Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh đàm phán với Pháp và Ý để mua hệ thống phòng không/phòng thủ tên lửa tầm xa SAMP/T NG, trong bối cảnh Ankara nỗ lực xây dựng mạng lưới đa tầng “Steel Dome” (vòm thép là hệ thống phòng thủ tên lửa và không quân đa tầng, tích hợp quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ).
Yêu cầu không dừng ở việc mua sắm thuần túy, mà còn bao gồm tham gia công nghiệp và chuyển giao công nghệ. Hệ thống SAMP/T NG do liên minh Eurosam phát triển đang trở thành một trong những lựa chọn châu Âu đáng chú ý nhất hiện nay.
Hệ thống phòng không SAMP/T NG (Sol-Air Moyenne Portée/Terrestre Nouvelle Génération) là phiên bản nâng cấp toàn diện của hệ thống SAMP/T trước đây, còn được Pháp gọi là Mamba. Đây là sản phẩm hợp tác giữa MBDA (Pháp và Ý) cùng Thales, thuộc liên minh Eurosam.
Hệ thống SAMP/T NG được thiết kế để đối phó đồng thời với máy bay chiến đấu, máy bay không người lái, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo tầm ngắn đến tầm trung.
Điểm cốt lõi của phiên bản SAMP/T NG nằm ở radar đa chức năng AESA thế hệ mới và tên lửa đánh chặn Aster 30 Block 1NT (Aster 30 B1NT).
Radar chính của cấu hình Pháp là Thales Ground Fire 300, trong khi Ý sử dụng Leonardo Kronos Grand Mobile High Power. Cả hai đều là radar mảng pha chủ động, cung cấp khả năng giám sát 360 độ và góc nâng lên tới 90 độ.
Tầm phát hiện đối với mục tiêu khí động học vượt quá 350-400 km, có thể theo dõi hơn 1.000 mục tiêu cùng lúc với tốc độ cập nhật cao.
Radar được tối ưu để hoạt động trong môi trường nhiễu điện tử mạnh và hỗ trợ cả nhiệm vụ giám sát không phận lẫn phát hiện tên lửa đạn đạo.
Hệ thống SAMP/T NG sử dung tên lửa đánh chặn Aster 30 Block 1NT (Aster 30 B1NT) dài khoảng 4,9 mét, nặng khoảng 450 kg, sử dụng động cơ đẩy rắn hai tầng.
Tốc độ tối đa đạt khoảng Mach 4,5. Tầm đánh chặn đối với mục tiêu khí động học (máy bay, tên lửa hành trình) vượt quá 150 km, độ cao đánh chặn lên tới khoảng 25 km.
Phiên bản Aster 30 B1NT được trang bị đầu dò Ka-band mới và thuật toán nhận diện mục tiêu tiên tiến, giúp cải thiện khả năng phân biệt mục tiêu thật với mồi bẫy.
Hệ thống điều khiển kết hợp khí động học và lực đẩy ngang (PIF-pilotage en force) mang lại độ cơ động rất cao, ngay cả ở độ cao lớn.
Các nguồn công khai cho biết tên lửa đánh chặn Aster 30 B1NT có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo cơ động có tầm phóng trên 600 km, thậm chí một số tài liệu đề cập đến khả năng đối phó với mối đe dọa tầm trung lên tới khoảng 1.500 km trong điều kiện nhất định.
Một khẩu đội SAMP/T NG điển hình gồm một mô-đun chỉ huy-điều khiển, một radar đa chức năng và tối đa 6 bệ phóng, mỗi bệ chứa 8 quả tên lửa sẵn sàng khai hỏa, tổng cộng lên tới 48 quả.
Toàn bộ hệ thống SAMP/T NG được đặt trên khung gầm xe tải 8x8, có thể cơ động đường bộ, đường sắt hoặc vận tải bằng máy bay C-130, A400M. Số lượng nhân sự vận hành tương đối ít, khoảng 20 người cho một khẩu đội và thời gian triển khai nhanh.
Ưu điểm nổi bật của hệ thống SAMP/T NG là tính cơ động cao, khả năng bảo vệ đa hướng 360 độ và sự tích hợp tốt với mạng lưới phòng không quốc gia hoặc NATO. Radar AESA mạnh giúp phát hiện sớm và theo dõi nhiều mục tiêu phức tạp.
Tên lửa đánh chặn Aster 30 B1NT sở hữu độ cơ động và độ chính xác cao nhờ công nghệ điều khiển hiện đại, đồng thời có khả năng đánh chặn cả mối đe dọa khí động học lẫn đạn đạo.
Chi phí được đánh giá cạnh tranh hơn so với một số hệ thống Mỹ tương đương. Khả năng sẵn sàng cao và yêu cầu hậu cần tương đối thấp cũng là điểm mạnh trong điều kiện chiến trường hiện đại.
Nhược điểm của hệ thống SAMP/T NG nằm ở chỗ đây vẫn là sản phẩm châu Âu với chuỗi cung ứng và quyết định chính trị phức tạp. Việc xuất khẩu phụ thuộc vào sự đồng thuận của cả Pháp và Ý, vốn có thể bị ảnh hưởng bởi quan hệ địa chính trị.
Tầm đánh chặn dù được cải thiện rõ rệt so với phiên bản cũ, nhưng vẫn chưa đạt mức của một số hệ thống phòng thủ tầng trên chuyên dụng như THAAD.
Khả năng chống lại tên lửa siêu vượt âm hoặc mối đe dọa đạn đạo tầm xa hơn vẫn cần được kiểm chứng thực tế đầy đủ.
Ngoài ra, việc tích hợp sâu với công nghiệp địa phương và chuyển giao công nghệ, điều Thổ Nhĩ Kỳ đặc biệt quan tâm, thường là điểm đàm phán khó khăn và kéo dài.
Trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ tìm kiếm giải pháp thay thế hoặc bổ sung cho hệ thống phòng không S-400 của Nga và Patriot của Mỹ, hệ thống phòng không SAMP/T NG đại diện cho lựa chọn châu Âu có công nghệ trưởng thành, khả năng tương tác NATO tốt và tiềm năng hợp tác công nghiệp.
Tuy nhiên, thành công của các cuộc đàm phán hiện tại phụ thuộc không chỉ vào thông số kỹ thuật mà còn vào ý chí chính trị của các bên liên quan, đặc biệt là Pháp.
(Theo ekathimerini.com, defence24.com, geopolitiki.com)
.svg){kind=icon}
