Cơn khát chip nhớ và bài toán đội giá hàng trăm USD
Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một cơn khát linh kiện chưa từng có và "nạn nhân" đầu tiên gánh chịu hậu quả chính là thị trường máy tính cá nhân (PC) và máy tính xách tay (laptop).
Theo dữ liệu từ Nikkei Asia, các ứng dụng liên quan đến AI - bao gồm RAM động (DRAM) cho máy chủ, máy trạm và bộ nhớ băng thông cao (HBM) - đã ngốn tới hơn 50% tổng lượng tiêu thụ DRAM toàn cầu trong năm 2025, tăng vọt so với mức 35% của năm 2023. Sự dịch chuyển khổng lồ này khiến các nhà sản xuất PC và điện thoại thông minh phải lao đao tìm kiếm nguồn cung nhỏ giọt còn sót lại.
Hậu quả tất yếu của tình trạng khan hiếm là giá linh kiện tăng phi mã. Chủ tịch Acer, ông Jason Chen, cho biết chi phí chip nhớ và chip lưu trữ đã tăng từ 50% đến 100%. Ông nhấn mạnh công ty “bắt buộc” phải phản ánh những đợt tăng giá này vào giá bán lẻ khi trao đổi với phóng viên hồi tháng 2.
Đứng trước áp lực chi phí, các thương hiệu hàng đầu không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng giá bán. Lenovo và Dell đã tiên phong tăng giá các dòng laptop thương mại cao cấp lên lần lượt 20% và 25% ngay từ tháng 1.
Cuối năm 2025, Asustek thông báo điều chỉnh giá với một số danh mục sản phẩm nhất định từ ngày 5/1 sau khi “đánh giá thận trọng các điều kiện thị trường”. Ông Joe Liao, phụ trách nhóm Kinh doanh hệ thống, nói đây là phản ứng cần thiết trước áp lực chi phí nhằm “đảm bảo nguồn cung ổn định, duy trì chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn dịch vụ, đồng thời tiếp tục hỗ trợ hệ sinh thái rộng lớn hơn”.
Ngay cả Apple, gã khổng lồ vốn luôn duy trì mức giá ổn định, cũng phải tăng giá khởi điểm của dòng MacBook Pro M5 Max thêm 400 USD so với thế hệ trước.
Một giám đốc điều hành trong ngành PC gaming tiết lộ lượng chip nhớ dự trữ từ Quý 3/2025 của hầu hết các hãng sẽ cạn kiệt vào cuối Quý 1/2026. "Từ tháng 1, tôi đã khuyên bạn bè tranh thủ mua PC trước khi giá bị đẩy lên. Các sản phẩm cao cấp sẽ phải gánh thêm khoảng 200 - 300 USD chi phí đội lên", vị giám đốc này chia sẻ.
Chiến lược 'hy sinh' cấu hình và ưu tiên phân khúc cao cấp
Để đối phó với cơn bão giá, các nhà sản xuất máy tính đang buộc phải thay đổi chiến lược kinh doanh. Một trong những giải pháp rõ ràng nhất là dịch chuyển trọng tâm sang phân khúc cao cấp.
Đại diện của ELAN Microelectronics, nhà cung cấp linh kiện cho Lenovo, HP và Dell, cho biết các hãng đang ưu tiên sản xuất laptop thương mại cao cấp thay vì các sản phẩm bình dân. "Dù tổng lượng hàng xuất xưởng giảm, giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm lại đang tăng lên", vị này nhận định. Việc tập trung vào dòng máy đắt tiền giúp các hãng tối ưu hóa nguồn cung bộ nhớ eo hẹp và duy trì biên lợi nhuận.
Đối với phân khúc tầm trung và giá rẻ, các hãng chọn cách "hy sinh" cấu hình. Rex Chuang, Phó Chủ tịch hãng sản xuất bộ nhớ Nanya Technology, phân tích: "Ở các dòng máy giá rẻ, nhà sản xuất có thể cắt giảm tính năng để giữ giá. Nhưng với các dòng cao cấp, họ không có không gian để hạ cấp linh kiện. Lựa chọn duy nhất là tăng giá bán".
Thực tế thị trường đã chứng minh điều này. Dữ liệu từ trang theo dõi giá BigGo cho thấy, một chiếc laptop Asus 14 inch RAM 16GB đã tăng giá khoảng 20% chỉ trong vòng 3 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, một chiếc notebook Dell 14 Pro cơ bản trang bị DRAM 16GB ghi nhận mức tăng 100 USD trong cùng kỳ trên nền tảng thương mại điện tử Momo.
Tình hình còn tồi tệ hơn ở các mức dung lượng lớn. "Bạn nghĩ mức tăng của bản 16GB là cao? Mức độ đội giá của bản 32GB trở lên sẽ vượt xa sức tưởng tượng của bạn", một giám đốc bán hàng tại Đài Loan (Trung Quốc) cảnh báo.
Không chỉ RAM, giá bộ nhớ flash NAND cũng tăng mạnh. Phison Electronics, nhà sản xuất module NAND hàng đầu thế giới, thậm chí phải yêu cầu khách hàng thanh toán trước do các nhà cung cấp linh kiện siết chặt chính sách thanh toán.
Viễn cảnh u ám sau đòn giáng kép từ Trung Đông
Nếu tình trạng thiếu hụt chip nhớ là "nội thương" của ngành công nghệ, những diễn biến địa chính trị tại Trung Đông lại là "ngoại lực" giáng thêm đòn chí mạng.
Sự leo thang xung đột tại khu vực này không chỉ đe dọa các tuyến đường logistics huyết mạch mà còn đẩy giá dầu thô tăng cao. Anson Chiu, Chủ tịch Lite-On Technology - nhà cung cấp nguồn điện hàng đầu toàn cầu, thừa nhận: "Chúng tôi vốn đã có cái nhìn khá dè dặt về ngành smartphone và PC năm nay. Việc giá dầu tăng do tình hình Trung Đông chẳng khác nào xát muối vào vết thương. Triển vọng hiện tại tồi tệ hơn những gì chúng tôi ước tính ban đầu".
Sự kết hợp giữa giá linh kiện tăng vọt và áp lực lạm phát đang làm thui chột nhu cầu của người tiêu dùng. Một phép toán đơn giản: nếu một gia đình cần mua hai chiếc PC mới cho con cái, việc mỗi máy tăng giá 200 USD đồng nghĩa với khoản chi đội thêm 400 USD. Điều này buộc nhiều người phải trì hoãn quyết định mua sắm và tiếp tục sử dụng thiết bị cũ.
Các dự báo thị trường đều nhuốm màu bi quan. Omdia dự kiến thị trường laptop sẽ thu hẹp tới 12,5% trong năm nay. Anthony Peter Bonadero, Chủ tịch Compal Electronics - nhà thầu sản xuất notebook lớn nhất thế giới, dự báo lượng PC xuất xưởng của hãng sẽ lao dốc 15-20% ngay trong này.
"Giá của 1GB DRAM trên thị trường giao ngay đã tăng gần 5,5 lần trong nửa năm qua, trong khi chi phí NAND tăng gần 4 lần. Chúng tôi dự đoán những hạn chế về linh kiện này sẽ kéo dài ít nhất đến hết năm 2026 và vắt sang năm 2027", ông Bonadero cảnh báo.
Năm 2026 đang định hình là một phép thử khắc nghiệt đối với cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng. Khi cơn khát AI chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và bất ổn địa chính trị vẫn phủ bóng, chiếc máy tính cá nhân, công cụ làm việc thiết yếu hàng ngày, đang ngày càng trở nên đắt đỏ và xa xỉ hơn.
(Tổng hợp)
Giá laptop có thể tăng 40% ngay trong năm nayGiá linh kiện tăng phi mã đang đẩy thị trường máy tính xách tay (laptop) vào đợt điều chỉnh giá mạnh nhất lịch sử, trong khi Apple nỗ lực cô lập các dòng Mac khỏi biến động cung ứng.
.svg){kind=icon}
