LỜI TÒA SOẠN

Tuổi trẻ vốn được xem là giai đoạn năng động và tràn đầy sinh lực nhất nhưng không ít người lại đang kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần. 

Một khuyến cáo rất đáng chú ý mới đây nêu rõ, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh, thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày.

Đáng lo ngại, tình trạng thiếu vận động thể chất là một trong những nguyên nhân dẫn đến béo phì, tim mạch, tiểu đường và các vấn đề sức khỏe tâm thần. 

Tiến sĩ Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương (Hà Nội) cho rằng, người trẻ ngày càng rời xa thế giới thực, đắm chìm trong những trò chơi ảo, trong đó có nghiện game online.

Thực tế tại các cơ sở y tế đang phản chiếu rõ nét báo động này. Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, bệnh nhân V.V.M (16 tuổi) được gia đình đưa đến thăm khám trong tình trạng thừa cân, luôn mệt mỏi mỗi khi leo cầu thang và gặp triệu chứng ngủ ngáy kéo dài.

Khai thác tiền sử sinh hoạt cho thấy em dành phần lớn thời gian rảnh rỗi trong ngày để chơi game và xem điện thoại, không tham gia bất kỳ môn thể thao nào. Kết quả xét nghiệm chỉ ra M. bị rối loạn lipid máu, minh chứng rõ ràng cho thấy các bệnh lý chuyển hóa "của người lớn" đang trẻ hóa nhanh chóng.

Tương tự, Tiến sĩ Thu cũng thường xuyên tiếp nhận không ít trường hợp bệnh nhi được phụ huynh đưa đến phòng khám trong tình trạng nghiện game nghiêm trọng. Điều khiến bà trăn trở và tiếc nuối nhất là hầu hết các gia đình chỉ đưa con đến gặp chuyên gia khi mọi chuyện đã quá muộn.

Nam sinh V.H (17 tuổi, Hà Nội) là một trong số nhiều trường hợp đáng tiếc ấy. Ban đầu, em chỉ chơi game nhiều với lý do nghỉ hè nên cha mẹ không bận tâm. Thế nhưng, thói quen này nhanh chóng vượt ngoài tầm kiểm soát: H. bắt đầu thức khuya, ngủ muộn, điểm số học tập sa sút, bỏ các hoạt động thể dục thể thao, không muốn bước chân ra ngoài và rất dễ cáu gắt khi không được chơi game.

“Dần dần, việc duy trì trò chơi ảo trở thành điều duy nhất khiến em cảm thấy hào hứng. Đến khi cha mẹ tịch thu điện thoại, nam sinh lập tức bùng nổ phản ứng dữ dội, buộc gia đình phải tìm đến chuyên gia”, Tiến sĩ Thu nói. 

Bố mẹ đồng hành kéo con ra khỏi 'nơi trú ẩn'

Bà Thu nhấn mạnh, điều đáng sợ nhất của hiện tượng nghiện game không nằm ở số giờ giới trẻ ngồi trước màn hình mà là khi thế giới ảo biến thành nơi duy nhất mà đứa trẻ cảm thấy mình thực sự có năng lực. Trẻ gần như buông xuôi, dần xa thế giới thực, lười vận động.

Theo các chuyên gia, tình trạng này phản ánh giới trẻ đang phải vật lộn với tình trạng lo âu kéo dài hoặc kiệt sức sau những năm gồng mình đáp ứng kỳ vọng học tập, làm việc quá sức từ gia đình, xã hội. Không ít trường hợp có triệu chứng trầm cảm, mất hứng thú đến mức không còn cảm nhận được sự vui vẻ hay phần thưởng từ những hoạt động thể thao từng rất thích.

Đánh giá về xu hướng rút lui và kiệt sức ở giới trẻ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh rằng những rối loạn về tâm thần và hành vi lối sống không đơn thuần là sa sút cá nhân mà là hệ quả từ tương tác phức tạp giữa áp lực môi trường, xã hội và sức khỏe sinh học.

Choi game 1a.jpg
Một số người trẻ ngày càng chìm đắm trong thế giới ảo. Ảnh: AI

WHO cảnh báo nếu không có sự can thiệp sớm từ gia đình và y tế, trạng thái thụ động kéo dài sẽ làm suy giảm nghiêm trọng các chức năng xã hội và năng lực phát triển tương lai của thế hệ trẻ.

“Khi con nhiều tuần hoặc nhiều tháng ít vận động rõ rệt, ngủ ngày thức đêm, bỏ học hoặc suy giảm học tập, thu mình, không còn mục tiêu, gia đình không nên chờ: Rồi lớn nó sẽ tự hiểu”, Tiến sĩ Thu cảnh báo. 

Cách giúp người trẻ tái tạo động lực

WHO khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên 5-17 tuổi cần khoảng 60 phút hoạt động thể lực mức vừa đến mạnh mỗi ngày; hạn chế thời gian tĩnh, đặc biệt là giải trí trước màn hình. Vận động không chỉ có lợi cho tim mạch, cơ xương mà còn liên quan tới nhận thức, chức năng điều hành và sức khỏe tinh thần.

" Một người trẻ đang thu mình không nhất thiết phải ngay lập tức tìm thấy "đam mê cuộc đời".  Việc cần làm không phải là mắng mỏ để trẻ tham vọng hơn. Việc cần làm là tìm ra điều gì đang lấy mất năng lượng, năng lực tự chủ và niềm tin vào tương lai của trẻ, rồi giúp trẻ xây lại từng phần một.

Theo đó, cha mẹ hãy cũng con bắt đầu bằng những mục tiêu rất cụ thể: Thức đúng giờ; ra khỏi phòng; vận động 20-30 phút; tham gia một hoạt động có người khác; hoàn thành một việc nhỏ; chịu trách nhiệm cho một phần sinh hoạt của mình”, Tiến sĩ Thu nói.

Các chuyên gia nhấn mạnh, vận động không chỉ để khỏe mà còn là khoản đầu tư sinh lời nhất cho tương lai. Một cơ thể được rèn luyện hôm nay chính là nền tảng cho cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc và trọn vẹn ngày mai. Đã đến lúc giới trẻ đứng dậy, theo đúng nghĩa đen của từ này.