Mưa ít ngày hơn nhưng dồn dập và dữ dội
Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết Bắc Bộ ghi nhận 6 đợt mưa lớn diện rộng trong tháng 7. Tuy nhiên, mưa không phủ khắp toàn vùng mà tập trung chủ yếu tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc, trong đó Lai Châu, Lào Cai, Quảng Ninh và Tuyên Quang xuất hiện nhiều điểm mưa rất to.
Từ đầu mùa mưa (tháng 4-7/2026), tổng lượng mưa toàn Bắc Bộ nhìn chung xấp xỉ trung bình nhiều năm. Riêng tháng 7, lượng mưa tại khu vực trung du, miền núi và Tây Bắc cao hơn trung bình 20-40%, trong khi khu vực Đông Bắc lại thấp hơn khoảng 10-20%.
Đáng chú ý, số ngày mưa trong giai đoạn tháng 4-7 năm nay chỉ khoảng 60 ngày, thấp hơn mức trung bình nhiều năm (68 ngày) và cùng kỳ năm ngoái (70 ngày). Điều này cho thấy mưa đang có xu hướng tập trung trong thời gian ngắn và trên phạm vi hẹp, khiến cường suất mưa tăng lên và nguy cơ thiên tai lớn hơn.
Theo ông Hòa, nguyên nhân chính khiến miền Bắc liên tiếp xuất hiện các đợt mưa lớn là rãnh áp thấp duy trì trên khu vực Bắc Bộ trong suốt tháng 7.
Nhiều thời điểm, trên rãnh áp thấp hình thành các vùng xoáy thấp ở độ cao 3.000-5.000m. Cùng với đó, gió Đông Nam hoạt động mạnh ở tầng khí quyển từ 1.500-5.000m đã liên tục bổ sung ẩm, tạo điều kiện cho mưa giông phát triển, nhất là tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Đất đã bão hòa, chỉ cần mưa vừa cũng có thể gây lũ quét
Dự báo trong tháng 8, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 10-25%. Các đợt mưa lớn diện rộng vẫn có khả năng xuất hiện, tập trung nhiều ở khu vực trung du và miền núi.
Theo đánh giá của cơ quan khí tượng, nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất và ngập úng trong thời gian tới đang ở mức rất cao.
Ông Hòa nhận định, sau nhiều đợt mưa liên tiếp, độ ẩm đất tại phần lớn khu vực trung du và miền núi Bắc Bộ đã ở trạng thái gần bão hòa hoặc bão hòa, khiến khả năng thấm nước suy giảm đáng kể.
Trong bối cảnh tháng 8 được dự báo tiếp tục có mưa lớn, chỉ cần một đợt mưa từ vừa đến to trong thời gian ngắn cũng có thể kích hoạt lũ quét, sạt lở đất tại vùng núi và gây ngập úng ở các khu vực trũng thấp, đô thị. Vì vậy, nguy cơ thiên tai tại nhiều khu vực miền Bắc được đánh giá ở mức rất cao.
El Niño mạnh lên nhưng miền Bắc vẫn có thể mưa nhiều
Liên quan đến sự hoạt động của El Niño, ông Nguyễn Đức Hòa cho biết El Niño thường khiến nhiệt độ tăng, nắng nóng gia tăng và lượng mưa giảm ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa sẽ không xuất hiện những trận mưa lớn trong thời gian ngắn.
El Niño là hiện tượng khí hậu quy mô lớn, tác động không đồng đều giữa các khu vực và thường có độ trễ nhất định, khoảng 2-3 tháng, nên ảnh hưởng của nó không xuất hiện ngay lập tức và không đồng đều theo không gian, thời gian.
Thống kê các năm El Niño trước đây cho thấy lượng mưa ở Bắc Bộ không có quy luật cố định. Có năm lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm, nhưng cũng có năm giảm mạnh. Năm 1997, El Niño bắt đầu từ tháng 4-6 nhưng lượng mưa tháng 7-8 ở nhiều nơi tại Bắc Bộ vẫn cao hơn TBNN từ 10-20%. Ngược lại, năm 2023, El Niño cũng hình thành từ tháng 4-6 nhưng lượng mưa tháng 7 ở Bắc Bộ lại thấp hơn TBNN từ 20-50%.
Theo cập nhật mới nhất, El Niño đang tiếp tục mạnh lên và có khả năng duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh từ nay đến đầu năm 2027.
Từ nay đến cuối năm, ông Hòa cho biết, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong khi đó, nền nhiệt trên cả nước có xu hướng cao hơn trung bình 0,5-1,5 độ C, có nơi cao hơn đến 2 độ C.
Nắng nóng ở Bắc Bộ và Trung Bộ vẫn còn xuất hiện trong tháng 8 và đầu tháng 9 nhưng sẽ giảm dần. Mùa đông 2026-2027 được dự báo đến muộn và ấm hơn bình thường, song vẫn có khả năng xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại mạnh trong thời gian ngắn.
Đối với lượng mưa, miền Bắc vẫn được dự báo ở mức xấp xỉ đến cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi miền Trung có nguy cơ thiếu mưa trong chính vụ (10-11/2026).
Mùa mưa tại khu vực miền Trung, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ được dự báo kết thúc sớm. Cùng với nền nhiệt có xu hướng cao, nắng nóng xuất hiện sớm, nguy cơ khô hạn, xâm nhập mặn và thiếu nước trên các sông suối, hồ chứa trong những tháng mùa khô đầu năm 2027 có thể gia tăng tại các khu vực này.
Mưa lớn diện rộng đã giảm khi các hệ thống thời tiết gây mưa suy yếu. Tuy nhiên, nhiều khu vực vẫn có mưa giông cục bộ, có nơi trên 100mm, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng.
El Niño 2026-2027 được dự báo kéo dài đến hết năm sau với xác suất duy trì trên 95%, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết cực đoan trên nhiều khu vực.
Mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến nhiều khu vực ở phường 3 Bảo Lộc và B’Lao (tỉnh Lâm Đồng) ngập sâu, có nơi hơn 1m; gần 80 hộ bị ảnh hưởng. Ngoài ra, 16 người mắc kẹt đã được lực lượng chức năng giải cứu.
.svg){kind=icon}
