Ở tuổi 89, đôi mắt GS.TS Phạm Huy Dũng vẫn rất sáng, nhìn rõ những dòng chữ nhỏ dày đặc trên màn hình máy tính khoảng 11 inch, đôi tay gõ phím thoăn thoắt. Hiện, giáo sư đang viết bản thảo tập 3 của bộ sách nghiên cứu về “Co-construction learning theory” (tạm dịch: Lý thuyết học tập đồng kiến tạo), đồng thời hoàn thiện cuốn “Từ Ngô Sỹ Liên đến Phạm Huy Thông: Đưa Hùng Vương vào lịch sử”.
Ông còn nghiên cứu ý tưởng ứng dụng plasma lạnh trong điều trị ung thư, hợp tác cùng một trường đại học công nghệ nổi tiếng tại Hàn Quốc. Dự kiến tháng 8 tới, giáo sư sẽ sang Hàn Quốc trình bày quan điểm nghiên cứu và gặp gỡ các chuyên gia đầu ngành.
“Ở tuổi gần 90, tôi đang chạy đua với thời gian. Tôi cố gắng viết ra những gì mình biết vì có thể chỉ ngày mai thôi, sức khỏe sẽ suy yếu đi nhiều”, GS.TS Phạm Huy Dũng chia sẻ.
Hạnh phúc khi được làm việc 10-12 tiếng mỗi ngày
GS.TS Phạm Huy Dũng được phong hàm Giáo sư tại Trường Đại học Tottori (Nhật Bản). Về nước, ông công tác tại Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, giảng dạy tại Trường Đại học Y Hà Nội và từng dạy môn Siêu tâm lý học tại Trường Đại học Chulalongkorn (Thái Lan).
Sau khi nghỉ hưu, ông giữ chức Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế giai đoạn 1998-2004. Đến nay, ông vẫn tiếp tục giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu sinh tại nhiều trường đại học.
Đầu năm 2026, GS.TS Phạm Huy Dũng gây chú ý trên mạng xã hội qua một video trò chuyện với thanh niên người Trung Quốc. Hình ảnh cụ ông tóc bạc nói tiếng Anh lưu loát, tự giới thiệu từng giảng dạy tại một trường đại học danh tiếng ở Thái Lan đã thu hút hàng triệu lượt xem.
Khi được hỏi về lời khuyên dành cho người trẻ, ông không nhắc đến thành tựu cá nhân mà nhấn mạnh nền tảng văn hóa: “Hãy hướng tới tương lai nhưng đừng tách rời truyền thống”.
Nhắc đến đoạn video này, GS.TS Phạm Huy Dũng bật cười, cho biết ông bất ngờ khi cuộc trò chuyện tình cờ lại khiến nhiều bạn trẻ tìm kiếm thông tin về mình.
"Tôi không nghĩ mình là một người truyền cảm hứng cao siêu. Tôi chỉ hy vọng mỗi người trẻ đều tự hào về gốc gác của mình, tự hào về lịch sử dân tộc mình thay vì tự ti, sợ thua kém. Tất nhiên, sự tự tin phải dựa trên nền tảng là việc học tập và làm việc. Số lượng tế bào não của mỗi người không hơn kém nhau bao nhiêu, quan trọng mình phải làm những tế bào đó trở nên hữu ích", vị giáo sư chia sẻ quan điểm.
Vị giáo sư cũng nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa tự tin và tự mãn: “Đừng học chỉ để chứng tỏ mình là trí thức, có nhiều bằng cấp. Học phải đi đôi với làm để kiến thức mang lại giá trị thực tế”.
GS.TS Phạm Huy Dũng đang sống cùng vợ - GS.TS Ngô Thị Tâm (sinh năm 1936) trong ngôi nhà cổ mà bố mẹ ông để lại trên phố Hàng Bạc.
Trước đây, căn nhà rất rộng lớn nhưng hiện tại, gia đình chỉ còn sống ở tầng 2 với một phòng khách, một phòng ngủ - làm việc, căn bếp; tầng 3 là nơi thờ tự. Hai con của ông bà đều là giáo sư, có gia đình riêng.
Căn phòng khách nhỏ của gia đình chất đầy những món đồ có tuổi đời hàng chục, thậm chí hàng trăm năm, gắn bó với GS.TS Phạm Huy Dũng từ thuở nhỏ. Xung quanh là các giá gỗ phủ kín tài liệu, sách tiếng Việt, Anh và Pháp.
Ngoài góc làm việc trong phòng riêng, giáo sư cũng thường làm việc ở phòng khách, trên chiếc bàn gấp nhỏ gọn, đặt ngay bàn ăn - nơi vợ ông thường ngồi xem ti vi.
Mỗi ngày, ông thức dậy từ 5h-5h30, tập thể dục nhẹ rồi pha trà, chuẩn bị bữa sáng đơn giản, thường là bánh mì trứng. Bà Tâm tuổi cao, sức yếu nên những hôm không đi dạy, giáo sư Dũng tự lái xe máy đi chợ.
"Nếu muốn mua đồ chế biến sẵn như thịt rang cháy cạnh, thịt kho, cà muối…, tôi sẽ đi chợ Hàng Bè. Khi muốn mua đồ tươi sống, tôi đi chợ Thanh Hà, xa hơn một chút. Vợ chồng tôi ăn uống đơn giản lắm, không cầu kỳ", ông kể.
Khi xong xuôi loạt "công việc không tên", vị giáo sư bắt đầu làm việc. Ông cho biết, nếu không đi thỉnh giảng, ông nghiên cứu, viết sách 10-12 tiếng/ngày.
“Tôi thường làm việc tới 23h-24h, có hôm thức muộn hơn để trao đổi với các nhà nghiên cứu quốc tế vì chênh lệch múi giờ. Chỉ vài tiếng thảo luận có thể giúp tôi cập nhật thông tin nghiên cứu nhanh chóng, thay vì chờ họ xuất bản sách. Khi cuốn sách hoàn thành, kiến thức đó đã trở thành cũ rồi”, GS.TS Phạm Huy Dũng chia sẻ.
Vị giáo sư cho biết, ở tuổi “xưa nay hiếm”, khi con cháu đã trưởng thành, ông không còn vướng bận chuyện “cơm áo gạo tiền”, nhờ đó có thể dành trọn thời gian và tâm huyết cho nghiên cứu khoa học.
"Làm bạn" với AI
Ít năm trước, GS.TS Phạm Huy Dũng có thêm một “người bạn đặc biệt” là ChatGPT. Mỗi ngày, ông đều trao đổi, biện luận bằng tiếng Anh với chatbot của OpenAI.
Theo vị giáo sư, từ cuối năm 2024 đến cuối năm 2025, với sự hỗ trợ của AI, ông hoàn thành 4 cuốn sách: Học tốt hơn, Dạy học tốt hơn, Quản lý giáo dục tốt hơn và Dạy Y học tốt hơn.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, ông đã hoàn thành 2 tập của bộ sách Lý thuyết học tập đồng kiến tạo. Mỗi tập gần 1.000 trang. Tập 3 dự kiến hoàn thiện trong tháng tới.
"Nếu trước đây, khi không có AI, tôi cần 20 năm để viết ra chừng ấy cuốn sách. Hiện nay, AI với khả năng tổng hợp lượng dữ liệu khổng lồ, đẩy tôi đi nhanh hơn khoảng 10 năm", GS.TS Phạm Huy Dũng cho biết.
GS.TS Phạm Huy Dũng bày tỏ, ông rất đồng tình với chủ trương của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Giáo dục đào tạo theo phương châm "Lấy chất lượng làm trục - lấy nhà giáo làm then chốt - lấy công nghệ làm đòn bẩy". Cũng chính vì vậy, vị giáo sư dành tâm huyết nghiên cứu mô hình trường đại học thế hệ mới, nơi người dạy - người học và trí tuệ nhân tạo đồng hành, thảo luận, tranh luận và kiến tạo tri thức. Ông kỳ vọng, mô hình này có thể xóa bỏ những bất cập trong dạy và học ở bậc đại học hiện nay.
"Đối với tôi bây giờ, làm việc chính là giải trí, là sở thích, là hạnh phúc. Làm việc giúp tôi duy trì sức khỏe, sự minh mẫn và cảm giác yêu cuộc đời ở độ tuổi gần 90", GS.TS Phạm Huy Dũng chia sẻ.
GS.TS Phạm Huy Dũng là con trai út của cụ Phạm Chân Hưng (Phạm Thọ Cửu) - nhà đại tư sản yêu nước, chủ hiệu vàng bạc Chân Hưng nổi tiếng Hà thành vào thế kỷ 20.
Gia đình ông có 8 anh chị em, trong đó 4 người là giáo sư các ngành giáo dục, kinh tế, y tế. Vị giáo sư đã có những chia sẻ về cách dạy con đặc biệt của cha mẹ mình.
Mời quý độc giả theo dõi tiếp bài viết: Chủ tiệm vàng nức tiếng Hà thành dạy 8 con thành tài, 4 người là giáo sư
.svg){kind=icon}
