Đầu tư kém hiệu quả: Toàn tiêu tiền 'đực'

Thâm hụt ngân sách trong những năm gần đây là do chúng ta chi tiêu quá nhiều chứ không phải do hụt thu.

Thâm hụt ngân sách trong những năm gần đây là do chúng ta chi tiêu quá nhiều chứ không phải do hụt thu.

Cảnh báo ngưỡng an toàn

Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nghĩa vụ trả nợ năm 2014 trên tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) của Chính phủ, vào khoảng 26% và năm 2015 khoảng 32%, đã vượt ngưỡng 25% theo quy định. Điều này cho thấy, chi trả nợ đang ở mức cao và có xu hướng tăng nhanh và đã liên tục cảnh báo về sự an toàn.

Trong khi đó, chi cho đầu tư phát triển từ NSNN năm 2014 -2015 chỉ ở mức 17%-18%/năm. Cho dù trên thực tế điều hành, có bổ sung thêm từ nguồn dự phòng NSNN, cao nhất cũng chỉ đạt 20%/năm.

Theo TS. Phạm Thế Anh, Đại học Kinh tế Quốc dân, ngân sách Việt Nam đang đối diện với thách thức của an toàn tài khóa là thâm hụt không được lớn hơn chi đầu tư phát triển, tức là không được đi vay để phục vụ tiêu dùng.

{keywords} 

Luật Ngân sách quy định rõ nguyên tắc cân đối NSNN, là tổng số thu phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên. Trong trường hợp bội chi, thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi cho đầu tư phát triển. Điều này có thể được hiểu là do nhu cầu đầu tư của Nhà nước lớn, mới làm cho ngân sách bội chi. Việc tìm kiếm nguồn bù đắp thâm hụt ngân sách, cũng chính là tìm kiếm nguồn vốn để đầu tư cho phát triển. Vay bù đắp bội chi NSNN, phải bảo đảm nguyên tắc không sử dụng cho tiêu dùng.

Theo TS. Lê Đăng Doanh, tình hình nợ công sẽ nguy hiểm hơn nếu ngân sách đi vay để tiêu dùng. Đó là chính sách vay nợ không bền vững. Nếu vay cho mục đích đầu tư sẽ sản sinh ra sản phẩm mới, đóng góp vào GDP, từ đây có tiền thuế để trả nợ. Nhưng nếu vay tiêu dùng thì các khoản vay đó sẽ mất đi.

Nói về lo ngại này, Đại biểu Quốc hội Trần Du Lịch đã từng có ví von rất hài hước, đi vay là phải vay tiền “cái” mới đẻ được, nhưng ta vay thì lại vay tiền “đực”, không đẻ được. Ý ông Lịch muốn nói đã đi vay, thì phải sử dụng số tiền này đầu tư đem lại hiệu quả.

Còn theo ông Bùi Đức Thụ, Ủy viên thường trực, Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội, Luật NSNN quy định, bội chi chỉ để dành cho đầu tư phát triển, nhưng trong số 226.000 tỷ đồng bội chi của năm 2015, chỉ có 195.000 tỷ được bố trí cho lĩnh vực này.

Chi nhiều, áp lực nợ tăng

Theo TS. Cao sỹ Kiêm, cần phải nhận thức rõ ràng thâm hụt ngân sách trong những năm gần đây là do chúng ta chi tiêu quá nhiều chứ không phải do hụt thu.

Qua theo dõi thì thấy tổng thu NSNN trong 4 năm qua đạt khoảng 24% GDP, với tốc độ tăng khoảng 10%/năm. Nhưng tổng chi ngân sách tăng nhanh, lên tới hơn 30% GDP. Đáng lưu ý, trong hai năm gần đây, chi thường xuyên mỗi năm đã gấp hơn 3 lần chi cho đầu tư phát triển từ NSNN.

Lãnh đạo Chính phủ cũng nhiều lần cảnh báo, cơ cấu ngân sách còn nhiều điểm đáng lo ngại khi chi thường xuyên, chi lương, ngày càng lớn, phần dành cho đầu tư phát triển ngày càng giảm.

{keywords} 

Còn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cũng từng than thở rằng, chưa bao giờ tiền dành cho đầu tư phát triển lại ở mức thấp như hiện nay, chỉ chiếm khoảng 17% tổng chi ngân sách hàng năm.

Số liệu từ các cơ quan chức năng cho thấy, chi quản lý hành chính liên tục tăng với tốc độ cao, nếu giai đoạn 2001-2005 chỉ ở mức 17%/năm thì đến giai đoạn 2008-2012 tăng tới mức 31,7 %/năm và hiện đang ở mức trên 30%/năm.

Ví dụ, riêng số chi quản lý hành chính (dự toán) cho các cơ quan trung ương đã tăng hơn 11 lần từ 3.000 tỷ đồng năm 2004 lên 34.000 tỷ năm 2013. Điều này cho thấy Việt Nam không đạt được kết quả tốt trong việc cải cách bộ máy hành chính để giảm chi tiêu công.

Trên thực tế, thời gian qua việc cắt giảm chi tiêu công, chủ yếu lại nhằm vào lĩnh vực đầu tư phát triển, còn chi thường xuyên, nhân tố được coi là có ít đóng góp hơn cho tăng trưởng kinh tế dài hạn, lại không cắt giảm được bao nhiêu.

Thâm hụt ngân sách cao, đi kèm với nghĩa vụ trả nợ tăng nhanh, là nguyên nhân chính khiến Chính phủ đang phải thực hiện hàng loạt các chương trình phát hành trái phiếu, cả trong nước lẫn quốc tế để đảo nợ. Tuy nhiên, trong điều kiện ngân sách thâm hụt cao như hiện nay, nhiều chuyên gia lo ngại, không ai có thể đảm bảo rằng, những khoản vay mới này sẽ được dùng để trang trải cho những khoản nợ cũ. Nếu chúng sẽ lại được dùng để tài trợ cho các khoản chi tiêu mới và tích lũy vào gánh nặng nợ công hiện tại.

Với nguồn lực hạn chế do thâm hụt ngân sách kéo dài, nền kinh tế Việt Nam đang cần những chương trình tái cấu trúc thực sự, trong đó một trong những trọng tâm là cải cách tài khóa, nhằm giải quyết triệt để những bất ổn kinh tế hiện tại và hướng nền kinh tế tới mục tiêu tăng trưởng bền vững trong tương lai.

Trần Thủy

tin nổi bật

Nghề lạ ở Việt Nam: Vá áo mưa rách

Nghề vá áo mưa nghe xa lạ với cuộc sống hiện đại. Nhưng công việc này từng một thời rất thịnh vượng.

Những thay đổi lớn về chính sách tiền lương năm 2023

Hàng loạt chính sách liên quan đến tiền lương, trợ cấp sẽ có sự thay đổi từ năm 2023.

Bổ nhiệm loạt nhân sự cấp cao tại Agribank

Ông Phạm Toàn Vượng - Phó Tổng giám đốc phụ trách Ban điều hành Agribank được Thống đốc Ngân hàng nhà nước bổ nhiệm chức Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Agribank kể từ ngày 1/12.

Thời trang Baleno khai trương cửa hàng 260m2 ở Thái Bình

Sau cửa hàng đầu tiên ở Hà Nội, ngày 3/12 Thương hiệu thời trang Baleno (Công ty Dệt may Texwinca) khai trương thêm cơ sở mới trên con phố sầm uất nhất TP. Thái Bình, tại địa chỉ 290-292 Lê Quý Đôn.

Cát Vạn Lợi sản xuất băng đồng thoát sét tiếp địa đạt chuẩn IEC 62561

Nhà máy Cát Vạn Lợi chuyên sản xuất, cung cấp trọn bộ hệ thống chống sét tiếp địa - băng đồng thoát sét 3x25mm đạt chuẩn quốc tế IEC 62561, được các nhà thầu cơ điện lắp đặt ở công trình tại Việt Nam.

Tại sao các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng?

Các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng vì nhiều lý do khác nhau.

Hộp quà Tết tràn ngập bò Kobe, giá hàng chục triệu đồng

Trên thị trường Tết Quý Mão 2023, thịt bò Kobe Nhật Bản xuất hiện tràn ngập trong các hộp quà tặng, loại thượng hạng giá tới hàng chục triệu đồng một hộp.

Chăn nuôi 'có đạo đức', xu thế lạ trong chế biến thực phẩm Việt Nam

Ngoài các tiêu chuẩn về vệ sinh, giờ đây, chăn nuôi động vật cũng cần tuân thủ các nguyên tắc đạo đức. Ngành chế biến thực phẩm đang đặt ra chuẩn cao hơn cho nguyên liệu.

‘Đại bàng’ đổ bộ, bất động sản công nghiệp hưởng lợi

Bất động sản công nghiệp hưởng lợi lớn từ dòng vốn ngoại mà các "đại bàng" đổ vào Việt Nam.

Giá vàng hôm nay 3/12: Tuột mốc 1.800 USD/ounce

Giá vàng thế giới giảm sau khi tăng lên mức cao nhất trong gần 4 tháng. Thị trường chờ đợi công bố báo cáo việc làm tháng 11/2022.

Đề xuất phạt cả người mua hàng giả, hàng nhái

Hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu bày bán quá nhiều trên các sàn thương mại điện tử như Lazada hay Shopee... Có ý kiến cho rằng, cần phạt cả người dân cố tình mua hàng giả.

Siberian Wellness - Doanh nghiệp vì cộng đồng năm 2022

Với đóng góp vào sự phát triển bền vững, tạo nên những giá trị lớn tới cộng đồng, Siberian Wellness vừa được Saigon Times vinh danh là “Doanh nghiệp vì cộng đồng - CSR Corporate 2022”.

Giá vàng thế giới lập đỉnh 4 tháng, giá vàng miếng trong nước đi xuống

Giá vàng thế giới hôm nay (2/12) tăng lên ngưỡng quan trọng 1.800 USD/ounce, mức cao nhất trong vòng 4 tháng qua. Còn giá vàng miếng trong nước lại quay đầu đi xuống.

USAID tổ chức hội thảo về ứng dụng và phát triển hydrogen

Sáng 1/12, cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) hợp tác Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM và Sở Công Thương tổ chức hội thảo "Hydrogen - ứng dụng, công nghệ và phát triển”.

BIDV đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuyển đổi số

BIDV vừa phát triển một danh mục đa dạng các sản phẩm, dịch vụ tài chính số, nhằm giúp DN tiết kiệm thời gian, chi phí và dễ dàng tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trong công tác chuyển đổi số tại DN.