Nếu giỏi giang thế, sao phải về làm lãnh đạo với bố?

Bùi Phú Châu Học Thạc sĩ Luật tại Anh

Dư luận có thể hoài nghi những người được xem là “có năng lực” mà lại thích vào làm lãnh đạo với bố!

Dư luận có thể hoài nghi những người được xem là “có năng lực” mà lại thích vào làm lãnh đạo với bố!

Mới đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu Bộ Nội vụ kiểm tra thông tin “bổ nhiệm người nhà”, tiến hành thanh tra công vụ, báo cáo trước ngày 30/10.  Chỉ đạo được đưa ra sau khi báo chí phản ánh lãnh đạo một số địa phương tuyển dụng, bổ nhiệm người nhà vào các đơn vị do mình phụ trách, quản lý, gây bức xúc, bất bình trong dư luận, làm giảm sút lòng tin của người dân đối với nền công vụ.

Có thể nói một lần nữa người đứng đầu Chính phủ thể hiện quyết tâm trong vấn đề “tìm người tài, không tìm người nhà”. Còn nhớ, dư luận từng xôn xao trước những vụ việc như “cả họ làm quan” ở một huyện của Thừa thiên Huế hay Hà Tây. “Khó coi” hơn nữa là những chuyện như bố chi cục trưởng bổ nhiệm con làm chi cục phó, hay chồng cục trưởng quy hoạch vợ làm cục phó.

Trong tất cả các trường hợp này, “bài” quen thuộc được đưa ra là “đúng quy trình” hay không có văn bản hay quy định hiện hành nào cấm. Như lời vị chi cục trưởng nọ là: “Tôi đã chỉ đạo bộ phận tham mưu tham khảo ý kiến của Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Sở Nội vụ tỉnh. Qua kiểm tra và tham khảo thì thấy không có văn bản nào cấm việc cha hay mẹ làm thủ trưởng, còn con làm cấp phó trong cùng cơ quan”. 

{keywords}
Ảnh minh họa

Luật không cấm thì rất khó kiểm soát

Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng từng nêu quan điểm, các cơ quan có thẩm quyền “sẽ có nghiên cứu để chỉ rõ điểm nào là sơ hở, dễ bị lợi dụng nhằm khẳng định đúng quy trình nhưng lại để lọt vào những người không đủ đức, đủ tài, gây ra tình trạng dễ dẫn đến “gia đình trị” và vấn đề lợi ích nhóm, bè phái, làm mất niềm tin của nhân dân, làm suy yếu sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước”.

Có thể nói, việc bổ nhiệm người thân vào bộ máy chính quyền, trước hết trong cảm xúc của người dân là một việc làm  phản cảm  mang tính tư lợi. Không phải lúc nào cảm xúc của số đông cũng đúng, nhưng sự thật là việc làm này mang đến nhiều nguy cơ cho hệ thống chính quyền. Trước hết, đó là nguy cơ của bè phái, lợi ích nhóm rất có khả năng hình thành.  

Sâu xa hơn, đó là chiều hướng cô lập những “người ngoại tộc” làm việc một cách độc lập. Ngoài ra, những “người nội tộc” làm việc cùng nhau cũng đồng thời làm suy yếu khả năng tự kiểm soát, giám sát của bộ máy chính quyền. Cuối cùng, đấu đá họ tộc có nguy cơ xảy ra ngay trong bộ máy chính quyền. 

Khác với “đúng quy trình” dễ trở thành cái cớ mang tính ngụy biện, “pháp luật không cấm” trở thành một gợi mở đúng hướng hơn rất nhiều. “Quy trình” đang bị hoài nghi về khía cạnh hợp lý, chặt chẽ; đạo đức mà chúng ta vẫn hằng tin tưởng chưa đủ sức mạnh ràng buộc, thậm chí ngày càng yếu thế trước “xu hướng” chung. Vậy nếu pháp luật không cấm thì chúng ta có ngăn chặn nổi nguy cơ nêu trên? 

Phải cấm để bảo vệ chính quyền 

Để ngăn chặn những nguy cơ cho hệ thống như đã nêu ở trên, rõ ràng cần có những quy định chặt chẽ hơn nữa. Cụ thể, ở đây pháp luật hoàn toàn có thể phải cấm các cán bộ bổ nhiệm người thân vào bất kỳ vị trí nào nằm trong thẩm quyền hoặc khả năng tác động của họ.  

Sẽ có những ý kiến cho rằng cấm như vậy là cực đoan, rằng con lãnh đạo có năng lực tại sao lại không được bổ nhiệm? 

Thứ nhất, dư luận có thể hoài nghi những người được xem là “có năng lực” mà lại thích vào làm lãnh đạo với bố! Đơn giản, càng giỏi, càng có năng lực thì tự trọng càng cao, và cái việc phải để cho bố bổ nhiệm mình có khác nào tự chứng minh điều ngược lại. Thứ hai, nếu thực sự giỏi thì ở đâu cũng sẽ làm tốt, cớ gì phải làm với bố thì con mới giỏi? 

Quan trọng hơn, trước những nguy cơ như đã nêu ở phần trên, bổ nhiệm người thân vào cơ quan nhà nước tiềm ẩn nguy cơ làm yếu đi chính hệ thống chính quyền. Yếu đi không chỉ bởi bè phái, lợi ích nhóm, tranh đấu dòng tộc, mà lớn nhất là nó xói mòn niềm tin của nhân dân với chính quyền.  

Và nếu còn nghi ngại thì hãy nhìn sang Hoa Kỳ, một trong những đất nước có bộ máy chính quyền trong sạch, vững mạnh nhất thế giới. Hoa Kỳ đã cấm việc bổ nhiệm người thân của mình từ những năm 1960 trong luật Liên bang (Điều 3110: Tuyển dụng người thân – những hành vi bị cấm). Trong đó người thân được liệt kê ra bao gồm toàn bộ: vợ chồng, con cái (con đẻ, con nuôi, con riêng), bố mẹ, ông bà, anh em (em ruột, em họ, em vợ, em chồng), cháu chắt, dì cậu, bố vợ, mẹ vợ, mẹ kế - bố dượng,...  

Theo đó, hành vi bị cấm bao gồm: bổ nhiệm, tuyển dụng, đề bạt, hoặc hành vi giới thiệu với tư cách cá nhân để bổ nhiệm, tuyển dụng; hoặc tiến hành các liên hệ cá nhân trong việc tuyển dụng. Đồng thời, các bang cũng có quy định riêng của mình về hạn chế tuyển dụng người thân và coi đó như một phần của việc chống lạm dụng chức quyền trong bộ máy. 

...

Bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp cho biết, Luật hiện hành chưa quy định về việc cấm  người đứng đầu bổ nhiệm người thân thích vào vị trí lãnh đạo trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý.

“Dẫn đến thời gian qua, cử tri bức xúc phản ánh tại một số địa phương có hiện tượng “cả họ làm quan” nhưng vẫn đúng quy trình” – bà Nga nói và cho biết một số cử tri đề nghị Nhà nước cũng cần tổ chức nghiên cứu, tham khảo và có quy định nhằm ngăn chặn tình trạng những người trong một đại gia đình cùng làm quan trong một địa phương dẫn đến dễ câu kết nhau để tham ô, nhũng nhiễu.

Luật chưa cấm nên “cả họ làm quan” vẫn đúng quy trình, VOV, 28/10/2016.

Bùi Phú Châu
 

 

 

 

tin nổi bật

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Nỗi xót xa và niềm phẫn uất mang tên ‘đăng kiểm’

Hệ thống đăng kiểm đang bộc lộ những tệ hại tồn đọng của nó trước con mắt của bàn dân thiên hạ, muốn chữa trị cần tách bạch toàn bộ chức năng quản lý.

Lời giải bài toán hóc búa mang tên bất động sản

Bất động sản hiện nay không dừng ở đầu cơ đất đai mà là ngành kinh tế quan trọng thông qua các sản phẩm công nghiệp, nhà ở và nghỉ dưỡng.

‘Bài học thứ 4’ của Tổng Bí thư và điều hành kinh tế

Không mấy ai dự đoán đúng được tương lai, nhưng ai cũng cần phải dự đoán nó nếu muốn hoạch định tương lai tốt hơn thay vì thụ động chờ đợi.

Con số, phận người

Những con số thất nghiệp thì vô tình, có thể mang gam màu sáng hay xám, nhưng mỗi phận người trong đó rất riêng và chứa đựng biết bao nỗi lòng.

Sửa luật để siết phân lô, bán nền

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Đất đai (sửa đổi) cùng thống nhất đề xuất không cho phép phân lô, bán nền tại các phường của khu vực đô thị và khu vực quy hoạch phát triển đô thị.

Địa tô chênh lệch đang làm lợi cho ai?

Bởi việc sửa Luật Đất đai 2013 đang bàn đến một vấn đề quan trọng và nhạy cảm là thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội, chúng ta hãy cùng phân tích khái niệm “địa tô chênh lệch”.

Ai 'ăn' chênh lệch địa tô?

Vấn đề nhạy cảm nhất với các dự án khu đô thị là nhiều người cho rằng Nhà nước thu hồi đất của dân với giá rẻ mạt, sau đó giao cho doanh nghiệp đầu tư bán sản phẩm giá cao để kiếm lời. Đó có phải ý kiến đúng đắn, trọn vẹn?

Thực hành nêu gương trong sinh hoạt chính trị cấp cao

Việc BCH TW họp bất thường và đồng ý cho Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh và Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thôi nhiệm vụ đang góp phần thực hành nêu gương trong Đảng.

Cởi trói cho thị trường bất động sản

Vướng mắc pháp lý của thị trường bất động sản hiện nay là “vướng mắc lớn nhất, chiếm 70% khó khăn” của các dự án bất động sản, nhà ở, mà nếu không có giải pháp xử lý kịp thời, hiệu quả thì thị trường bất động sản có thể trượt vào suy thoái.

Sức mạnh từ Nhân dân

Năm 2023 đã đến với nhiều háo hức, khát khao của người trẻ, xen lẫn tâm tư của lớp người có tuổi và từng trải về triển vọng kinh tế đầy gam màu trong một thế giới biến động khôn lường.

Chào tạm biệt 2022

Năm 2022 đầy khó khăn đã khép lại với nhiều xúc cảm. Bên cạnh quyết tâm làm trong sạch bộ máy của hệ thống chính trị và những kết quả nổi bật của nền kinh tế thì vẫn còn đó những tâm tư.