Hạ tầng tin cậy số đã trở thành “xương sống” của nền kinh tế số
Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 đã một lần nữa khẳng định quan điểm của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số, đó là: “Chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội; được triển khai trên tất cả các ngành, lĩnh vực, địa bàn và mọi mặt đời sống và hoạt động của người dân, doanh nghiệp.
Chuyển đổi số phải được thực hiện toàn diện, bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau; góp phần tạo cơ hội phát triển bình đẳng, nâng cao năng lực tiếp cận và thụ hưởng các thành tựu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của mọi người dân, doanh nghiệp”.
Cũng tại chiến lược mới về chuyển đổi số quốc gia, Thủ tướng Chính phủ đã đề ra nhiều mục tiêu cần đạt vào năm 2030 về thu hẹp khoảng cách số, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân như hạ tầng mạng băng rộng cáp quang phủ 100% hộ gia đình; tỷ lệ người dân được lập sổ sức khỏe điện tử đạt 100%; tỷ lệ dân số từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân đạt trên 70%...
Trao đổi tại hội thảo quốc tế "Định hình tương lai hạ tầng PKI: Chuyển đổi các tiêu chuẩn mật mã cho dịch vụ tin cậy hướng tới kỷ nguyên hậu lượng tử" được Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia – NEAC (Bộ KH&CN) phối hợp với SAVIS và DigiCert tổ chức ngày 21/7 tại Hà Nội, Giám đốc NEAC Tô Thị Thu Hương nhận định: Với định hướng dẫn dắt của Nghị quyết 57, cả nước đang chuyển mình theo tinh thần “Bứt phá - Sáng tạo – Hội nhập”, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ đạo cho phát triển bền vững.
Trong tiến trình chuyển dịch số của đất nước, chữ ký số và hạ tầng tin cậy số đã trở thành “xương sống” của nền kinh tế số, bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và giá trị pháp lý của các giao dịch điện tử, đồng thời kiến tạo niềm tin số.
Bên cạnh dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng đã có quá trình phát triển từ năm 2010, hệ thống dịch vụ tin cậy hiện có thêm 2 dịch vụ mới là cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu theo quy định tại Luật Giao dịch điện tử 2023.
Thời gian qua, 2 dịch vụ mới là cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu cũng dần được hình thành trên cơ sở các quy định pháp luật và pháp luật chuyên ngành. Trong khi đó, dịch vụ chứng thực chữ ký số đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, bảo hiểm xã hội, kho bạc nhà nước, thuế, hải quan, thương mại điện tử...
Theo thống kê của NEAC, tính đến hết tháng 6/2026, tổng số lượng chứng thư số đã cấp phát trên toàn quốc đạt gần 32 triệu chứng thư chữ ký số, nâng tỷ lệ phổ cập chữ ký số trong dân số trưởng thành lên gần 50%; cùng với đó là hàng tỷ giao dịch điện tử. Những số liệu này đã chứng minh rõ nét về nỗ lực chuyển đổi số mạnh mẽ của Việt Nam.
Những thách thức mới với các nền tảng niềm tin số
Cũng tại hội thảo ngày 21/7, các chuyên gia đã cập nhật những thách thức và xu hướng mới trong lĩnh vực dịch vụ tin cậy; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về hiện đại hóa hạ tầng PKI, nâng cao khả năng thích ứng của các hệ thống mật mã và chuẩn bị lộ trình chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật thế hệ mới nhằm bảo đảm niềm tin số trong tương lai gần.
Việc cập nhật thông tin về những xu hướng phát triển công nghệ như AI, điện toán lượng tử... sẽ tạo điều kiện cho cộng đồng, người dân tiếp cận kịp thời những tri thức mới, góp phần giảm nghèo thông tin, giảm nghèo bền vững trong kỷ nguyên số.
Nhận định những tiến bộ vượt bậc của điện toán lượng tử đang đặt ra những thách thức mang tính cấu trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến các mô hình bảo mật truyền thống và các nền tảng niềm tin số toàn cầu, Giám đốc NEAC Tô Thị Thu Hương cho biết: Những hệ thống mật mã như hạ tầng khóa công khai – PKI được coi là đáng tin cậy hôm nay, hoàn toàn có nguy cơ bị phá vỡ vào ngày mai nếu chúng ta không có hành động kịp thời.
Vì thế, việc thiết lập hệ sinh thái dịch vụ tin cậy vững chắc, có khả năng kháng lượng tử và tương thích với tiêu chuẩn thế giới chính là nền tảng số cốt lõi để bảo vệ chính phủ số và nền kinh tế số.
Chia sẻ về định hướng phát triển hệ thống tiêu chuẩn cho dịch vụ tin cậy, ông Lê Quang Tú, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu - Kiểm thử của NEAC cho biết, một nhiệm vụ trọng tâm trong năm nay của Trung tâm là xây dựng 16 tiêu chuẩn Việt Nam – TCVN để hoàn thiện chuẩn mực đánh giá cho dịch vụ tin cậy.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng mật mã hậu lượng tử trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, ông Hoàng Nguyên Vân, Phó Viện trưởng Viện Sáng tạo chuyển đổi số - VIDTI cho rằng, ngành tài chính - ngân hàng cần chủ động chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử để ứng phó với nguy cơ "Thu hoạch trước, giải mã sau" đối với dữ liệu nhạy cảm.
Đại diện VIDTI cũng đề xuất lộ trình tham khảo cho giai đoạn từ nay đến năm 2030, bao gồm kiểm kê tài sản mật mã, đánh giá rủi ro, thử nghiệm các thuật toán và mô hình triển khai mới, từng bước xây dựng năng lực làm chủ hệ sinh thái mật mã hậu lượng tử, góp phần bảo vệ dữ liệu, giao dịch điện tử và an ninh tài chính quốc gia trong tương lai.
Trong khuôn khổ hội thảo, 2 chuyên gia quốc tế đến từ DigiCert đã thông tin về những cập nhật của các khung pháp lý và tiêu chuẩn quốc tế như eIDAS 2.0, ETSI và PSD3; phân tích xu hướng phát triển từ mô hình niềm tin truyền thống sang hệ sinh thái niềm tin số; kinh nghiệm quốc tế trong hiện đại hóa PKI, tự động hóa quản lý vòng đời chứng thư số và nâng cao khả năng linh hoạt mật mã, giúp các tổ chức chủ động thích ứng với các yêu cầu bảo mật mới trong kỷ nguyên hậu lượng tử.
.svg){kind=icon}
