Chủ động thông tin, giảm thiểu rủi ro thiên tai
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, diễn biến thời tiết cực đoan, khó lường, yêu cầu đặt ra đối với công tác phòng, chống thiên tai không chỉ dừng ở ứng phó khi sự cố xảy ra, mà phải chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Tại Đồng Tháp, một tỉnh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, gần đây xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết bất thường thì vấn đề bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác được xác định là yếu tố then chốt để tăng hiệu quả phòng chống thiên tai.
Với định hướng đó, vừa qua, liên tiếp một số văn bản đã được UBND tỉnh Đồng Tháp ban hành để công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026 được triển khai theo hướng chủ động, đồng bộ, sát thực tiễn.
Cụ thể, ngay từ tháng 1/2026, UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai năm 2026 trên địa bàn tỉnh. Tới đầu tháng 3, Chỉ thị số 05 về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026 được UBND tỉnh ban hành. Và chỉ sau đó khoảng 20 ngày, UBND tỉnh lại ban hành thêm một kế hoạch liên quan về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.
Một trong những nội dung trọng tâm trong Kế hoạch là tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống thiên tai. Việc phổ biến kiến thức, kỹ năng ứng phó; hướng dẫn người dân gia cố nhà cửa, bảo vệ sản xuất; cập nhật kịp thời diễn biến thời tiết, thủy văn… được triển khai thường xuyên, liên tục thông qua nhiều kênh.
Trong Chỉ thị số 05, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND cấp xã phải chú trọng các khu vực có nguy cơ cao như vùng ven biển, ven sông, ven kênh rạch, vùng ngập sâu, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm. Cùng với đó, từng bước số hóa cơ sở dữ liệu, nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành và chia sẻ thông tin kịp thời, chính xác.
Không chỉ dừng ở việc “có thông tin”, vấn đề đặt ra là thông tin phải “đến được người dân đúng lúc”. Thực tế cho thấy, trong nhiều tình huống thiên tai, sự chậm trễ trong truyền tải thông tin hoặc thông tin không rõ ràng có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng. Do đó, việc tổ chức các kênh truyền thông đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng được xem là giải pháp then chốt.
Nâng cao năng lực tiếp cận thông tin cho người dân từ cơ sở
Đến hết năm 2025, năng lực và nhận thức cộng đồng về phòng chống thiên tai trên địa bàn Đồng Tháp đã được nâng cao đáng kể so với trước. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận người dân chưa chủ động phòng ngừa, năng lực ứng phó thực hành còn hạn chế; chưa có số liệu đánh giá đầy đủ về năng lực cộng đồng toàn tỉnh.
Sang năm 2026, bên cạnh việc mở rộng nguồn cung thông tin, Đồng Tháp đặc biệt chú trọng nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng thông tin của người dân - yếu tố cốt lõi để giảm nghèo thông tin một cách bền vững. Điều này thể hiện ở việc phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, các tổ chức chính trị - xã hội trong việc truyền tải thông tin trực tiếp đến từng hộ dân.
Hệ thống truyền thanh cơ sở, đội ngũ tuyên truyền viên, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai… tiếp tục được củng cố, phát huy hiệu quả, bảo đảm thông tin được truyền tải nhanh, đúng, trúng đối tượng. Đặc biệt, tại những khu vực có điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế, vai trò của lực lượng này càng trở nên quan trọng, giúp lấp đầy khoảng trống thông tin ở cơ sở.
Cùng với đó, việc kết hợp hài hòa giữa phương thức truyền thống và ứng dụng công nghệ số đang mở ra hướng tiếp cận mới. Thông tin về tình hình thời tiết, cảnh báo thiên tai, hướng dẫn kỹ năng ứng phó… không chỉ được truyền tải qua loa truyền thanh, họp dân, mà còn được chia sẻ qua các nền tảng số như tin nhắn Zalo, giúp người dân tiếp cận nhanh hơn, thuận tiện hơn, kể cả trong những tình huống khẩn cấp.
“Nghèo thông tin” trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai không chỉ là thiếu thông tin, mà còn là thiếu khả năng tiếp cận, thiếu kỹ năng xử lý và sử dụng thông tin. Do đó, việc xây dựng hệ thống thông tin đa tầng, liên thông, kết hợp giữa cung cấp thông tin và nâng cao năng lực tiếp cận thông tin từ cơ sở chính là giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo và thông tin đến người dân.
Làm được việc này, tỉnh Đồng Tháp sẽ từng bước thu hẹp khoảng trống thông tin - một trong những nguyên nhân khiến rủi ro thiên tai gia tăng và thiệt hại trở nên nghiêm trọng.
.svg){kind=icon}
