Nam Bộ liên tiếp hứng những đợt mưa lớn trong tháng 9 dù El Nino đang ở mức rất mạnh. Diễn biến này có bất thường và thời tiết Nam Bộ những tháng cuối năm sẽ ra sao? PV VietNamNet đã có cuộc trao đổi với ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Nam Bộ để làm rõ.

Thưa ông, những đợt mưa liên tiếp vừa qua có gì bất thường so với quy luật khí hậu Nam Bộ?

Mùa mưa Nam Bộ thường bắt đầu từ cuối tháng 4 và kéo dài đến cuối tháng 11 hàng năm. Trong đó, tháng 9 là thời kỳ cao điểm của mùa mưa, nên thường là tháng có lượng mưa trung bình cao nhất trong năm.

Trong tháng này, khu vực Nam Bộ thường xuyên xuất hiện những đợt mưa trên diện rộng, kéo dài nhiều ngày và có ghi nhận mưa lớn.

w hdnd tphcm nguyen hue 17 3289.jpg
TPHCM mưa lớn dồn dập trong tháng 9 không trái quy luật khí hậu Nam Bộ. Ảnh: Nguyễn Huế

Vì vậy, việc trong tháng 9 năm nay xuất hiện những đợt mưa lớn, kéo dài về cơ bản vẫn phù hợp với quy luật khí hậu của Nam Bộ.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là mức độ, phạm vi và thời gian kéo dài của từng đợt mưa có thể khác nhau qua từng năm, tùy thuộc vào sự tương tác của các hệ thống thời tiết như gió mùa, dải hội tụ nhiệt đới, rãnh áp thấp hay xoáy thuận nhiệt đới.

El Nino rất mạnh nhưng vẫn có thể xuất hiện mưa cực đoan

Hiện El Nino đã đạt mức rất mạnh. Hiện tượng này đang tác động như thế nào đến thời tiết Nam Bộ, đặc biệt là tình hình mưa cực đoan trong những tháng cuối năm và các hiện tượng thời tiết bất thường khác, thưa ông?

Trong bối cảnh El Nino đang duy trì ở cường độ mạnh, thời tiết Nam Bộ trong những tháng cuối năm có thể có nhiều diễn biến đáng chú ý.

Nhiệt độ có xu hướng tăng và cao hơn trung bình nhiều năm. Chúng ta có thể cảm nhận rõ khi nền nhiệt độ năm nay khá cao. Ngay cả trong mùa mưa, vào những ngày ít mưa, thời tiết vẫn khá oi nóng. Dự báo trong mùa khô năm nay, các đợt nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm và kéo dài.

Bên cạnh đó, El Nino thường làm giảm lượng mưa trung bình, đồng thời có khả năng tác động khiến mùa mưa năm nay kết thúc sớm hơn.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa thời tiết Nam Bộ sẽ hoàn toàn ít xảy ra mưa lớn. Ngược lại, trong những khoảng thời gian nhất định, khu vực vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa rất lớn trong thời gian ngắn do tác động của dải hội tụ nhiệt đới, rãnh áp thấp, gió mùa hoặc xoáy thuận nhiệt đới.

Vì vậy, đặc trưng thời tiết đáng lưu ý trong thời gian tới có thể là sự phân bố mưa không đồng đều. Xen kẽ giữa những khoảng thời gian ít mưa vẫn có thể xuất hiện các trận mưa lớn, kèm nguy cơ giông, lốc, sét và gió giật mạnh.

Đặc biệt, trong thời kỳ chuyển mùa, nếu xuất hiện những đợt gió mùa đông bắc mạnh, khối không khí lạnh có thể khuếch tán sâu xuống Nam Bộ, làm gia tăng sự biến động của thời tiết khu vực.

Nam Bộ vẫn cần đề phòng khả năng bão, áp thấp nhiệt đới

Trước đó, trong dự báo mùa, cơ quan khí tượng nhận định năm nay không loại trừ khả năng Nam Bộ xuất hiện bão. Nếu xảy ra, những khu vực nào có thể chịu tác động lớn nhất và nguy cơ thiên tai nào cần đặc biệt lưu ý?

Theo dự báo mới nhất của chúng tôi, trong những tháng cuối năm vẫn cần đề phòng khả năng áp thấp nhiệt đới hoặc bão ảnh hưởng tới vùng biển Nam Bộ.

Nếu xảy ra, vùng biển ngoài khơi Nam Bộ và các khu vực ven biển Nam Bộ, đặc biệt là vùng biển từ Lâm Đồng đến Cà Mau và khu vực ven biển Tây Nam Bộ, sẽ là những khu vực chịu tác động lớn hơn.

Trong đó, các tỉnh, thành ven biển, những khu vực cửa sông và vùng trũng thấp có thể chịu ảnh hưởng rõ hơn, tùy theo quỹ đạo, cường độ và thời điểm bão hoặc áp thấp nhiệt đới hoạt động.

Tuy nhiên, dự báo có thể thay đổi theo diễn biến thực tế. Vì vậy, khả năng có hay không xuất hiện áp thấp nhiệt đới hoặc bão ở vùng biển Nam Bộ vẫn phải tiếp tục được theo dõi.

Nam Bộ từng hứng những cơn bão mạnh, có quỹ đạo và thời điểm đặc biệt

Dù không thường xuyên chịu bão đổ bộ trực tiếp, Nam Bộ từng ghi nhận nhiều cơn bão đáng chú ý như Linda (1997), Durian (2006), Pakhar (2012) và Usagi (2018).

Bão Linda năm 1997 có quỹ đạo đặc biệt, đổ bộ Cà Mau đầu tháng 11 với cường độ mạnh nhất cấp 10, giật cấp 11-12, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho các tỉnh ven biển Nam Bộ, nhất là Cà Mau và Kiên Giang.

Durian năm 2006 đổi hướng về phía Nam Bộ dưới tác động của gió mùa đông bắc, tâm bão đi qua khu vực Phú Quý (Bình Thuận cũ), ghi nhận gió mạnh cấp 12.

Pakhar năm 2012 đáng chú ý khi xuất hiện từ đầu tháng 4, đạt cấp 10, giật cấp 12 và sau đó ảnh hưởng đến TPHCM, Đồng Nai (cũ).

Usagi năm 2018 mạnh cấp 12, giật cấp 15 trên Biển Đông, sau đó suy yếu khi tiến vào vùng biển Nam Bộ và đổ bộ khu vực Cần Giờ, TPHCM (cũ), gây gió mạnh, mưa lớn và ngập tại nhiều nơi.

Mưa lớn, nhiều nơi ở Lâm Đồng ngập sâu

Chiều 24/9, mưa lớn kéo dài, các hồ chứa tăng xả qua tràn khiến nhiều khu vực hạ du Bình Thuận cũ ngập 0,5-1,5m. Tại xã Hàm Kiệm, nước tràn qua đường, vào nhà dân ở vùng thấp trũng; một số hộ phải kê cao tài sản, di chuyển đồ đạc và sơ tán đến nơi an toàn.

Chợ Hàm Kiệm ngập 1-1,5m. Hơn 400ha thanh long tại các thôn Dân Phú, Dân Hiệp, Phú Thọ, Phú Lộc, Mương Mán và Đằng Thành bị ngập, có nơi nước sâu 0,5-1m. Thiệt hại đang được thống kê.

Ông Nguyễn Minh Thi, Chủ tịch UBND xã Hàm Kiệm, cho biết địa phương tăng lực lượng ứng trực, hỗ trợ nhu yếu phẩm cho các hộ bị ngập sâu. Lực lượng xung kích được huy động hỗ trợ người dân di chuyển người, tài sản.

caab523b 852d 4be6 9557 850acaa6cbb6.jpg
 Chợ Hàm Kiệm bị ngập sâu. Ảnh: N.X

Tại phường Bình Thuận, nước sông Cà Ty đổ về mạnh. Từ sáng 24/9, địa phương cấm người dân qua lại khu vực cầu Đúc và bố trí lực lượng cảnh giới tại các điểm ngập.

Khoảng 1.000 nhà dân và 200ha đất sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng do mưa lớn kéo dài và việc các hồ chứa điều tiết nước qua tràn.

Sau khi các hồ chứa tăng lượng nước điều tiết về hạ du từ chiều 23/9, nhiều khu vực thuộc xã Hàm Liêm, Tuyên Quang... cũng ngập cục bộ. Nước tràn qua quốc lộ 1A đoạn qua phường Hàm Thắng.

Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có 1.874 căn nhà bị ngập, ảnh hưởng hoặc thiệt hại; 2.838ha cây trồng bị ngập úng. Nhiều tuyến giao thông bị hư hỏng, cuốn trôi.

1790255548056_7619145082101286951_7619145082101286951_c9035445fe242188c122b8e89cad6bdc.jpg
Ngập quốc lộ 1 đoạn qua phường Hàm Thắng. Ảnh: N.X

 Một số khu vực ngập lần này từng chịu ảnh hưởng nặng trong trận lũ lịch sử cuối năm 2025, khiến người dân lo ngại nước tiếp tục dâng khi mưa còn kéo dài và hồ chứa điều tiết nước về hạ du.

Trong hai ngày tới, Lâm Đồng được dự báo tiếp tục có mưa vừa đến mưa to, có nơi mưa rất to, lượng mưa phổ biến 50-110mm, cục bộ trên 180mm.

Mưa kéo dài làm tăng nguy cơ ngập vùng trũng thấp, lũ quét và sạt lở đất tại khu vực địa hình dốc, nền đất yếu.