và tích hợp ChatGPT, nhưng phản ứng người dùng vẫn chưa thực sự bùng nổ.
Điểm khác biệt lớn nhất là Apple giữ mức chi tiêu vốn tương đối thận trọng, thay vì đổ hàng trăm tỷ USD xây dựng hạ tầng AI như các đối thủ.
Trong khi những công ty khác đào tạo các mô hình khổng lồ bằng cách thu thập dữ liệu quy mô lớn, Apple tránh xa chiến lược đó, quyết định mà nhiều người trong ngành cho rằng khiến hãng bất lợi trong AI tạo sinh.
Tim Cook nhiều năm qua luôn gọi quyền riêng tư là “quyền cơ bản của con người”. Apple cố gắng xử lý càng nhiều tác vụ AI càng tốt ngay trên thiết bị và khi cần mới dùng hệ thống Private Cloud Compute, một dạng mở rộng an toàn của thiết bị lên đám mây.
Tuy nhiên, một số nhà đầu tư cho rằng ban lãnh đạo Apple đã đánh giá sai tốc độ thay đổi của thị trường. Nếu hãng không giải quyết được bài toán trợ lý AI thông minh, một đối thủ khác có thể làm điều đó và dần chiếm quyền kiểm soát tương lai.
Siri từng là cơ hội vàng của Apple. Trợ lý này ra mắt năm 2011, trước khi các đối thủ lớn xuất hiện. Nhưng sản phẩm nhanh chóng chững lại. Nhiều chuyên gia cho rằng Apple đã “đánh mất lợi thế 5 năm” mà mình từng nắm giữ.
Những người sáng lập Siri cho biết tầm nhìn ban đầu tham vọng hơn nhiều so với phiên bản thương mại. Họ muốn xây dựng hệ thống vừa trả lời câu hỏi vừa thực hiện hành động, thậm chí mở rộng thành nền tảng cho doanh nghiệp bên thứ ba, tương tự App Store. Thách thức nằm ở việc kết hợp “biết” và “làm” trong cùng một hệ thống.
Theo các cựu lãnh đạo, công ty đầu tiên làm được điều này với trải nghiệm phù hợp sẽ trở thành doanh nghiệp thống trị trong kỷ nguyên AI. Và Apple vẫn có cơ hội tham gia cuộc chơi.
Cược lớn vào AI chạy trực tiếp trên thiết bị
Hiện nay, AI chủ yếu là dịch vụ đám mây. Các mô hình lớn quá nặng để chạy trên điện thoại. Nhưng xu hướng đang thay đổi: mô hình nhỏ hơn, hiệu quả hơn. Trong vài năm tới, khối lượng xử lý lớn có thể chạy trực tiếp trên chip điện thoại.
Đây chính là “canh bạc” của Apple. Từ năm 2017, công ty đã tích hợp phần cứng chuyên dụng cho AI vào thiết bị. Khi AI chuyển sang xử lý tại chỗ, dữ liệu người dùng không cần gửi lên đám mây, giúp Apple giải quyết bài toán bảo mật.
Một số chuyên gia cho rằng điều này lặp lại chu kỳ lịch sử: điện toán chuyển từ trung tâm về “rìa”, từ hệ thống máy tính quy mô lớn sang PC rồi đến smartphone. Dấu hiệu ban đầu đã xuất hiện khi nhiều người chạy hệ thống AI cá nhân ngay tại nhà.
Trong bối cảnh đó, thỏa thuận với Google có thể đóng vai trò “cầu nối” giúp Apple bắt kịp cuộc đua.
Khi AI tiến ra “rìa”, câu hỏi đặt ra là liệu smartphone, trung tâm điện toán suốt hai thập kỷ qua, có còn giữ vai trò chủ đạo.
Năm ngoái, OpenAI mua lại công ty thiết kế của Jony Ive với giá 6,4 tỷ USD và giao cho ông nhiệm vụ tạo ra thiết bị mang tính cách mạng cho kỷ nguyên AI.
Các báo cáo cho biết Ive đang phát triển dòng thiết bị không màn hình. Nếu giao diện AI chuyển sang dạng đeo thay vì cầm trên tay, lợi thế thiết kế trực quan của Apple có thể giảm đi đáng kể.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi. Một số dự án thiết bị AI không màn hình đã thất bại. Quan điểm phổ biến là tương lai có thể là “liên minh thiết bị”, điện thoại vẫn là trung tâm, còn các thiết bị khác đóng vai trò bổ trợ.
Nếu kịch bản này xảy ra, Apple có thể một lần nữa dẫn đầu, dựa trên sức mạnh phần cứng và hệ sinh thái. Apple đang đặt cược rằng phiên bản Siri mới sẽ giúp công ty trở lại đường đua AI.
Sau nửa thế kỷ, Apple vẫn đứng trước thử thách lớn nhất kể từ thời smartphone. Hãng có thể đã đánh mất lợi thế ban đầu trong AI, nhưng với nền tảng phần cứng mạnh, hệ sinh thái khép kín và chiến lược AI trên thiết bị, nhiều cựu nhân viên nội bộ tin rằng Apple vẫn còn cơ hội chiến thắng.
(Theo CNBC, MacRumors)
.svg){kind=icon}
