Tôi ăn chay trường nhiều năm, không ăn thịt, cá; chỉ ăn cơm, bún, mì và các món chế biến từ tinh bột. Ăn chay như vậy có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 không? (Hoàng Lan - Ninh Bình)

Bác sĩ Lê Thị Thúy Hiền - Phòng khám đa khoa cơ sở Cầu Giấy, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội:

Đái tháo đường type 2 là bệnh lý liên quan đến tình trạng kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào beta của tuyến tụy, chứ không đơn thuần là hậu quả của việc ăn nhiều đường.

Nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có tuổi tác, tiền sử gia đình, béo bụng, tình trạng kháng insulin, ít vận động và suy giảm khối cơ. Vì vậy, dù duy trì chế độ ăn chay trường, một người vẫn có thể mắc đái tháo đường nếu tồn tại những yếu tố nguy cơ này.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa ăn chay không có lợi cho sức khỏe chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu lớn cho thấy chế độ ăn giàu thực phẩm có nguồn gốc thực vật, được xây dựng cân đối, có thể giúp giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 so với chế độ ăn nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn.

an chay dung.jpg
Ăn chay vẫn có thể khiến đường huyết tăng. Ảnh: Hoa Linh.

Theo góc độ dinh dưỡng và chuyển hóa, nguy cơ mắc đái tháo đường không chỉ phụ thuộc vào việc một người có ăn thịt hay không mà còn liên quan đến tổng năng lượng nạp vào cơ thể, chất lượng carbohydrate trong khẩu phần, tỷ lệ mỡ nội tạng, khối lượng cơ, mức độ vận động, yếu tố di truyền, chất lượng giấc ngủ và tình trạng căng thẳng kéo dài.

Một người ăn chay khoa học, bảo đảm đủ protein, tăng cường chất xơ và duy trì vận động thể lực thường có lợi thế về sức khỏe chuyển hóa.

Ngược lại, nếu khẩu phần ăn chay chủ yếu gồm cơm trắng, bún, mì, bánh ngọt, thiếu nguồn đạm thực vật và ít vận động, người ăn chay vẫn có nguy cơ gặp các vấn đề chuyển hóa như rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2.

Ăn chay trường là lựa chọn dinh dưỡng có thể mang lại nhiều lợi ích nếu được xây dựng hợp lý, đa dạng thực phẩm và bảo đảm đầy đủ dưỡng chất. Tuy nhiên, đây không phải là lá chắn tuyệt đối giúp phòng tránh mỡ máu cao hay đái tháo đường.

Các bệnh lý chuyển hóa là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa chế độ dinh dưỡng, vận động, khối lượng cơ, yếu tố di truyền và hoạt động chuyển hóa của cơ thể.

Do đó, thay vì chỉ quan tâm đến việc ăn chay hay ăn mặn, mỗi người cần chú trọng chất lượng khẩu phần, kiểm soát năng lượng nạp vào, duy trì vận động thể lực, hạn chế thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế. Đồng thời, chúng ta cần kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những bất thường về đường huyết và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.

Sốc khi ăn chay nhưng mỡ máu cao
Sốc khi ăn chay nhưng mỡ máu caoĂn chay không đúng cách sẽ gây ra tình trạng mất cân đối dinh dưỡng và có thể dẫn tới các bệnh lý rối loạn mỡ máu, chuyển hóa.