Lớp học bên giường bệnh

Sáng thứ Tư hằng tuần, sau buổi giao ban bệnh viện, các bác sĩ, điều dưỡng Khoa Hồi sức tích cực nội khoa và Chống độc, Bệnh viện E (Hà Nội) lại cùng tham gia hoạt động đi buồng đặc biệt. Người thầy đứng lớp là Giáo sư Nguyễn Gia Bình - Chủ tịch Hội Hồi sức tích cực và Chống độc Việt Nam, cố vấn chuyên môn của khoa. 

Từ sáng sớm, điều dưỡng trưởng Trần Minh Hiếu đã chuẩn bị hồ sơ, cập nhật diễn biến và các thông tin liên quan đến người bệnh. Bác sĩ Vũ Hải Vinh, Trưởng khoa; Thạc sĩ bác sĩ Đỗ Quốc Phong, Phó trưởng khoa cùng các bác sĩ trẻ có mặt đông đủ.

Buổi đi buồng bắt đầu bằng những báo cáo ngắn gọn về tình trạng từng bệnh nhân. Nhưng khác với một cuộc kiểm tra thông thường, sau mỗi báo cáo, Giáo sư Nguyễn Gia Bình liên tục đặt câu hỏi, yêu cầu bác sĩ giải thích những bất thường, phân tích nguyên nhân và bảo vệ phương án điều trị của mình.

anh 1.png
Giáo sư Bình phân tích hỏi cặn kẽ từng ca bệnh. Ảnh: P.Thúy.

Tại giường bệnh của một người đàn ông 48 tuổi bị viêm tụy cấp nặng, Giáo sư Bình hỏi ngay về áp lực ổ bụng. Khi bác sĩ báo cáo chỉ số tăng từ áp lực ổ bụng 21 lên 25, ông yêu cầu ê-kíp phải tìm hiểu xem trong ổ bụng có dịch để dẫn lưu hay không. Nếu không có dịch, cần cân nhắc phương án lọc máu kết hợp hấp phụ cytokine.

Ông tiếp tục hỏi về chỉ số BMI, tình trạng bụng chướng, dung tích hồng cầu và diễn biến sau bù dịch. Khi biết người bệnh có BMI 35, đã xuất hiện biến chứng đái tháo đường, Giáo sư Bình nhắc các bác sĩ không chỉ tập trung xử trí đợt viêm tụy cấp mà còn phải nhìn nhận những nguy cơ lâu dài từ tình trạng béo phì.

Ở giường bệnh tiếp theo, nữ bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn, viêm phổi trên nền suy thận mạn, suy tim, rung nhĩ và đái tháo đường. Dù tình trạng sốc đã được kiểm soát, người bệnh vẫn cần hỗ trợ hô hấp và lọc máu.

Người thầy không chỉ nghe báo cáo mà trực tiếp quan sát tình trạng hô hấp, hỏi điều dưỡng về lượng đờm, số lần hút đờm, kiểm tra thông số máy thở và nồng độ oxy hỗ trợ.

Khi nhận thấy tình trạng phổi có dấu hiệu cải thiện, lượng oxy hỗ trợ đã giảm, ông yêu cầu ê-kíp cân nhắc ngừng an thần, tạo điều kiện để người bệnh tập tự thở và tiến tới cai máy thở.

"Phổi đang tốt lên thì tranh thủ", ông nhắc các bác sĩ, đồng thời phân tích cần phối hợp điều trị suy tim bởi tình trạng này có thể khiến máu ứ ở phổi, làm giảm khả năng trao đổi khí.

Từng chi tiết như lượng đờm, thông số máy thở, thời gian lọc máu hay tình trạng huyết động đều được đưa ra thảo luận. Giáo sư Bình yêu cầu bác sĩ cân nhắc thời gian lọc máu phù hợp, không chỉ nhìn vào việc hoàn thành một ca lọc mà phải tính đến tình trạng thực tế của người bệnh.

Những câu hỏi liên tiếp khiến các bác sĩ phải vận dụng kiến thức, nhớ lại những gì đã học và đối chiếu với diễn biến lâm sàng. Có vấn đề được giải đáp ngay tại giường bệnh, có vấn đề cần tiếp tục tìm hiểu để đưa ra câu trả lời chính xác.

Bài học nhìn người bệnh toàn diện

Nam bệnh nhân 72 tuổi bị viêm màng não cũng trở thành chủ đề thảo luận khá lâu. Từ kết quả dịch não tủy, tình trạng sốt, rối loạn ý thức đến tiền sử bệnh, Giáo sư Bình yêu cầu bác sĩ tiếp tục truy tìm nguồn gây nhiễm khuẩn.

Đặc biệt, ông hướng sự chú ý của ê-kíp đến tình trạng răng miệng. Theo ông, những ổ nhiễm trùng ở chân răng có thể là nguồn gây nhiễm khuẩn huyết, vì vậy cần đánh giá kỹ hơn, không chỉ dừng lại ở việc khám răng thông thường.

Ông cũng hỏi về nhịp tim, siêu âm tim, các chỉ số natri, đường huyết và tình trạng dịch vào - ra. Khi nhận thấy lượng nước tiểu thải ra trong ngày lên tới 3,3 lít, cao hơn lượng dịch đưa vào là 2,2 lít, Giáo sư Bình yêu cầu bác sĩ tìm nguyên nhân, rà soát việc sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc các thuốc làm tăng thải nước.

Với ông, mỗi dấu hiệu bất thường đều cần có lời giải thích. Bác sĩ không thể chỉ ghi nhận một chỉ số rồi bỏ qua mà phải tìm hiểu vì sao chỉ số đó thay đổi, liên quan thế nào đến bệnh lý nền và ảnh hưởng ra sao đến quá trình điều trị.

Ở một trường hợp khác, người bệnh đã nằm hồi sức khoảng 3 tháng, có tổn thương thần kinh, liệt hai chi dưới và phụ thuộc hỗ trợ hô hấp. Giáo sư Bình yêu cầu bác sĩ đánh giá cụ thể mức độ ý thức, khả năng giao tiếp, chức năng nhận thức và sức cơ hô hấp.

Ông nhấn mạnh việc theo dõi phải dựa trên những thang điểm, con số cụ thể để so sánh qua từng thời điểm, từ đó đánh giá chính xác tiến triển và tiên lượng.

Với những bệnh nhân điều trị kéo dài, cai máy thở không phải lúc nào cũng có thể thực hiện nhanh chóng. Có trường hợp phải mất nhiều tháng, mỗi lần chỉ giảm được một mức hỗ trợ nhỏ. Vì thế, bên cạnh điều chỉnh máy thở, bác sĩ cần chú ý đến dinh dưỡng, tinh thần, tình trạng teo cơ, suy kiệt và chăm sóc toàn diện.

Không có đáp án chung

Có những ca bệnh khiến buổi đi buồng căng thẳng khi Giáo sư Bình "truy bài" vì sao bệnh nhân lại như thế này, bác sĩ đã chỉ định làm gì... Ông thường bắt đầu bằng những câu hỏi, yêu cầu người học tự phân tích, đưa ra nhận định và lý giải lựa chọn của mình.

Có lúc, ông dừng lại khá lâu bên một bệnh nhân để xem xét từng thông số. Ông kiểm tra lâm sàng từng chi tiết như da phù hay khô. Những vấn đề tưởng như nhỏ trong công việc hằng ngày cũng được đưa ra trao đổi bởi chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến diễn biến của người bệnh.

anh 51.png
Y bác sĩ tập trung phân tích, đánh giá 1 bệnh nhân. Ảnh: P.Thuý.

Bác sĩ Đỗ Thanh Bình, 27 tuổi cho biết mỗi buổi đi buồng đều là bài học quý, mang lại nhiều kiến thức thực tế. Điều anh học được không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là cách tiếp cận một ca bệnh. Giáo sư vừa hỏi vừa phân tích và giải đáp ngay những vấn đề các bác sĩ chưa hiểu. Với những câu hỏi chưa thể trả lời ngay, bác sĩ trẻ phải tiếp tục tìm hiểu để có câu trả lời trong những lần trao đổi tiếp theo.

Với các bác sĩ trẻ, kiến thức không nằm riêng trong sách vở mà được đặt vào từng tình huống cụ thể, gắn với diễn biến thực tế và những quyết định có thể ảnh hưởng đến cơ hội sống của người bệnh.

Buổi đi buồng kéo dài gần 2 giờ nhưng những câu hỏi chuyên môn có thể vẫn còn chờ lời giải sau đó. Bởi ở phòng ICU, không có hai bệnh nhân hoàn toàn giống nhau, cũng không có một công thức duy nhất cho mọi tình huống. Với các bác sĩ, mọi buổi đi buồng hướng đích đến cuối cùng tìm ra phương án điều trị tốt nhất cho người bệnh.

Video Giáo sư Bình trao đổi với bác sĩ trẻ khi đi buồng. Nguồn: PV.