Theo dự thảo nghị định, cơ cấu tổ chức của Bộ Dân tộc và Tôn giáo gồm 12 đơn vị: Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Pháp chế; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; Văn phòng; Ban Tôn giáo Chính phủ; Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc; Trung tâm Chuyển đổi số; Học viện Dân tộc và Tôn giáo; Báo VietNamNet; Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo.

Qua rà soát, đánh giá cơ cấu tổ chức của Bộ trong nhiệm kỳ Chính phủ 2021-2026 cơ bản hợp lý, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Các đơn vị quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp đã cơ bản thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, thực hiện hiệu lực, hiệu quả trong công tác tham mưu quản lý nhà nước theo từng lĩnh vực chuyên ngành.

bo dan toc ton giao 91967.jpeg
Trụ sở Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Các Vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ, Văn phòng Bộ và các đơn vị sự nghiệp phục vụ chức năng quản lý nhà nước thuộc Bộ đều đáp ứng tiêu chí thành lập. Vì vậy, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất giữ ổn định 7 đơn vị quản lý nhà nước gồm: Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Pháp chế; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; Văn phòng; Ban Tôn giáo Chính phủ (Cục loại 2).

Bộ đề xuất thành lập Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc (Cục loại 2) trên cơ sở từ Vụ Chính sách và bổ sung thêm nhiệm vụ. Lý do của đề xuất này là căn cứ định hướng của Trung ương tại Văn kiện Đại hội 14 của Đảng; kết luận của Bộ Chính trị và Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ngoài ra, việc thành lập cục để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, cần có cách tiếp cận mang tính chiến lược, đồng bộ và thực chất hơn đối với công tác dân tộc và chính sách dân tộc. Công tác dân tộc phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.

Hiện Bộ Dân tộc và Tôn giáo quản lý nhà nước đối với 2 mảng nhiệm vụ chính: về dân tộc và tôn giáo. Với mảng nhiệm vụ quản lý nhà nước về tôn giáo, Bộ đã có Ban Tôn giáo Chính phủ, thực hiện quản lý nhà nước về tôn giáo, tín ngưỡng. Với mảng dân tộc hiện mới có Vụ Chính sách, nên cần thiết phải thành lập Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc để tăng cường công tác quản lý nhà nước về tham mưu, nghiên cứu hoạch định chiến lược và tổ chức thực hiện về chính sách dân tộc; đảm bảo đúng chủ trương của Đảng về tăng cường chính sách dân tộc trong tình hình mới.

Dự kiến Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ tham mưu giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về chính sách dân tộc, khoa học công nghệ, điều tra cơ bản và bảo vệ môi trường; chủ trì xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách đặc thù phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đặc biệt là tại các địa bàn khó khăn, biên giới, an toàn khu.

Cục cũng sẽ tham mưu các chính sách về văn hóa, ngôn ngữ, người có uy tín và giải quyết các vấn đề xã hội như bình đẳng giới, tảo hôn; chịu trách nhiệm rà soát, kiểm tra việc thực hiện chính sách dân tộc trên cả nước để kiến nghị hoàn thiện và quản lý các nhiệm vụ...

Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc đảm bảo đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn để thành lập Cục theo quy định.

Đề xuất giữ nguyên 3 đơn vị sự nghiệp công lập, đổi tên Học viện Dân tộc

Dự thảo tờ trình cho biết cơ Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ không tổ chức phòng trong Vụ; Ban Tôn giáo Chính phủ, Cục Chiến lược - Chính sách Dân tộc và Văn phòng Bộ có cơ cấu cấp phòng theo quy định. Với Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo tiếp tục duy trì 2 bộ phận đóng trụ sở tại tỉnh Đắk Lắk và thành phố Cần Thơ.

Bộ cũng đề xuất giữ ổn định 3 đơn vị sự nghiệp công lập: Báo VietNamNet, Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo, Trung tâm Chuyển đổi số.

Học viện Dân tộc được đề xuất đổi tên thành Học viện Dân tộc và Tôn giáo cho phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của Bộ và thực tế chức năng, nhiệm vụ của Học viện Dân tộc hiện nay. Học viện Dân tộc là đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học.

Từ 1/3/2025, khi Bộ thành lập Học viện Dân tộc đã được bổ sung thêm lĩnh vực giáo dục, đào tạo, nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo. Do vậy việc đổi tên là cần thiết để bao quát chức năng, nhiệm vụ của Học viện.

Vị trí và chức năng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo quy định tại dự thảo Nghị định giữ nguyên như quy định tại Nghị định số 41/2025. Cụ thể, Bộ Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực: Công tác dân tộc; tín ngưỡng, tôn giáo và quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước của bộ theo quy định của pháp luật.

Về nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Dân tộc và Tôn giáo cơ bản giữ nguyên 24/24 khoản tại Điều 2 Nghị định số 41/2025 chỉnh lý một số câu từ và bổ sung một điểm (điểm đ) vào khoản 6 của Điều 2. Cụ thể, "Tham gia, phối hợp công tác đào tạo nghề, tạo việc làm cho học sinh, sinh viên, thanh niêu là người dân tộc thiểu số và miền núi”.