
Tại khu dân cư Taman United, vùng ngoại ô đông đúc của thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia, một con đường nhỏ dẫn vào dãy chung cư thấp tầng vốn đã chật hẹp càng trở nên khó đi vì những chiếc xe hơi đỗ kín hai bên. Nhiều phương tiện đã xuống cấp nghiêm trọng và trên kính chắn gió vẫn còn những tờ quảng cáo dịch vụ thu mua phế liệu, tem thuế đường bộ hay giấy phạt từ nhiều năm trước.

Một cư dân địa phương họ Ng., 50 tuổi kể với đài CNN rằng một chiếc xe Proton màu xám nằm gần nhà ông đã bị bỏ lại từ thời điểm Malaysia áp dụng các biện pháp phong tỏa vì đại dịch Covid-19 năm 2020.
Theo ông Ng, năm ngoái, lực lượng chức năng đã sử dụng xe tải và cần cẩu để đưa nhiều phương tiện bỏ hoang khỏi đường Jalan Sepadu, tuyến phố chính của khu vực. Song, hoạt động này dường như chỉ tập trung vào các trục đường lớn, trong khi những con đường nhỏ vẫn còn nhiều “xe ma” nằm bất động suốt thời gian dài.
Thực tế, tình trạng xe bị bỏ hoang không chỉ diễn ra tại Taman United mà đã trở thành vấn đề phổ biến ở Kuala Lumpur và nhiều địa phương khác. Trong giai đoạn 2022 - 2025, Tòa thị chính Kuala Lumpur (DBKL) đã cho kéo đi hơn 4.500 phương tiện bị bỏ hoang hoặc gây cản trở giao thông, sau khi tiếp nhận gần 10.000 đơn phản ánh của người dân.
Các phương tiện này chiếm dụng những chỗ đỗ xe vốn đã khan hiếm, làm gia tăng tình trạng ùn tắc và tạo môi trường thuận lợi cho côn trùng, động vật gây hại sinh sôi. Xe bỏ hoang thường xuất hiện tại các khu nhà ở xã hội, khu dân cư đông đúc và gần những cơ sở sửa chữa ô tô.
Vấn nạn phổ biến
Báo The Star hồi tháng 10 đưa tin khoảng 14,15 triệu phương tiện trong hệ thống đăng ký của Malaysia hiện không lưu thông trên đường. Con số này bao gồm xe hỏng, xe bị bỏ lại và cả những phương tiện đã được thanh lý nhưng chưa hoàn tất thủ tục xóa đăng ký.
Vấn đề còn gây ra những hệ lụy đáng lo ngại về an ninh. Nghị sĩ bang Johor Jimmy Puah cho biết tại khu vực bầu cử Tebrau của ông, nhiều xe hơi bỏ hoang tại các khu thương mại gây mất mỹ quan. Đáng chú ý, một số phương tiện thậm chí có thể bị lợi dụng làm địa điểm trung chuyển ma túy.
Theo thông tin ông Puah nhận được từ cảnh sát, các đối tượng có thể sử dụng những chiếc xe này để cất giấu tiền và ma túy trong các ngăn chứa, lợi dụng việc phương tiện ít được chú ý để thực hiện giao dịch bất hợp pháp.
Video: CNA
Chuyên gia ô tô Malaysia Hezeri Samsuri nhận định việc bỏ mặc phương tiện trong thời gian dài đã phần nào trở thành hiện tượng bình thường tại nước này. Một số chủ xe không muốn bán phương tiện vì giá thu mua quá thấp, trong khi những người khác giữ lại xe vì giá trị kỷ niệm. Cũng có trường hợp chủ phương tiện qua đời, khiến xe không còn người đứng ra xử lý.
Tuy nhiên, không phải chiếc xe cũ nào nằm lâu trên đường cũng thực sự bị bỏ hoang. Qua khảo sát tại Jalan Sepadu, CNA phát hiện một số phương tiện vẫn có chủ sở hữu và được sử dụng để giữ chỗ đỗ xe cho khách mua hàng số lượng lớn hoặc làm nơi chứa đồ bổ sung cho các hộ kinh doanh ven đường. Sự nhập nhằng này khiến công tác xác minh và xử lý của chính quyền địa phương trở nên phức tạp hơn.
Thủ tục pháp lý kéo dài nhiều tháng
Ở Malaysia, khi xác định một phương tiện bị bỏ hoang và gây cản trở tại nơi công cộng, chính quyền có thể tiến hành di dời theo Đạo luật Đường phố, Thoát nước và Công trình xây dựng. Song, quy trình thu hồi và thanh lý xe thường kéo dài từ 2 - 4 tháng.
Sau khi để lại thông báo trên phương tiện trong một ngày, cơ quan chức năng có thể kéo xe về bãi tập kết. Tiếp đó, chính quyền phải phối hợp với cảnh sát để xác minh phương tiện có liên quan đến hoạt động phạm pháp hay không, làm việc với Cục Giao thông đường bộ để xác định chủ sở hữu và gửi thông báo yêu cầu người có liên quan đến nhận lại xe trong vòng 2 tuần.
Nếu phương tiện không được nhận lại, chính quyền địa phương phải nộp đơn lên tòa án để xin lệnh tịch thu trước khi tiến hành bán hoặc thanh lý. Riêng khâu xin lệnh của tòa có thể mất thêm từ 1 - 3 tháng.

Luật sư Julian Chan, người từng nghiên cứu các vấn đề pháp lý liên quan đến việc xử lý xe bỏ hoang, cho rằng khó khăn lớn nhất là truy tìm chủ sở hữu. Nhiều địa chỉ đăng ký phương tiện đã lỗi thời, khiến thông báo không thể đến được người nhận. Trong khi đó, không ít chủ xe không nhận thức đầy đủ những trách nhiệm pháp lý và chi phí phát sinh khi bỏ mặc phương tiện.
Theo quy định, người có hành vi đặt vật cản tại nơi công cộng có thể bị phạt tới 500 ringgit (khoảng 123 USD) cho lần vi phạm đầu tiên và 1.000 ringgit (246 USD) đối với lần tiếp theo.
Nỗ lực tháo gỡ nút thắt pháp lý
Trước thực trạng trên, Bộ trưởng Bộ Nhà ở và Chính quyền địa phương Malaysia Nga Kor Ming cho biết chính phủ sẽ xem xét sửa đổi hướng dẫn về thu hồi, xử lý phương tiện bị bỏ hoang, đặc biệt là tìm cách rút ngắn các thủ tục hiện hành.
Nghị sĩ Jimmy Puah đề xuất một hướng tiếp cận mạnh tay hơn là nếu ô tô bị bỏ lại trong 90 ngày, phương tiện có thể được mặc định là xe bỏ hoang và chính quyền địa phương được quyền tiếp quản, thanh lý, trừ khi chủ sở hữu chứng minh được điều ngược lại.
Bên cạnh việc tăng mức phạt và yêu cầu chủ xe chịu chi phí kéo, lưu giữ phương tiện, luật sư Chan cho rằng Malaysia cần xây dựng kênh thanh lý thuận tiện, chi phí hợp lý để người dân chủ động xóa đăng ký và đưa xe hết niên hạn sử dụng đi xử lý đúng quy định. Theo ông, chỉ dựa vào biện pháp cưỡng chế sẽ không giải quyết triệt để vấn đề.



