Sáng 9/6, Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam tổ chức hội thảo Định vị đúng chính quyền địa phương 2 cấp và những vấn đề đặt ra.
TS. Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Nội vụ nhận định qua một năm, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản đã được thiết lập và vận hành cơ bản ổn định, hoạt động tương đối thông suốt.
Phân cấp, phân quyền có xu hướng “bình mới, rượu cũ”
Nêu một số vấn đề đặt ra với chính quyến địa phương 2 cấp, TS. Trần Anh Tuấn cho rằng phân cấp, phân quyền có xu hướng “bình mới, rượu cũ”, chưa thực sự thể hiện tư tưởng “việc của địa phương để địa phương làm”, có xu hướng “dồn việc xuống dưới”, tạo nên sức ép công việc và không quyết đáp được.
Đáng chú ý là về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã tinh gọn nhưng chưa hợp lý.
“Quá trình thực hiện và khảo sát tại các xã, phường ở một số địa phương cho thấy: Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp xã bao gồm của cấp huyện, cấp xã trước kia và một số nhiệm vụ từ cấp tỉnh giao thêm nhưng chỉ quy định có 3 phòng với nhiều lĩnh vực tập trung vào một phòng”, ông Tuấn nêu vấn đề.
Theo TS. Trần Anh Tuấn, so với cấp huyện trước đây thì chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cấp xã hiện nay mở rộng hơn, nhiều hơn. Cấp huyện trước đây cơ cấu tổ chức phòng chuyên môn được quy định có 9-10 phòng. Nay chuyển sang mô hình mới chỉ có 3 phòng. Dù Nghị định 370 sửa đổi nâng số phòng lên 4,5 hoặc 4,7 nhưng cũng chưa khoa học và thuyết phục.
Ngoài ra, thực tế cho thấy, 1 trưởng phòng phải quyết định nhiều vấn đề có nghiệp vụ khác nhau của 4-5 phòng chuyên môn so với cấp huyện trước đây, chịu sự hướng dẫn của 6-7 sở ngành, đang dẫn tới tạo nên sức ép công việc, hạn chế tính chuyên nghiệp, chuyên sâu của đội ngũ công chức.
“Các xã, phường vẫn nói: Trưởng phòng là 'siêu nhân' mới không có sai phạm”, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam dẫn thực tế.
Bên cạnh đó là chất lượng đội ngũ công chức không đồng đều, một bộ phận không nhỏ chưa thực sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và thiếu động lực làm việc.
TS. Trần Anh Tuấn cho hay, khảo sát ở một số địa phương, đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) cấp xã hiện nay vẫn chưa được bố trí theo vị trí việc làm, vẫn trong tình trạng vừa thừa, vừa thiếu.
“Lãnh đạo ở các xã, phường khảo sát đều có chung nhận xét: chất lượng đội ngũ CBCC hiện nay ở cấp xã là không đồng đều và chưa thực sự được bố trí đúng chuyên môn, nghề nghiệp, phải làm các công việc có chuyên môn khác với nghề nghiệp đào tạo và sở trường; vẫn còn tồn tại tư duy hành chính cũ; sợ sai, sợ trách nhiệm; làm việc theo thói quen cũ; thiếu động lực làm việc”, ông Tuấn nói.
Tỷ lệ khảo sát cho thấy, đội ngũ CBCC cấp xã mới hiện là khoảng 80% là CBCC cấp xã trước kia; khoảng 20% là CBCC cấp huyện trước kia.
Cần tăng lên 5 phòng, 1 trung tâm, 1 tổ chức sự nghiệp công
Từ đó, Hiệp hội đề xuất cần thiết phải giải quyết được 2 nội dung. Một là, cần định vị đúng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là cấp xã để nhận thức đúng. Hai là, trên cơ sở đó, cần đề xuất các giải pháp để giải quyết các vấn đề đang đặt ra trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Về giải pháp, ông Tuấn cho rằng, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế pháp luật về phân quyền để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả cần thiết kế và tái cấu trúc lại cơ cấu tổ chức các cơ quan chuyên môn của UBND cấp dưới tỉnh theo hướng tinh gọn hợp lý.
TS. Trần Anh Tuấn cho biết, qua nghiên cứu và khảo sát tại các xã, phường ở một số địa phương, có thể quy định cơ quan chuyên môn của UBND cấp xã là 5 phòng, ngoài ra có 1 trung tâm, 1 tổ chức sự nghiệp công.
Cụ thể là Văn phòng HĐND và UBND gồm văn phòng, tư pháp và đối ngoại, CNTT; Phòng Kinh tế tổng hợp gồm NSNN, tài chính, kế hoạch, đầu tư, thống kê; Phòng Kinh tế ngành gồm xây dựng, công thương, nông nghiệp, môi trường; Phòng Nội vụ gồm nội vụ, dân tộc, tôn giáo, giải quyết đơn thư, khiếu nại; Phòng Văn hóa - xã hội tham mưu về giáo dục, đào tạo, văn hóa, khoa học, y tế; Trung tâm phục vụ hành chính công và Văn phòng đăng ký đất đai.
Bên cạnh đó, ông Tuấn cũng đề xuất tiếp tục đổi mới chế độ công vụ việc làm theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, trách nhiệm, năng động và hiệu quả. Trong đó, chế độ hành chính công vụ cũng cần đổi mới mạnh mẽ, thay thế quản lý công chức bằng quản trị công vụ với các đột phá. Cụ thể là Chính phủ cần thống nhất quản lý hệ thống danh mục vị trí việc làm từ Trung ương đến cấp xã. Mỗi vị trí việc làm đều có bản mô tả công việc và khung năng lực.
Việc phân quyền quyết định về biên chế cần theo hướng chính quyền địa phương quyết định biên chế địa phương. Chính phủ quyết định biên chế các cơ quan hành chính nhà nước ở Trung ương. Đồng thời, phân quyền tuyển dụng công chức, viên chức cho cấp xã thực hiện theo nguyên tắc “ai dùng người đó tuyển và chịu trách nhiệm về chất lượng”.
Cùng với đó là thí điểm thực hiện chế độ công chức hợp đồng bên cạnh chế độ công chức “suốt đời” để xây dựng nền công vụ vừa ổn định, vừa năng động.
Ngoài ra, ông Tuấn cũng đề xuất đổi mới công tác đánh giá theo hướng “ai giao nhiệm vụ thì người đó đánh giá, xếp loại” theo quy trình đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện và dễ số hóa công tác đánh giá. Sử dụng các công cụ phản hồi 360 độ, OKR, KPI để đánh giá.
.svg){kind=icon}
