Vẫn còn "điểm nghẽn" về nhận thức
Theo đánh giá của UBND tỉnh Cao Bằng, năm 2025, tình hình thiên tai tại địa phương diễn biến vô cùng phức tạp, cực đoan với tần suất và cường độ lớn, gây thiệt hại nặng nề về cả người và tài sản. Đặc biệt, những đợt mưa lũ lịch sử, tiêu biểu là sự tàn phá của bão số 10 và bão số 11, đã bộc lộ những lỗ hổng lớn trong hệ thống phòng vệ tại cơ sở.
Dù công tác khắc phục hậu quả đã được triển khai quyết liệt, song nhìn lại quá trình triển khai thực hiện Kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai (PCTT) năm 2026, UBND tỉnh Cao Bằng thẳng thắn nhận định: Nhận thức của một bộ phận chính quyền cơ sở và người dân về phòng ngừa thiên tai vẫn chưa đầy đủ. Tư tưởng chủ quan còn tồn tại, trong khi việc xây dựng phương án ứng phó tại nhiều địa phương chưa sát thực tế, chưa kịp thời cập nhật theo các diễn biến cực đoan.
Điểm yếu cốt lõi nằm ở việc triển khai phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ) có lúc, có nơi còn lúng túng. Khi hạ tầng PCTT còn hạn chế và trang thiết bị cứu hộ cứu nạn còn thiếu thốn, thì việc "đứt gãy" thông tin hoặc thông tin không đến được tới người dân vùng sâu, vùng xa chính là rào cản lớn nhất khiến công tác ứng phó bị động. Đây chính là tình trạng “nghèo thông tin” về kỹ năng và dự báo - một loại nghèo đói vô cùng nguy hiểm trong bối cảnh thiên tai cận kề.
Số hóa tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng
Để khắc phục hạn chế nêu trên, UBND tỉnh Cao Bằng đã xác định năm 2026 là năm đột phá trong việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào hoạt động PCTT. Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, quan điểm chủ đạo là phải chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa theo hướng “đi trước, đón đầu”. Trong đó, các nền tảng số đóng vai trò trung tâm.
UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì thực hiện Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, giai đoạn 2026-2030”. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hướng dẫn cấp xã tổ chức tập huấn, tuyên truyền về ứng phó thiên tai trên các nền tảng mạng xã hội.
Việc đưa thông tin lên không gian mạng không chỉ đơn thuần là phổ biến văn bản, mà là tạo ra một hệ sinh thái thông tin đa chiều. Tỉnh sẽ tận dụng sức mạnh kết nối, sử dụng mạng xã hội để lan tỏa nhanh chóng các kỹ năng ứng phó với lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt - những loại hình thiên tai thường xuyên xảy ra tại Cao Bằng.
Đồng thời, tỉnh cũng đầu tư mạnh mẽ cho công tác dự báo, cảnh báo sớm thông qua việc khai thác hiệu quả các hệ thống thông tin, bản đồ nguy cơ thiên tai và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động giám sát.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh được giao triển khai hệ thống tổng đài 112 để tiếp nhận thông tin và hỗ trợ ứng phó kịp thời, đảm bảo người dân có thể kết nối với lực lượng cứu hộ trong mọi tình huống.
Sở Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ xây dựng các phương án bảo đảm thông tin liên lạc khi có thiên tai lớn, nhất là tại các khu vực nguy cơ cao bị chia cắt, không để xảy ra tình trạng “vùng trắng” thông tin.
Sở Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu lồng ghép tuyên truyền, phổ biến biện pháp ứng phó thiên tai vào chương trình giảng dạy và các buổi sinh hoạt ngoại khóa trên toàn hệ thống trường học. Đây là cách làm bài bản để xây dựng thế hệ công dân có kiến thức và kỹ năng PCTT ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà nhà trường.
Nhiều ý kiến cho rằng, đầu tư cho phòng, chống thiên tai thông qua công nghệ và truyền thông chính là đầu tư cho phát triển bền vững. Khi thông tin được thông suốt và nhận thức được nâng cao, mỗi người dân sẽ không còn là đối tượng cần cứu trợ thụ động mà trở thành một mắt xích chủ động, hiệu quả trong trận chiến với thiên tai.
.svg){kind=icon}
