Chỉ là cú sốc kỹ thuật?
Thị trường tiền tệ liên ngân hàng vừa cho thấy bất ngờ lớn trong phiên ngày 3/2/2026, lãi suất chào bình quân liên ngân hàng VND tăng mạnh ở kỳ hạn qua đêm đến kỳ hạn dưới 1 tháng.
Lãi suất liên ngân hàng qua đêm – kỳ hạn chính chiếm trên 90% giá trị giao dịch – tăng sốc từ 7,9%/năm lên tới 17%/năm.
Bình luận về hiện tượng lãi suất liên ngân hàng bật tăng vọt, trao đổi với VietNamNet, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội – cho rằng lãi suất qua đêm trên liên ngân hàng nhảy vọt lên khoảng 17%/năm trong một phiên phản ánh tín hiệu căng thẳng thanh khoản ngắn hạn, nhưng ở thời điểm này chỉ nên coi đó là cú sốc kỹ thuật mang tính cảnh báo hơn là một dấu hiệu khủng hoảng hệ thống hay báo trước ngay lập tức một mặt bằng lãi suất mới kéo dài.
“Các thông tin được công bố cho thấy lãi suất qua đêm VND đã lên quanh 16–17%/năm, cao vượt trội so với mặt bằng nhiều tháng trước đó chỉ vài phần trăm. Các giai đoạn trước, khi lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh (lên vùng 7–9%/năm vào cuối 2025) thường gắn với mùa cao điểm nhu cầu vốn, tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, gây thiếu hụt thanh khoản tạm thời. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã nhiều lần bơm ròng rất lớn qua kênh thị trường mở để hỗ trợ thanh khoản, đúng mẫu hình xử lý các cú sốc tương tự những năm trước”, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương phân tích.
Ở góc độ phân tích vĩ mô, PGS. TS. Nguyễn Văn Phương cho rằng “cú sốc thanh khoản kỹ thuật” thường xảy ra vào mùa cao điểm chi trả dịp cuối năm – đầu năm, thu ngân sách, đáo hạn trái phiếu, chênh lệch nhịp giữa tăng tín dụng và tăng tiền gửi, yêu cầu dự trữ bắt buộc.
“Lúc này nhiều ngân hàng có thể thiếu tiền qua đêm trong 1–2 ngày, phải vay bằng mọi giá nên lãi suất bị đẩy vọt lên, nhưng không nhất thiết là cả hệ thống thiếu vốn thực sự hay mất khả năng chi trả”, PGS.TS Nguyễn Văn Phương phân tích.
Trong khi đó, khủng hoảng thanh khoản mang tính hệ thống sẽ chỉ xảy ra khi xuất hiện các hiện tượng “đứt gãy” thị trường liên ngân hàng trong nhiều phiên, nhiều ngân hàng không vay được dù chấp nhận lãi suất rất cao; xuất hiện tin đồn, rút tiền hàng loạt, stress rõ trên tỷ giá và lợi suất trái phiếu.
“Hiện tại, dù lãi suất tăng rất mạnh, nhưng NHNN vẫn duy trì được sự ổn định, sẵn sàng bơm tiền, và chưa ghi nhận dấu hiệu “đóng băng” giao dịch kéo dài, nên chưa thể gọi là khủng hoảng thanh khoản hệ thống. Vì vậy, tôi coi đây là cảnh báo nghiêm túc về tính thanh khoản, nhưng chưa tới mức đánh giá là rủi ro hệ thống” PGS. TS. Nguyễn Văn Phương nhận định.
Mặt bằng lãi suất cho vay – huy động liệu có tăng?
Đánh giá về ảnh hưởng tới mặt bằng lãi suất ngân hàng trong thời gian tới, TS. Nguyễn Văn Lộc - Chuyên gia kinh tế, CEO Công ty Cổ phần Công nghệ & Thương mại T-TECH cho rằng tác động lên lãi suất huy động – cho vay phụ thuộc vào việc “cú sốc” này kéo dài hay chỉ là ngắn hạn.
“Nếu áp lực thanh khoản chỉ tập trung vài tuần do yếu tố mùa vụ, sau đó NHNN tiếp tục bơm ròng, lãi suất liên ngân hàng thường sẽ hạ nhanh về vùng cân bằng, khi đó tác động lên lãi suất huy động/cho vay là hạn chế”, TS. Nguyễn Văn Lộc phân tích.
Nếu tình trạng tín dụng tăng nhanh, tiền gửi tăng chậm kéo dài như cuối 2025 (chênh lệch khá lớn), các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động để hút vốn ổn định, khiến mặt bằng lãi suất bán lẻ đi lên rõ rệt.
Theo nhận định của ông Lộc, mức lãi suất qua đêm liên ngân hàng 17%/năm chỉ mang tính nhất thời vì chi phí này quá cao so với khả năng chịu đựng của ngân hàng; nhưng việc duy trì một mặt bằng liên ngân hàng cao hơn trước (dù chỉ 4–6%) vẫn tạo áp lực tăng chi phí vốn bình quân.
“Tóm lại, cú sốc 17%/năm là tín hiệu tăng rủi ro xu hướng lãi suất đảo chiều lên nếu cấu trúc thanh khoản không được cải thiện, nhưng bản thân con số 17%/năm nhiều khả năng chỉ tồn tại rất ngắn”.
Theo dữ liệu nghiên cứu từ TS. Nguyễn Văn Lộc, Việt Nam từng nhiều lần trải qua các đợt lãi suất liên ngân hàng tăng “sốc” rồi nhanh chóng hạ nhiệt khi NHNN bơm thanh khoản và các yếu tố mùa vụ qua đi. Với công cụ OMO, tái cấp vốn, điều tiết dự trữ bắt buộc, NHNN có đủ công cụ kỹ thuật để hạ nhiệt liên ngân hàng nếu mục tiêu chính sách là ổn định thanh khoản.
Ông Lộc dự báo các ngân hàng sẽ có xu hướng thận trọng hơn trong quản trị thanh khoản, kéo theo việc họ sẵn sàng trả lãi cao hơn chút cho tiền gửi kỳ hạn.
Do vậy, doanh nghiệp, nhà đầu tư và hộ gia đình nên chuẩn bị tâm thế rằng giai đoạn vay với lãi suất rất thấp khả năng đã qua đáy; mặt bằng lãi suất cho vay khó giảm thêm, và có thể nhích lên nếu áp lực thanh khoản kéo dài, nhưng khó xảy ra một cú bứt phá mạnh như trên liên ngân hàng.
.svg){kind=icon}
