Khởi nguồn của liên minh chiến lược Iran - Syria

Khởi nguồn của liên minh Iran - Syria bắt đầu năm 1979, sau khi diễn ra cuộc cách mạng Hồi giáo Iran, làm thay đổi bối cảnh chiến lược của Trung Đông.

Khi đó, Tổng thống Syria Hafez al Assad nhận thấy trong cuộc cách mạng này có một lực phản kháng dữ dội chống lại Iraq và Israel. Ông Hafez phấn khích đến mức đã gửi một cuốn kinh Coran mạ vàng cho Đại giáo chủ Khomeini với một lời hứa hẹn hợp tác.

Khomeini đã đáp lại, ông hướng đến Syria như một cây cầu để củng cố sức mạnh cho người Shiite ở miền nam Lebanon, nơi được xem như một tiền đồn linh thiêng của dòng Hồi giáo Shiite trên thế giới mà cần phải được bảo vệ với bất cứ giá nào.

Sự thù hận chung đối với Israel, Iraq và Mỹ cũng như nhận thức về mối đe dọa từ ba quốc gia này đã đưa Iran và Syria đến với liên minh chính trị. Việc ông al Assad là người Alawite, một nhánh của Shiite - tôn giáo nhà nước ở Iran, đã góp phần thắt chặt liên minh này.

{keywords}
Tổng thống Syria Bashar al-Assad và lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: Lobelog

Al Assad chính là nhà lãnh đạo lớn Ảrập duy nhất ủng hộ Iran trong cuộc chiến tranh Iran - Iraq những năm 1980. Syria đã ngăn chặn lập mặt trận chống Iran của các nước Ảrập. Ông cũng cho đóng cửa các đường ống dẫn dầu của Iraq qua Syria, làm giảm đáng kể thu nhập của Iraq.

Iran cũng ủng hộ al Assad. Giai đoạn này, hàng năm Iran đã cung cấp miễn phí cho quân đội Syria 1 triệu thùng dầu, và 8 triệu thùng với giá thấp hơn 2,5USD so với giá thị trường. Khi chế độ al Assad đàn áp tổ chức Anh em Hồi giáo Syria (được Iraq ủng hộ) ở thành phố Hamas vào tháng 2/1982, Khomeini chỉ lên án nhẹ nhàng mà không thay đổi chính sách đối với Syria.

Về phần mình, Syria cũng cung cấp hỗ trợ quân sự cho Iran trong chiến tranh Iran - Iraq. Do Mỹ ngăn Tehran mua vũ khí và phụ kiện mới cho các hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất, Syria đã trở thành một đường giao thông huyết mạch để Iran vòng tránh lệnh cấm vận.

Mohsen Rafiqdust, Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Iran giai đoạn 1982-1989 đã viết: “Damascus đã biến thành trung tâm chuyển vũ khí tới Iran. Trên thực tế, ông al Assad đã chỉ định một nhà kho ở sân bay Damascus cho chúng tôi để cất giữ mọi thứ chúng tôi mua”.

Syria còn tổ chức huấn luyện cho các nhân viên Iran về công nghệ tên lửa, thậm chí cung cấp cho Iran một số tên lửa Scud B vào giai đoạn cuối của chiến tranh.

Nhưng Lebanon mới là nơi Iran và Syria cộng tác chặt chẽ nhất, với “sản phẩm” quan trọng nhất là Hezbollah. Năm 1981, một năm sau khi Iraq phát động cuộc chiến chống Iran, một nhóm người Lebanon Shiite trẻ tuổi đã tới Tehran thăm Đại giáo chủ Khomeini. Trong số họ có Hassan Nasrallah 21 tuổi (hiện là thủ lĩnh Hezbollah).

Tại cuộc gặp đó, Khomeini đã tán thành việc thành lập một tổ chức mới tại Lebanon – một tổ chức được đặt dưới sự điều hành trực tiếp của các giáo sĩ, để thay thế cho phong trào Amal của Imam Musa Sadr được xem là quá ôn hòa.

Khomeini đã bổ nhiệm Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao hiện nay, làm đại diện đặc biệt của ông để giám sát việc thành lập tổ chức mới này – Hezbollah. Nhiều năm sau, Nasrallah nhớ lại: “Iran đã trao cho Lebanon mọi thứ trong quyền hạn của mình: tiền, huấn luyện và cố vấn”.

Không lâu sau khi nổ ra cuộc xâm nhập của Israel vào Lebanon trong cuộc nội chiến Lebanon tháng 6/1982, một đoàn đại biểu từ Iran đến gặp al Assad thông báo Iran đã sẵn sàng đưa quân đội hạn chế tới chiến đấu chống Israel “ở một mặt trận sẽ được quyết định bởi quân đội Syria”.

Al Assad từ chối đề xuất liều lĩnh này, nhưng cho phép Iran cử 500 lính Vệ binh Cách mạng tới Damascus và từ đó tới thung lũng Bekka ở Lebanon để huấn luyện và vũ trang cho người Shiite. Tại đây, cả Iran và Syria đã sử dụng Hezbollah để thiết lập sự hiện diện ở Lebanon và phát triển khả năng trả đũa chống Israel.

Về phần mình, Hezbollah, với sự trợ giúp của Iran và Syria, đã gần như trở thành một “nhà nước trong nhà nước” ở Lebanon với thực lực quân sự, chính trị, kinh tế hùng mạnh, đến mức có chân trong Quốc hội và Nội các Lebanon, mở rộng tầm với ra ngoài biên giới Lebanon.

Như vậy, liên minh chính trị giữa Syria và Iran dưới thời al Assad "Cha" được duy trì thông qua một nhận thức chung về các mối đe dọa, sự hội tụ các lợi ích ở Lebanon và Iraq, và một lập trường chung về Palestine, Israel và Mỹ. Hai nước đã phối hợp trong nhiều vấn đề như những đối tác ngang hàng và giải quyết thành công các bất đồng thỉnh thoảng xuất hiện.

Tuy nhiên, khác với Iran, Syria đã thận trọng không đối kháng công khai với Mỹ. Al Assad cũng không cho phép Iran can thiệp vào các vấn đề nội bộ của Syria. Ông đã khéo léo giữ một thế cân bằng mong manh giữa những lợi ích của Iran và các nước Ảrập, đặc biệt là với Ảrập Xêút.

Nguyên Phong

Xem Iran tập trận hoành tráng tại eo biển Hormuz

Xem Iran tập trận hoành tráng tại eo biển Hormuz

Cuộc tập trận Zolfaghar-99 của Iran diễn ra trong bối cảnh căng thẳng ngày một leo thang giữa nước này và Mỹ.

Quân đội Iran tập trận tại eo biển Hormuz

Quân đội Iran tập trận tại eo biển Hormuz

Quân đội Iran đã bắt đầu cuộc tập trận kéo dài ba ngày gần eo biển chiến lược Hormuz, giữa lúc căng thẳng giữa nước này và Mỹ dần leo thang.

 

tin nổi bật

Điểm lại những trận động đất kinh hoàng nhất từ đầu thế kỷ 21 tới nay

Trước trận động đất tàn phá nhiều nơi ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, thế giới cũng từng chứng kiến nhiều thảm họa tương tự khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng.

Bí ẩn khinh khí cầu từng khiến 3 lực lượng không quân 'bó tay'

Cách đây hơn 2 thập kỷ, một khinh khí cầu đi lạc của Canada đã khiến lực lượng không quân của nước này tốn hơn 1.000 viên đạn mà không thể bắn rơi.

Kỳ án đánh tráo 2 bé gái, một bé bị bỏ đói tới chết ở Hàn Quốc

Cảnh sát Hàn Quốc mới đây đã đưa ra bản án chính thức đối với các bị cáo liên quan tới vụ án đánh tráo hai bé gái 3 tuổi, một đã chết và một mất tích.

Cách Singapore quản lý sân vận động quốc gia 'ăn nên làm ra'

Singapore đã xây dựng một khu phức hợp thể thao và giải trí rộng 35ha, trong đó có sân vận động quốc gia hiện đại và thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á. Cách đầu tư và quản lý khu phức hợp này có nhiều điểm đặc biệt.

Tài liệu giải mật hé lộ lý do Mỹ lạnh nhạt với Nga

Theo một tài liệu mới được giải mật, Mỹ đã từ chối đề nghị của Nga về việc coi nhau là đồng minh trong một cuộc gặp diễn ra vào năm 1992 giữa Tổng thống hai nước vào thời điểm đó.

Video tái hiện trận sóng thần xóa sổ loài khủng long

Các nhà khoa học đã thành công mô phỏng lại trận siêu sóng thần xảy ra cách đây 66 triệu năm, được cho là nguyên nhân dẫn tới sự tuyệt chủng của loài khủng long.

Gia nhập ‘nhóm quan tham’, cựu cục trưởng ở Trung Quốc chìm vào hố sâu tội lỗi

Khi để đồng tiền và quyền lực làm mờ mắt, các quan chức khó giữ bản thân khỏi việc bị nhúng chàm.

Lý do Boeing sắp tạm biệt ‘nữ hoàng bầu trời’ 747 sau hành trình hơn nửa thế kỷ

Nhà sản xuất máy bay Mỹ Boeing sẽ bàn giao chiếc 747 thứ 1.574, và cũng là chiếc 747 cuối cùng mà họ sản xuất, cho Hãng hàng không Atlas Air trong ngày 31/1 (giờ Mỹ).

Ảnh hiếm về những chuyến bay xa xỉ trên khinh khí cầu

Các bức ảnh xưa cho thấy việc đi lại xa xỉ bằng đường không diễn ra thế nào trên chiếc khinh khí cầu Hindenburg vào những năm 1930.

Con đường nhúng chàm của cựu quan chức Trung Quốc bị tử hình treo

Truyền thông Trung Quốc cho hay, cựu quan chức Lưu Ngạn Bình hôm 10/1 đã bị kết án tử hình treo với tội danh nhận hối lộ hàng trăm triệu Nhân dân tệ (NDT).

Kỳ án mèo Hello Kitty: Dấu vết từ ác mộng của cô bé 14 tuổi

Vụ án mèo Hello Kitty là một trong những vụ giết người ám ảnh nhất lịch sử Hong Kong (Trung Quốc), khi nạn nhân suýt bị quên lãng nếu không có những cơn ác mộng của một cô bé 14 tuổi.

CLB dành cho đàn ông béo - biểu tượng của địa vị xã hội Mỹ đầu thế kỷ 20

Vào đầu thế kỷ 20 ở Mỹ, các câu lạc bộ dành cho những người đàn ông béo thuộc tầng lớp thượng lưu bắt đầu trở nên phổ biến.

Vì sao cảnh sát Italia mất 30 năm mới tìm ra nơi lẩn trốn của ‘bố già cuối cùng’?

Cảnh sát Italia mất 30 năm mới tìm ra nơi lẩn trốn của Matteo Messina Denaro, kẻ được mệnh danh là ‘bố già cuối cùng', dù hắn sống cách nhà mẹ đẻ không xa.

Những vụ tai nạn máy bay thảm khốc xảy ra ở Nepal

Những vụ tai nạn máy bay khiến nhiều người chết không phải là chuyện hiếm ở Nepal, nơi tọa lạc của 8 trong tổng số 14 ngọn núi cao nhất thế giới.

Mánh khóe ‘dùng quyền lực đổi tiện nghi’ của cựu Thứ trưởng Trung Quốc

Khi còn công tác tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây ở miền nam Trung Quốc trong thập niên 1990, quan tham Lý Kim Tảo đã coi việc nhận hối lộ là “chuyện vặt”.