Gia Lai tăng cường giảm nghèo thông tin vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Lan tỏa nhiều mô hình sáng tạo

Để người dân dễ dàng tiếp cận các nền tảng, ứng dụng và dịch vụ số trong đời sống hằng ngày, Gia Lai đẩy mạnh triển khai nhiều mô hình, hoạt động thiết thực ngay từ cơ sở. Cụ thể ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” với mục tiêu phổ cập kỹ năng số cho toàn dân. Không chỉ hướng tới đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, phong trào còn tập trung hỗ trợ học sinh, sinh viên, người lao động và đồng bào vùng sâu, vùng xa tiếp cận công nghệ số.

Tỉnh đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức có kỹ năng số; 100% học sinh được trang bị kiến thức số; trên 90% người dân trưởng thành đạt phổ cập kỹ năng số trên nền tảng định danh điện tử; người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã biết ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Để đưa công nghệ đến gần người dân, toàn tỉnh đã thành lập 135 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 2.600 thành viên tham gia hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong công tác giảm nghèo thông tin, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, khai thác thông tin trên môi trường mạng.

Tại làng Kép 2 (xã Ia Ly), các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng đến từng nhà hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, truy cập thông tin và thực hiện các giao dịch cơ bản. Không có lớp học cố định, việc hướng dẫn diễn ra ngay tại sân nhà, bên hiên bếp sau giờ lao động. Cách làm “người biết nhiều chỉ người biết ít, người trẻ hỗ trợ người già” đã giúp đồng bào dân tộc thiểu số từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ.

Ở xã An Lão, các tổ công nghệ số cộng đồng tranh thủ các buổi sinh hoạt thôn, làng để hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, làm quen với một số công cụ trí tuệ nhân tạo phục vụ học tập và sản xuất. Cán bộ, đoàn viên còn trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công, giúp hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trên môi trường số.

Nhiều mô hình sáng tạo tiếp tục được triển khai, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. Điển hình như Mô hình “Mỗi tuần một kỹ năng số” (xã Canh Vinh) sử dụng các đoạn video ngắn, dễ hiểu để dạy bà con cách thanh toán tiền điện, tiền nước qua điện thoại mà không cần đi xa; Mô hình “Gia đình văn hóa số” (phường An Nhơn Bắc) đến từng ngõ, gõ từng nhà để giúp 100% hộ dân thí điểm biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến; Phong trào “Bình dân AI học vụ” thu hút hơn 10.500 lượt người tham gia, giúp bà con làm quen với các công cụ trí tuệ nhân tạo đơn giản để hỗ trợ học tập và tìm kiếm thông tin sản xuất.

Việc phổ cập này không chỉ là để biết dùng điện thoại, mà quan trọng hơn là giúp người dân vùng sâu, vùng xa có khả năng tiếp cận, chọn lọc thông tin chính thống, tránh bị kẻ xấu lợi dụng trên mạng xã hội.

Biến công nghệ thành “cần câu” thoát nghèo

Không dừng lại ở việc “xóa mù công nghệ”, Gia Lai đang từng bước đưa chuyển đổi số gắn trực tiếp với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân và giảm nghèo bền vững.

Tại xã Ia Hiao, mô hình phòng livestream cộng đồng đã tạo điều kiện để người dân quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trực tuyến. Với hệ thống thiết bị sẵn có, các hộ sản xuất, hợp tác xã có thể tiếp cận thị trường rộng hơn, nâng cao giá trị sản phẩm. Đây là minh chứng cho việc chuyển đổi số không chỉ giúp tiếp cận thông tin mà còn mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho người dân vùng khó khăn.

Trong lĩnh vực kinh tế số, tỉnh hỗ trợ người dân đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, từng bước biến “tiếp cận thông tin” thành “khai thác thông tin” phục vụ phát triển kinh tế. Hiện hơn 81,6% hộ sản xuất nông nghiệp tham gia các nền tảng số; 87,35% hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử; toàn tỉnh có gần 5.000 thiết bị POS và hơn 4.100 điểm chấp nhận thanh toán QR.

Song song với đó, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng, góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ công. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh tiếp nhận hơn 159 nghìn hồ sơ, trong đó trên 95% hồ sơ được giải quyết trực tuyến. Tỷ lệ số hóa hồ sơ, cấp kết quả điện tử và tái sử dụng dữ liệu đều đạt trên 96%, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm phụ thuộc vào khoảng cách địa lý.

Hạ tầng số cũng tiếp tục được đầu tư mở rộng. Đến nay, 100% trung tâm xã, phường có sóng di động; 99,9% thôn, làng được phủ sóng viễn thông. Việc “phủ sóng đến từng thôn, làng” không chỉ giúp người dân tiếp cận thông tin chính thống mà còn tạo điều kiện học tập, sản xuất và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trên môi trường số.

Thời gian tới, Gia Lai sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình “Gia đình số”, “Chợ số - Nông thôn số”, Tổ công nghệ số cộng đồng và mạng lưới “Đại sứ số”; đồng thời đẩy mạnh xây dựng tài liệu số ngắn gọn, nền tảng học trực tuyến để người dân có thể học tập mọi lúc, mọi nơi. Qua đó, từng bước giảm nghèo thông tin, nâng cao dân trí và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.