‘Không thể ngăn cấm học sinh dùng AI’Trước đây, nhiều trường học từng cấm học sinh sử dụng AI. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc ngăn cản học sinh tiếp cận công nghệ này là không khả thi vì đây là xu thế tất yếu.
Lê Kỳ Nam, học sinh lớp 8 của Trường THCS - THPT Newton (Hà Nội), là một trong ba thành viên của đội tuyển Việt Nam giành huy chương tại kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo thế giới (IAIO) năm 2026. Nam xuất sắc mang về huy chương Đồng, đồng thời cũng là người nhỏ tuổi nhất đội khi các thành viên còn lại đều là học sinh THPT.
“Em rất vui vì mình đoạt giải, song cũng hơi tiếc nuối vì đã suýt soát đoạt huy chương Bạc”, Nam nói.
Kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo thế giới năm nay diễn ra ở Slovenia, quy tụ thí sinh từ 24 quốc gia có thế mạnh về công nghệ. Đội tuyển Việt Nam gồm 4 học sinh được tuyển chọn từ kỳ thi quốc gia.
Nam cho biết đề thi gồm 2 phần, mỗi phần kéo dài 5 giờ. Phần lý thuyết có 8 câu hỏi chuyên sâu, còn phần thực hành yêu cầu thí sinh lập trình mô hình AI để giải quyết bài toán thực tiễn về vắc xin.
“Thách thức nhất có lẽ là một số câu trong phần lý thuyết. Em không đủ thời gian viết hết lời giải, vì thế đã phải bỏ lại hai câu về mã hóa vị trí và phương pháp hạt nhân”, Nam nói.
Bén duyên với lập trình từ lớp 2
Hành trình đến với AI của Nam bắt đầu từ rất sớm. Từ khi Nam học lớp 2, mẹ em nhận thấy con có trí nhớ tốt và học nhanh nên đã mua cho con hai cuốn sách kiến thức lập trình cơ bản về Scratch và Python. Không có chuyên môn trong lĩnh vực này, chị để con tự mày mò.
“Trong sách có hướng dẫn code một số trò chơi, em đã code theo, không ngờ lại thành một phiên bản game chơi được. Vì ra sản phẩm cụ thể nên em cảm thấy rất hứng thú”, Nam kể.
Lên lớp 3, khi biết tới cuộc thi Tin học trẻ toàn quốc, Nam quyết định thử sức và từ đó nghiêm túc theo đuổi bộ môn này. Thấy con hứng thú, mẹ Nam bắt đầu cho con theo học các khóa về Python, C++ để có nền tảng bài bản hơn về lập trình.
Nhờ nền tảng Toán vững vàng cùng niềm đam mê tìm tòi cái mới, Nam đã chinh phục giải nhất cuộc thi Tin học trẻ toàn quốc. Sau đó, cậu học trò tiếp tục đoạt huy chương Vàng bảng không chuyên khi học lớp 5 và huy chương Vàng bảng chuyên năm lớp 6 tại Olympic Tin học miền Trung - Tây Nguyên (vốn dành cho học sinh THPT).
Không chỉ nổi bật ở Tin học, Nam còn từng giành huy chương Vàng Toán tại cuộc thi Olympic Toán và Khoa học quốc tế (IMSO). Với Nam, Toán học chính là nền tảng quan trọng nhất cho lập trình và AI.
“Em thấy tư duy toán học giúp em lập trình tốt hơn rất nhiều. Khi học toán, em quen với việc đọc kỹ đề, xác định bài toán hỏi gì và chia thành từng bước nhỏ để giải. Lập trình cũng vậy, mình phải nghĩ rõ các bước trước rồi mới viết code”, Nam chia sẻ.
Ngoài ra, với Nam, toán còn giúp em nhìn ra quy luật và suy nghĩ logic hơn. “Khi làm thuật toán, em thường tự hỏi có cách nào ngắn gọn hơn không, có thể tối ưu hơn không. Nhờ học toán, em quen với việc tìm lời giải hiệu quả chứ không chỉ là lời giải đúng”, Nam nói.
Dự thính cùng sinh viên đại học
Chuyện tìm hiểu về AI của Nam cũng là do bản thân em lựa chọn, song luôn được bố mẹ ủng hộ đam mê. Đầu năm 2025, mẹ cho Nam tham gia một khóa AI cơ bản do Viện Tin học Nhân dân tổ chức. Thấy hứng thú, Nam quyết định chuyển hướng sang AI thay vì tiếp tục tập trung vào lập trình thi đấu như trước.
Từ đó đến nay, Nam đã giành giải Ba tại kỳ thi Vô địch Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (VAIC) và nhiều giải trên các nền tảng quốc tế.
Đồng hành cùng Nam trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi IAIO, PGS.TS Nguyễn Phi Lê, Viện AI4LIFE, Đại học Bách khoa Hà Nội, đánh giá cao khả năng tự học của học trò. Theo cô, đây là tố chất đặc biệt quan trọng khi theo đuổi AI. Đặc biệt, Nam học rất chủ động, có thể tiếp thu kiến thức vượt trên chương trình phổ thông.
Để học AI bài bản, Nam được cô Lê khuyến khích theo các học phần Toán cao cấp ở bậc đại học. Em đã dự thính cùng sinh viên các môn đại số, giải tích và có thể tiếp thu kiến thức. Ngoài ra, Nam đã bắt đầu tham gia vào các dự án nghiên cứu AI bài bản tại câu lạc bộ tài năng trẻ AIstein của Viện AI4LIFE và là đồng tác giả trong một bài báo khoa học đang được gửi đăng tại hội thảo ICML, một hội thảo đầu ngành trong lĩnh vực AI.
“Thành tích của Nam rất hiếm ở độ tuổi này. Có thể xem đây là một tài năng trẻ trong lĩnh vực AI”, PGS Lê nhận định.
Một điều khiến PGS.TS Nguyễn Phi Lê ấn tượng ở Nam còn là sự trưởng thành, chỉn chu. Mặc dù là "em út" của đoàn nhưng Nam luôn có mặt sớm nhất, đúng giờ nhất. Cách trình bày bài lý thuyết của Nam cũng để lại ấn tượng tốt với giám khảo vì em viết chữ nắn nót. “Những bạn trẻ vừa có tư duy tốt, chăm chỉ, lại chỉn chu và tỉ mỉ như vậy sẽ có nhiều cơ hội để tiến xa trong tương lai”, cô Lê nhận xét.
Với kết quả này, Nam dự định trong thời gian tới sẽ trau dồi kiến thức để tham gia các cuộc thi trong nước và quốc tế về Tin học, đồng thời tiếp tục chinh phục lĩnh vực AI.
.svg){kind=icon}
