Dự thảo nêu rõ, đối tượng bị xử lý kỷ luật bao gồm: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cấp phó của người đứng đầu để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách; cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí, hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí.

Ngoài ra, người quản lý doanh nghiệp nhà nước, kiểm soát viên tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ có hành vi gây lãng phí, hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí... cũng sẽ bị kỷ luật.

Đối tượng chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại là người thực hiện hành vi gây lãng phí.

Trường hợp loại trừ kỷ luật, miễn kỷ luật

Theo dự thảo, các trường hợp được loại trừ kỷ luật; miễn kỷ luật hoặc giảm nhẹ mức kỷ luật theo quy định tại Luật Thực hành Tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, Nghị định số 73/2023 về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung và quy định pháp luật có liên quan.

Ngoài các trường hợp quy định trên, vi phạm có một hoặc một số tình tiết sau thì được giảm nhẹ mức kỷ luật nếu cán bộ, công chức, viên chức thực hiện theo mệnh lệnh, quyết định của cấp trên mà không biết các quyết định, mệnh lệnh đó là trái pháp luật.

Áp dụng hình thức kỷ luật đối với người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị không trực tiếp vi phạm nhưng để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách.

Cụ thể, hình thức kỷ luật khiển trách được áp dụng trong trường hợp để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách chưa đến mức bị xử lý hình sự hoặc bị xử lý hình sự bằng hình thức phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm.

Hình thức kỷ luật cảnh cáo được áp dụng trong trường hợp để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách bị xử lý bằng hình thức phạt tù từ trên 3-7 năm.

Hình thức kỷ luật cách chức được áp dụng trong trường hợp để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách bị xử lý bằng hình thức phạt tù từ trên 7-20 năm.

Hình thức kỷ luật với cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí

Để tăng cường tính răn đe, dự thảo nghị định quy định các hình thức kỷ luật cụ thể đối với cán bộ, công chức, viên chức và người quản lý doanh nghiệp Nhà nước, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn Nhà nước dựa trên giá trị thiệt hại và tính chất của hành vi lãng phí.

Theo đó, hình thức kỷ luật khiển trách áp dụng cho các trường hợp vi phạm lần đầu gây thiệt hại dưới 50 triệu đồng, hoặc thiệt hại từ 50 đến 75 triệu đồng nhưng có các tình tiết giảm nhẹ.

Hình thức kỷ luật cảnh cáo áp dụng đối với người đã bị khiển trách mà tái phạm, hoặc có hành vi vi phạm lần đầu gây thiệt hại từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng.

Hình thức kỷ luật cách chức hoặc bãi nhiệm áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đã bị cảnh cáo mà tái phạm, hoặc vi phạm lần đầu gây thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng người vi phạm có thái độ tiếp thu, chủ động khắc phục hậu quả và thuộc trường hợp được giảm nhẹ.

Buộc thôi việc là hình thức kỷ luật cao nhất, áp dụng đối với người đã bị cách chức (hoặc cảnh cáo đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo) mà tái phạm. Hình thức này cũng áp dụng cho vi phạm lần đầu gây thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng người vi phạm không có thái độ sửa chữa, không chủ động khắc phục hậu quả hoặc có tình tiết tăng nặng.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nguyên tắc xử lý đối với trường hợp một người thực hiện nhiều lần cùng một hành vi gây lãng phí. Hình thức kỷ luật sẽ căn cứ vào giá trị thiệt hại cao nhất đã gây ra.

Quy định này nhằm phù hợp với thực tiễn và tránh tình trạng chia nhỏ vi phạm để giảm nhẹ trách nhiệm. Mức thiệt hại làm căn cứ kỷ luật được xây dựng trên cơ sở tham khảo các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản công và đảm bảo tính tương xứng với mức thiệt hại làm cơ sở xử lý hình sự (gây thất thoát, lãng phí từ 100 triệu đồng trở lên theo Bộ luật Hình sự).