Để hiểu rõ hơn về những nỗ lực và giải pháp của địa phương trong công tác giảm nghèo thông tin cho bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, phóng viên Báo VietNamNet đã có cuộc trao đổi với ông Nông Quốc Khôi, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng.
Thông tin là "đòn bẩy" thay đổi nhận thức và kinh tế
Với một tỉnh có địa hình chia cắt và đa dạng về thành phần dân tộc như Cao Bằng, ông đánh giá thế nào về vai trò của công tác giảm nghèo thông tin đối với sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương?
Ông Nông Quốc Khôi: Cao Bằng là tỉnh miền núi biên giới có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng với hơn 333 km đường biên giới, tỷ lệ đồng bào DTTS chiếm tới trên 96% dân số.
Chúng tôi xác định giảm nghèo thông tin là một trong những chỉ tiêu quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống cho bà con.
Vai trò của thông tin được thể hiện rất rõ ở ba khía cạnh.
Thứ nhất, thông tin đầy đủ, kịp thời giúp bà con vùng sâu, vùng xa thay đổi nhận thức, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao đời sống.
Thứ hai, khi nhận thức thay đổi, các hủ tục lạc hậu, tình trạng tảo hôn hay hôn nhân cận huyết thống sẽ dần bị đẩy lùi, giúp bà con tiếp cận tốt hơn các dịch vụ y tế, giáo dục.
Thứ ba, thông tin đúng đắn giúp củng cố niềm tin của đồng bào với Đảng và Nhà nước, nâng cao tinh thần cảnh giác trước các luận điệu xuyên tạc, lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, chia bè, kéo phái, qua đó góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, công tác giảm nghèo thông tin ở Cao Bằng đã đạt được những kết quả nổi bật nào, thưa ông?
Chúng tôi đã thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi thông qua nhiều chương trình, dự án, chính sách như: Chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025; Đề án Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2015 - 2025; Đề án Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ đồng bào DTTS phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo an ninh trật tự vùng DTTS thiểu số Việt Nam giai đoạn 2019 - 2025…
Kết quả đạt được rất đáng khích lệ. Chúng tôi đã tổ chức gần 6.000 hội nghị tập huấn cho hơn 750.000 lượt người; thực hiện 648 chuyên đề phát thanh, truyền hình bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc (Tày, Nùng, Mông, Dao); hình thành hơn 590 mô hình, câu lạc bộ tuyên truyền tại cơ sở... Ngoài ra, hàng trăm ngàn tài liệu, sổ tay kỹ năng và tờ rơi đã được chuyển đến tận tay người dân.
Phá bỏ nhiều "rào cản" từ địa hình đến ngôn ngữ
Dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng thực tế việc đưa thông tin về bản làng vẫn gặp không ít khó khăn. Đâu là những rào cản lớn nhất hiện nay?
Rào cản lớn nhất vẫn là địa hình chia cắt phức tạp khiến nhiều vùng, xóm vẫn trong tình trạng sóng điện thoại và Internet rất yếu hoặc không có sóng. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý ỷ lại vào Nhà nước, ngại thay đổi.
Đặc biệt là rào cản ngôn ngữ. Một số nhóm đồng bào như người Mông, người Dao vẫn ưu tiên sử dụng tiếng dân tộc và gặp khó khăn khi tiếp nhận các văn bản pháp luật hay chương trình truyền hình bằng tiếng phổ thông. Điều này đòi hỏi chúng tôi phải thay đổi phương thức tiếp cận, không thể áp dụng một công thức chung cho mọi địa bàn.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số có được xem là "cánh cửa" mới để thu hẹp khoảng cách thông tin, thưa ông?
Chắc chắn là như vậy. Việc phát triển hạ tầng số và các ứng dụng công nghệ số như "Công dân số Cao Bằng", "Đối thoại Cao Bằng" hay VssID đã tạo cơ hội lớn để bà con tiếp cận công bằng các dịch vụ an sinh xã hội chất lượng cao.
Bên cạnh công nghệ, chúng tôi đặc biệt coi trọng vai trò của 1.462 người có uy tín trên địa bàn tỉnh. Họ chính là "cánh tay nối dài", là “cầu nối” quan trọng, dùng tiếng nói và uy tín của mình để giải thích chủ trương của Đảng đến với đồng bào bằng chính ngôn ngữ của dân tộc mình một cách hiệu quả nhất.
Để công tác giảm nghèo thông tin thực sự đi vào chiều sâu trong giai đoạn tới, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào?
Chúng tôi xác định 4 nhiệm vụ trọng tâm. Một là lồng ghép các nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng số, quyết tâm xóa các vùng "lõm" sóng. Hai là tập trung nâng cao năng lực số, kỹ năng số cho chính người dân. Ba là đổi mới nội dung truyền thông theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ làm theo và đa dạng hóa ngôn ngữ dân tộc. Và bốn là tiếp tục phát huy tối đa vai trò của người có uy tín.
Ông có thể chia sẻ rõ hơn về hệ quả nếu chúng ta để "nghèo thông tin" ở vùng đồng bào DTTS?
Nếu người dân không được tiếp cận đầy đủ thông tin, chúng ta sẽ phải đối mặt với hiện tượng “nghèo đa chiều gia tăng”. Thiếu thông tin dẫn đến thiếu nhận thức, sản xuất lạc hậu và sự tụt hậu đồng bộ về cả kinh tế lẫn văn hóa. Nguy hiểm hơn, đó là kẽ hở để các thế lực thù địch lợi dụng kích động, gây bất ổn an ninh chính trị.
Ngược lại, khi có thông tin, bà con sẽ có kiến thức để phát triển sản xuất, có cơ hội vay vốn tạo sinh kế và tiếp cận môi trường giáo dục, y tế chất lượng cao. Do đó, giảm nghèo thông tin phải là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.
Ông muốn gửi gắm thông điệp gì qua cuộc phỏng vấn này, thưa ông?
Tôi muốn nhấn mạnh thông điệp: “Nghe dân cần - Truyền dân hiểu - Dẫn dân làm theo!”. Chỉ khi chúng ta thực sự hiểu đồng bào cần gì và truyền đạt bằng cách thức mà đồng bào dễ tiếp nhận nhất, thì khi đó công tác giảm nghèo thông tin mới thực sự bền vững, để không ai bị bỏ lại phía sau.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
.svg){kind=icon}
