Đồng Nai: Ứng dụng công nghệ, tạo nền tảng cho dự báo thị trường nông sản

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, dư địa để phát triển nông nghiệp của tỉnh Đồng Nai là rất lớn, với diện tích đất sản xuất nông nghiệp hơn 1 triệu ha. Toàn tỉnh có tổng diện tích cây công nghiệp, cây ăn quả hơn 600.000 ha. Nhiều diện tích đất nông nghiệp đã hình thành các vùng chuyên canh lớn, ứng dụng công nghệ cao.

Tỉnh có lợi thế phát triển diện tích các loại cây ăn trái cho hiệu quả kinh tế cao và đi đầu làm mã số vùng trồng xuất khẩu. Đến nay, toàn tỉnh có 215 mã số vùng trồng xuất khẩu các cây trồng sầu riêng, chuối cấy mô... với quy mô hơn 15.000 ha và 59 cơ sở đóng gói được cấp mã số để phục vụ xuất khẩu đi các nước. 

Đồng Nai xác định trọng tâm là mở rộng các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, trong đó ưu tiên phát triển các cây trồng, vật nuôi chủ lực như lúa chất lượng cao, rau màu, chuối, bưởi, chôm chôm, chăn nuôi bò sữa, lợn, gà… gắn với xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và phát triển theo chuỗi liên kết bền vững. 

Hướng đến mục tiêu đến năm 2030, tỉnh sẽ có ít nhất 60% diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển tối thiểu 100 mô hình hợp tác xã kiểu mới có áp dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và quản lý sản xuất thông minh. 

Song song với phát triển sản xuất, Đồng Nai đẩy mạnh nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong ngành nông nghiệp, xây dựng các cơ sở dữ liệu về đất đai, trồng trọt, môi trường, nước và bản đồ cây trồng để phục vụ quản lý và theo dõi sản xuất hiệu quả. Đây là nền tảng để phân tích cung cầu, giá cả và biến động thị trường trong dài hạn.

Theo đó, tỉnh đã và đang triển khai xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đất đai, trồng trọt, môi trường, tài nguyên nước và bản đồ cây trồng. Các hệ thống dữ liệu giúp cơ quan quản lý theo dõi sát tình hình sản xuất nông nghiệp theo không gian và thời gian, đồng thời phân tích xu hướng cung - cầu, giá cả và biến động thị trường nông sản trong trung và dài hạn.

Việc số hóa dữ liệu sản xuất không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân ra quyết định sản xuất phù hợp với tín hiệu thị trường, hạn chế tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt nguồn cung. 

Cùng với đó, tỉnh chú trọng việc ứng dụng IoT vào giám sát môi trường sản xuất. Các hệ thống cảm biến được triển khai để theo dõi điều kiện đất đai, khí hậu, nguồn nước, đồng thời cảnh báo sớm dịch hại, cháy rừng và các diễn biến bất thường của tự nhiên. 

Các doanh nghiệp tiên phong đưa IoT vào trồng trọt: hệ thống giám sát môi trường, tưới và bón phân tự động điều khiển bằng smartphone; phần mềm quản trị trang trại; mã số vùng trồng điện tử phục vụ xuất khẩu. Tỉnh đã có 203 mã số vùng trồng với 29.000 ha đủ điều kiện xuất sang Mỹ, EU, Úc, Trung Quốc… 

Tỉnh áp dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc cho chăn nuôi và sản phẩm nông sản với nhiều trang trại, cửa hàng tham gia. Việc tích hợp mã QR truy xuất thông tin sản phẩm tại các hội chợ, điểm bán giúp người tiêu dùng tin cậy và mở rộng thị trường tiêu thụ. 

Bên cạnh đó, các mô hình tưới tự động, giám sát độ ẩm đất, nhiệt độ và lượng mưa giúp nông dân tối ưu quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao năng suất. Dữ liệu thu thập từ các hệ thống này là nguồn thông tin đầu vào quan trọng để dự báo sản lượng, đánh giá rủi ro sản xuất và tác động của chúng tới thị trường nông sản. 

Đồng Nai phát triển các chuỗi liên kết sản xuất-tiêu thụ, với hợp tác xã và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ để tiếp cận thị trường lớn hơn qua thương mại điện tử, giúp thu thập dữ liệu về nhu cầu và giá cả theo thời gian thực. 

Mặc dù chưa có hệ thống “dự báo thị trường nông sản” độc lập và thống nhất hoàn chỉnh như một số dự án cấp quốc gia đang triển khai, tỉnh đã xây dựng nền tảng dữ liệu, ứng dụng IoT, digital traceability và tham gia các giải pháp AI để phục vụ phân tích thị trường. Các công nghệ này đều góp phần tăng tính minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp - nông dân tiếp cận thông tin thị trường kịp thời và đưa ra quyết định sản xuất, bán hàng hiệu quả hơn. 

Đồng Nai là một trong những địa phương được triển khai thử nghiệm các nền tảng sử dụng AI để xử lý dữ liệu nông nghiệp, bao gồm dự báo giá cả, năng suất và rủi ro sản xuất (theo chương trình hợp tác với các tổ chức nghiên cứu, nhà cung cấp công nghệ).

Bên cạnh đó có hệ thống nhiều phần mềm dữ liệu số phục vụ quản lý từng lĩnh vực trong nông nghiệp như phần mềm quản lý trồng trọt & bảo vệ thực vật, phần mềm quản lý thủy lợi, phần mềm quản lý thủy sản, lâm nghiệp, phần mềm quản lý chăn nuôi và thú y và các hệ thống hỗ trợ thanh tra - kiểm tra, quản lý chất lượng nông - lâm - thủy sản. 

Các phần mềm này có tác dụng tập trung dữ liệu sản xuất - chất lượng - địa lý - môi trường trên một nền tảng số. Hỗ trợ phân tích xu hướng sản xuất, so sánh dữ liệu theo vùng và thời gian, là dữ liệu đầu vào quan trọng cho công tác dự báo thị trường. Tạo nền tảng cho các ứng dụng AI sau này.