Khi nền giáo dục lâm nguy

 - Gian dối trong giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực yếu kém, sự tha hóa của một bộ phận không nhỏ quan chức, sự xuống cấp về đạo đức, nhân cách,... là tấm gương phản chiếu bất ổn của ngành giáo dục nói riêng và quốc gia nói chung.

 

LTS: Những vụ gian lận điểm thi, nạn “học giả, bằng thật”, những “lò ấp” tiến sĩ, những cử nhân không thể xin việc, và hơn hết là chất lượng nguồn nhân lực kém cỏi đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn cho ngành giáo dục. Tuần Việt Nam xin giới thiệu bài viết về lĩnh vực này nhằm góp thêm những giải pháp tháo gỡ những nút thắt khó khăn cho phát triển.

Trong mấy chục năm trở lại đây, ngành giáo dục và đào tạo Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, nhưng cũng đối mặt với nhiều vấn đề nóng được cả xã hội quan tâm. 

Những sai phạm điểm thi ở Hà Giang, Sơn La, Hoà Bình trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia năm 2018 phải nói là đặc biệt nghiêm trọng bởi đối tượng, tính chất và quy mô của các vi phạm, nhất là các thí sinh được nâng điểm hầu hết là con cháu cán bộ lãnh đạo địa phương, trong đó có con Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, con Bí thư Tỉnh uỷ, cháu ruột Phó Chủ tịch tỉnh. 

Nghiêm trọng nhất là sự cấu kết, có tổ chức của nhiều cán bộ trong ngành giáo dục, công an tại nhiều địa phương trong việc sửa điểm cho thí sinh. 

Thực ra, không chỉ có một vụ việc đơn lẻ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học nêu trên, mà các kỳ thi tuyển sinh THPT của nhiều địa phương; các kỳ tuyển sinh sau đại học, luận văn cao học, luận án án tiến sĩ ở nhiều trường đại học, học viện cũng bị dư luận băn khoăn, nghi ngờ về chất lượng và tình trạng tiêu cực. 

Không chỉ trong thi cử, các vấn đề liên quan đến nội dung, chất lượng của các chương trình đào tạo ở tất cả các bậc học; từ “học giả, bằng thật” đến mua bán điểm, mua bán bằng cấp; từ học thuê thi mướn đến các “lò ấp” tiến sĩ, công nhận học hàm giáo sư, phó giáo sư; từ tuyển dụng đến chất lượng đội ngũ giáo viên … vẫn luôn gây nhức nhối với không chỉ ngành giáo dục mà với toàn xã hội. 

Tất cả những vấn đề trên đây đã liên tục gióng lên hồi chuông cảnh báo không chỉ với riêng ngành giáo dục mà còn với nhiều lĩnh vực khác trong đời sống đất nước, đưa đến nhiều hệ lụy. 

Thứ nhất: con người Việt Nam luôn được đánh giá là thông minh, hiếu học. Đơn cử, trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc tế, thành tích của học sinh Việt Nam thường nằm trong tốp 10 nước dẫn đầu; hoặc như khi học tập, làm việc, định cư ở nước ngoài, phần đông người Việt Nam đều thành đạt, trong đó có nhiều người thành công vượt trội, trong học tập, nghiên cứu khoa học, trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, kinh doanh... 

Nhìn về lịch sử nghìn năm văn hiến, ngay từ năm 1075, vua Lý Nhân Tông đã hạ chiếu cho những người tài cao, học rộng vào thi Tam Trường (thi Hương, thi Hội, thi Đình); năm 1076 nhà Vua hạ chiếu lập trường Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Có thể nói, nước Việt Nam là một trong những quốc gia tổ chức đào tạo đại học và sau đại học rất sớm của thế giới. 

Tố chất con người Việt Nam là vậy, lịch sử văn hiến dân tộc là vậy, nhưng đến nay, nền giáo dục Việt Nam vẫn tụt hậu xa không chỉ so với các nước phát triển mà còn so với các nước trong khu vực. 

Xin lấy một ví dụ, Việt Nam có tới 235 trường đại học, nhưng vẫn chưa có một trường đại học nào được xếp hạng trong 350 trường đại học hàng đầu của châu Á. 

Mãi đến tháng 6/2018, lần đầu tiên nước ta có 2 trường đại học được tổ chức xếp hạng Quacquarelli Symonds của Anh, xếp hạng top 1.000 đại học xuất sắc nhất thế giới (Đại Quốc gia TP.Hồ Chí Minh thuộc nhóm 701 - 750; Đại học Quốc gia Hà Nội thuộc nhóm 801 – 1.000). 

Trong khi đó, hàng chục năm qua các nước khu vực Đông Nam Á, như Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan đều có từ 4 trường đại học trở lên có tên trong các bảng xếp hạng trên đây. 

Trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 5 Quốc hội Khoá XIV, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ thừa nhận: "Hiện nay, so với mặt bằng thế giới, giáo dục đại học Việt Nam còn thấp, trong xếp hạng chưa có trường đại học nào xếp vào bảng xếp hạng danh tiếng". 

Thứ hai: Trong những năm gần đây, hàng năm Việt Nam có hàng trăm nghìn cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp (Quý III/2017 có 237.000). Trong khi đó, nước ta đang thiếu trầm trọng nhân lực chất lượng cao và chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kỹ thuật và quản lý kinh tế. 

Vì vậy, khi các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam, họ chủ yếu chỉ tuyển dụng được lao động làm việc chân tay trong các dây chuyền gia công, lắp ráp giản đơn và phải thuê chuyên gia, thợ kỹ thuật lành nghề, đội ngũ quản trị doanh nghiệp nước ngoài. 

Mặt khác, hàng năm hàng trăm nghìn lao động của Việt Nam xuất khẩu ra nước ngoài cũng chỉ đáp ứng được những công việc giản đơn như giúp việc gia đình, làm vườn, thợ xây dựng, dệt may. Những người được đánh giá là có tay nghề hay qua đào tạo cũng chỉ làm được hộ lý, điều dưỡng. 

Phát biểu tại Hội thảo “Việt Nam - Phát triển giáo dục và kỹ năng để nắm bắt các cơ hội nghề nghiệp trong tương lai”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam dẫn số liệu của Ngân hàng Thế giới đánh giá chất lượng lao động Việt Nam chỉ đạt hơn 3 điểm/10 điểm, thấp hơn nhiều so với 6,5 điểm của Hàn Quốc và trên 5 điểm của Thái Lan. 

Phó Thủ tướng trích dẫn một thống kê khác, có tới 80% quản lý và lao động gián tiếp trong các doanh nghiệp chưa đạt yêu cầu, thiếu kỹ năng; 60% lao động kỹ thuật thiếu các kỹ năng cần thiết; 20% lao động giản đơn không đáp ứng được yêu cầu kỹ năng lao động cơ bản. 

Những số liệu trên cho thấy, trình độ chuyên môn, kỹ năng tay nghề và nhất là chất lượng của nền giáo dục Việt Nam như thế nào! 

Thứ ba: Tình trạng xuống cấp về đạo đức, nhân cách của một bộ phận người Việt Nam làm băng hoại thuần phong, mỹ tục không chỉ đối với đời sống xã hội mà ngay cả trong các cơ quan công quyền trong các ngành y tế, giáo dục, tư pháp… 

Sự xuống cấp về đạo đức dẫn đến các tệ nạn mua quan bán chức, tham nhũng lan tràn; nạn nhũng nhiễu, vòi vĩnh gia tăng; nạn ăn chặt, bớt xén bất cứ thứ gì, kể cả trợ cấp, cứu đói cho những mảnh đời bất hạnh. 

Còn trong đời sống kinh - tế xã hội đang nở rộ các chiêu làm ăn kinh doanh lừa đảo, chụp giật, gian dối bất chấp sức khoẻ, tính mạng con người. Tình trạng xâm hại danh dự, nhân phẩm, thể xác con người, kể cả các cháu đang độ tuổi mầm non, đang diễn ra ngày càng phổ biến. Các vụ án mạng càng ngày càng nhiều và càng tàn độc; con người cũng trở thành món hàng buôn bán. Tình trạng lợi dụng đời sống tâm linh, lợi dụng đình chùa để buôn thần bán thánh,…diễn ra không phải hiếm. 

Gian dối trong giáo dục, chất lượng yếu kém của nguồn nhân lực; sự tha hóa của một bộ phận không nhỏ quan chức; những “nút thắt” trong vận hành của bộ máy nhà nước; sự xuống cấp về đạo đức, nhân cách của một bộ phận người Việt và của nền văn hoá xã hội là tấm gương phản chiếu nhiều điều bất ổn của ngành giáo dục nói riêng và quốc gia nói chung.

(còn nữa) 

Nguyễn Huy Viện

tin nổi bật

Làn sóng thử nghiệm và tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Khi đã có đủ điều kiện thị trường và kết nối quốc tế, Trung Quốc thực hiện bước thứ ba, giải phóng làn sóng nguồn lực gồm vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng, các kỹ sư được đào tạo và sức mạnh hành chính.

Con đường đột phá công nghệ của Trung Quốc

Suốt nhiều thập kỷ, nhiều người Mỹ chế nhạo Trung Quốc là một quốc gia bắt chước, không có khả năng sáng tạo, chưa nói đến sự đổi mới mang tính đột phá.

Chậm tiêu tiền công và chuyện dám nghĩ, dám làm

Hồi đầu tháng này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký quyết định thành lập 6 tổ công tác do 4 Phó Thủ tướng và 2 Bộ trưởng làm tổ trưởng.

Trước Chủ tịch Hồ Chí Minh, trí thức, văn nghệ sĩ thấy mình nhỏ bé

Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chưa phải là một đại trí thức được hiểu theo lối được đào tạo bài bản trường lớp, ấy vậy mà bằng kiến thức được đắp bồi từ đời sống thực tế, Người trở thành vĩ nhân của thời đại.

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Phần Lan gia nhập NATO: Căng thẳng chờ phía trước

Chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine gây nhiều tác động đến trật tự quốc tế. Một trong những hệ quả của cuộc chiến chính là việc Phần Lan quyết định gia nhập NATO.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?

Chiến sự Ukraine: Mỹ thay đổi cách tiếp cận, ‘ra giá’ với Nga

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Ukraine có thể đề xuất gỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Nga để đổi lấy việc Nga chấm dứt các hoạt động quân sự ở nước này.

Hà Nội sẽ rà soát, thu hồi dự án bất động sản 'quây tôn'

Để Hà Nội cất cánh, trước hết cần dỡ bỏ các rào cản, di chuyển các chướng ngại vật đang nằm la liệt trên đường băng.

Bộ trưởng Lê Minh Hoan: Phải trí thức hóa nông dân

Trong tham luận tại hội nghị Trung ương 5 vừa diễn ra, Bộ trưởng NN&PTNT Lê Minh Hoan nhấn mạnh yêu cầu phải trí thức hóa nông dân, giúp nông dân làm giàu.

Toàn văn tham luận của Bộ trưởng Lê Minh Hoan về Trí thức hoá nông dân

Báo VietNamNet giới thiệu toàn văn tham luận của Bộ trưởng NN&PTNT Lê Minh Hoan về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13 diễn ra từ ngày 4-10/5.

Giấc mơ tăng trưởng của Thủ đô

Trung tuần tháng 10 và đầu tháng 11 năm ngoái, khi các biện pháp phong tỏa để chống dịch Covid-19 trên bình diện cả nước được dỡ bỏ, lãnh đạo TP Hà Nội lập tức tổ chức hai buổi đối thoại với doanh nghiệp.

Những trăn trở của ‘đầu tàu’ Hà Nội

Thủ đô Hà Nội đã xác định những mục tiêu phát triển rất rõ ràng đến 2030, tầm nhìn đến 2045 sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 15 gần đây.

Chống tham nhũng: Nhớ vụ án hối lộ 1 ngày nghỉ mát, 2 con gà

Cuối những năm 1970, một vụ án được coi là chưa từng có xảy ra tại Ủy ban Kế hoạch nhà nước…

Thủ tướng thăm, làm việc tại Mỹ: Thông điệp của Việt Nam

Nếu Mỹ muốn tăng cường vai trò ở khu vực thì phải ủng hộ ASEAN nhiều hơn trong xử lý các vấn đề theo nguyên tắc: Hòa bình, ổn định, hợp tác, luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm ASEAN.