Cơ hội lớn cho nhiều lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam

EFTA (bao gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA) đang trong giai đoạn đàm phán và kỳ vọng sớm được ký kết. 

Quy mô dân số chỉ khoảng 14 triệu người, nhưng EFTA là khu vực có GDP bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới (trên 50.000 USD), mở ra “cơ hội vàng” cho những sản phẩm chất lượng cao và có giá trị gia tăng lớn.

Anh bai 5.jpg
Ảnh minh họa.

Để cung cấp cho doanh nghiệp thông tin chuyên sâu về tiềm năng, thách thức của thị trường EFTA, Hội nghị "Tiềm năng thị trường khối EFTA trong bối cảnh đàm phán và ký kết Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EFTA" vừa được tổ chức ở Đà Nẵng ngày 21/7.

Bà Đỗ Thị Quỳnh Trâm, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Đà Nẵng nhận định, VEFTA có nhiều điểm tương đồng với các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đã ký kết như CPTPP, EVFTA hay UKVFTA… Điều này giúp các doanh nghiệp có thể nhanh chóng thích ứng dựa trên những kinh nghiệm sẵn có về tuân thủ cam kết và nâng cao quy trình sản xuất.

“Nhiều lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam có cơ hội lớn để gia nhập chuỗi cung ứng của EFTA”, bà Trâm cho hay.

Cụ thể như lĩnh vực thủy sản, thị trường EFTA có nhu cầu cao về thực phẩm tiện lợi, bền vững như tôm và cá tra chế biến sẵn hoặc các sản phẩm hữu cơ.

Với dệt may và da giày, cơ hội mở rộng khi Thụy Sĩ bỏ thuế hàng công nghiệp, đặc biệt là phân khúc sản phẩm từ vật liệu tái chế.

Với đồ gỗ nội thất, các thiết kế hiện đại, phù hợp thị hiếu Bắc Âu và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững sẽ có sức cạnh tranh cao.

Điện tử và dược phẩm cũng là những lĩnh vực tiềm năng nếu doanh nghiệp ứng dụng tốt đổi mới sáng tạo, công nghiệp 4.0 và bám sát các tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu.

Chiến lược hội nhập: Chuyển đổi để thích ứng

Dù tiềm năng rất lớn, nhưng thực tế cho thấy quan hệ xuất khẩu giữa các doanh nghiệp, địa phương Việt Nam với khối EFTA vẫn còn hạn chế. 

Trở ngại lớn nhất đối với các doanh nghiệp, chủ yếu là quy mô vừa và nhỏ, nằm ở việc nắm bắt thông tin cam kết, quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, việc thiếu thông tin về đối tác, vướng mắc trong thủ tục xuất khẩu và yêu cầu cao về tiêu chuẩn lao động, môi trường cũng là những thách thức không nhỏ.

Để hiện diện tại thị trường cao cấp EFTA, các chuyên gia khuyến nghị, doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cao năng lực hội nhập một cách toàn diện, tập trung vào 4 trụ cột chính.

Một là nâng cao năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ, đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc, sử dụng bao bì bền vững và hướng tới sản xuất sạch.

Hai là xây dựng thương hiệu gắn với ESG. Việc thực hành các tiêu chuẩn về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) là điều kiện cần để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng châu Âu.

Ba là số hóa kênh phân phối. Bên cạnh các kênh truyền thống, doanh nghiệp cần đẩy mạnh thương mại điện tử và các sàn giao dịch quốc tế để đa dạng hóa tiếp cận khách hàng.

Bốn là tự chủ nguồn lực, đặc biệt với ngành dệt may, da giày, việc tự chủ nguyên phụ liệu và hiểu rõ quy tắc xuất xứ là yếu tố then chốt để hưởng ưu đãi thuế quan.

Thời gian qua, nhiều hoạt động đã được triển khai nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tiêu biểu là các sự kiện trong khuôn khổ Dự án "Hỗ trợ chính sách thương mại và xúc tiến xuất khẩu Việt Nam" (SwissTrade) do Chính phủ Thụy Sĩ tài trợ nhằm hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Đà Nẵng, Sở Công Thương cũng đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ từ xúc tiến thương mại cho doanh nghiệp. Đáng chú ý, việc thành lập Khu thương mại tự do Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm dịch vụ chất lượng cao, là "mắt xích" quan trọng kết nối Việt Nam với khu vực và toàn cầu, tạo động lực cho doanh nghiệp khai thác hiệu quả các cam kết từ VEFTA trong tương lai.

Tận dụng tốt cơ hội từ EFTA sẽ là “đòn bẩy” để doanh nghiệp Việt Nam tự nâng cấp mình lên các chuẩn mực quốc tế cao nhất, đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định trong chuỗi giá trị toàn cầu.