Cao ủy Thương mại EU Maroš Šefčovič đã nói một câu đáng nhớ trong chuyến thăm Hà Nội cuối tuần trước: “Việc Việt Nam ký kết và thực thi tốt Hiệp định EVFTA đã truyền cảm hứng cho các quốc gia khác trong khu vực".
Còn nhiều thách thức khi tận dụng ưu đãi thuế quan của EVFTA
Theo thông tin từ tọa đàm "Tận dụng quy tắc xuất xứ trong EVFTA và ý nghĩa đối với doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách thuế đối ứng" vừa diễn ra sáng 9/10, sau 5 năm triển khai, Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) mang lại lợi ích lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam, tạo “đòn bẩy” cho nhiều nhóm hàng chủ lực khai thác thị trường Liên minh châu Âu (EU).
Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiến trình thực thi cam kết EVFTA của doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của EVFTA thời gian qua chưa đạt được như kỳ vọng, do còn nhiều mặt hàng chưa đáp ứng được các quy tắc xuất xứ của Hiệp định; nhiều doanh nghiệp chưa chủ động được chuỗi cung ứng nguyên liệu, sản xuất.
Bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam chia sẻ câu chuyện của ngành hàng mình: “EU là thị trường truyền thống của ngành da giày. Trước khi EVFTA có hiệu lực thì Quy chế Ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) cũng đã dành nhiều ưu đãi thuế quan cho ngành da giày. EVFTA tạo lợi thế tốt hơn nữa khi các sản phẩm giày dép như giày thể thao – mặt hàng chủ lực của Việt Nam đã được tận dụng ngay thuế suất 0% xuất khẩu vào thị trường này. Đến nay, thị trường EU chiếm 24 - 26% tổng tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của cả ngành; mức tăng trưởng xuất khẩu sang EU đạt khoảng 14%/năm”.
Tuy nhiên, bà Xuân cũng thẳng thắn nhìn nhận: EU là thị trường rất khó tính với khá nhiều “rào cản” kỹ thuật. Ví dụ, đạo luật REACH liên quan các hóa chất độc hại có các yêu cầu kỹ thuật rất cao. Sắp tới, theo Thỏa thuận xanh mà Ủy ban châu Âu đưa ra thì sẽ tiếp tục có thêm hàng loạt đạo luật, yêu cầu về chuỗi cung ứng, về báo cáo bền vững… mà các nhà xuất khẩu Việt Nam bắt buộc phải tuân thủ, đáp ứng.
“Đấy là một trong những thách thức cực kỳ lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ nếu không có sự chuẩn bị về nội lực cũng như cập nhật kịp thời thông tin thì sẽ không thể xuất khẩu thành công”, bà Xuân lưu ý.
Cũng theo bà Xuân, thời gian qua, doanh nghiệp da giày Việt Nam đã tận dụng tốt các cơ hội thị trường xuất khẩu, nhưng vẫn chủ yếu tập trung vào những dòng hàng có thế mạnh như giày thể thao hoặc sản phẩm dệt, chứ chưa tận dụng sang các dòng sản phẩm khác.
“EU tiêu dùng rất mạnh các sản phẩm từ da thuộc hoặc các loại giày chống thấm nước, giày bảo hộ lao động… Những mặt hàng đó, công nghệ của Việt Nam chưa đáp ứng được. Vì thế, việc tiếp nhận đơn hàng vẫn bị hạn chế, cần phải cải thiện trong thời gian tới”, bà Xuân khuyến nghị.
Cần tận dụng nhanh lợi thế
Theo báo cáo được Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (Eurocham) công bố cách đây ít lâu, một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình thực thi Hiệp định EVFTA hiện nay là Quy tắc xuất xứ - yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể tiếp cận các ưu đãi thuế quan.
Trên thực tế, việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xuất xứ không hề đơn giản. Mặc dù Hiệp định EVFTA có cơ chế cộng gộp cho phép tính xuất xứ từ một số quốc gia đối tác, nhưng quy trình chứng từ phức tạp, cùng với chuỗi cung ứng còn phân mảnh, đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc chứng minh xuất xứ hợp lệ.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, nguyên Trưởng Khoa Tài chính Quốc tế - Học viện Tài chính khuyến cáo: “Nếu phát hiện một mặt hàng không đảm bảo xuất xứ hàng hóa, họ sẽ nâng cao cảnh giác, sẽ kiểm tra rất kỹ một lượng hàng hóa rất lớn và có những đòi hỏi khác nhau để chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Điều này sẽ khiến doanh nghiệp mất thời gian chứng minh, kéo dài thời gian thông quan, lưu kho bãi… Chất lượng sản phẩm có thể giảm sút, và khả năng cạnh tranh của hàng hóa giảm đi”.
Các chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, EVFTA đặt ra “bài kiểm tra” khắt khe cho hàng Việt. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động hiện nay, doanh nghiệp Việt cần đổi mới, tận dụng những lợi thế ưu đãi của EVFTA để tạo “bệ phóng” giúp hàng hóa Việt Nam khẳng định vị thế vững chắc hơn trên thị trường EU.
Nếu không tận dụng nhanh lợi thế EVFTA, Việt Nam sẽ đánh mất cơ hội khi các đối thủ như Indonesia cũng sớm ký hiệp định thương mại tự do với EU.
Với năng suất được cải thiện, môi trường đầu tư ngày càng minh bạch và một Chính phủ cải cách, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm trung chuyển, sản xuất và đổi mới sáng tạo cho các doanh nghiệp EU.
Nghị định số 66/2024/NĐ-CP về quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo Nghị định về quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo Hiệp định EVFTA và Hiệp định UKVFTA.
.svg){kind=icon}
