Ngành kỹ thuật vốn luôn bị gắn mác “khô khan, nặng nhọc” và được mặc định là lựa chọn của nam giới. Tuy nhiên hiện nay, phụ nữ cũng nắm giữ nhiều lợi thế để phát triển bền vững trong các ngành kỹ thuật mũi nhọn của tương lai.
Chia sẻ với VieNamNet, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc ĐH Phenikaa cho rằng, thời điểm này, các em học sinh sẽ có nhiều lo lắng, nhiều câu hỏi khi đứng trước mùa tuyển sinh năm 2026, nhất là khi thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ vì trí tuệ nhân tạo (AI).
Bà Thơ cho rằng, AI có thể thay thế con người trong nhiều việc, song cũng là cơ hội vàng cho các bạn trẻ nói chung và nữ giới nói riêng nếu có những lựa chọn đúng đắn, phù hợp. Vị chuyên gia cũng chỉ ra một số ngành học mà các nữ sinh có thể cân nhắc lựa chọn trong kỷ nguyên AI.
Trước tiên là nhóm ngành Nhân văn và Khoa học xã hội.
“AI có thể viết, nhưng nó không có trải nghiệm sống. Những ngành như Tâm lý học, Xã hội học hay Ngôn ngữ học, Luật học giờ đây không còn "thuần túy" như xưa mà phải kết hợp với dữ liệu. Các bạn nữ có thể học ngành này và nếu phát huy sự thấu cảm - thế mạnh tự nhiên của nữ giới cùng việc hiểu về hành vi con người để điều chỉnh, vận dụng AI là một công việc rất quan trọng”, bà Thơ nói.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ cũng cho rằng, cần lưu ý một mảng rất quan trọng là thiết kế trải nghiệm và sáng tạo nội dung. “Chỉ vài năm gần đây, những sự kiện lớn về văn hoá, những công việc có sự tham gia của công nghệ số rất thu hút con người. AI có thể tạo ra hình ảnh, nhưng các bạn mới là người định hướng thẩm mỹ và tạo ra ‘câu chuyện’ đằng sau đó. Nữ giới thường có sự tinh tế trong việc quan sát chi tiết. Những ngành như Thiết kế trải nghiệm người dùng hay Quản trị sáng tạo cần cái nhìn đa chiều và cảm quan nghệ thuật nhạy bén. Vì vậy, nữ giới cũng có thể tham gia tốt và phát triển được với nghề này”, bà Thơ nói.
Thứ hai là nhóm ngành Kinh doanh và Quản lý.
Dù AI phát triển song đây vẫn là nhóm ngành thu hút đông người học nhất. Cứ 4 sinh viên đại học thì có khoảng một người học nhóm ngành này. “Tuy nhiên, theo quan sát của tôi, nhóm này đang bị áp lực ‘AI thay thế’ lớn nhất nếu chỉ học các kỹ năng nghiệp vụ thuần túy. Vì vậy, theo dự báo, nguy cơ ‘không có việc làm’ của nhóm ngành này ngày càng hiện hữu. Các bạn trẻ nên lựa chọn ngành này ở những trường có môi trường trải nghiệm, để vừa học vừa thực tập cùng doanh nghiệp, cùng các bạn học. Các bạn cần tự học những công cụ tự phát triển bản thân và những công nghệ để quản trị dữ liệu, phân tích bối cảnh”, vị chuyên gia nói.
Cũng theo bà Thơ, đất nước ta đang trên đà phát triển và xây dựng những trung tâm tài chính quốc tế, hứa hẹn sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm mới, nhưng đòi hỏi chuyên môn cao. Do đó, việc theo học ngành quản trị, tài chính, ngân hàng,… vẫn rất tốt, tuy nhiên sẽ phải thay đổi cách học, tập trung ứng dụng toán, công nghệ ngay từ đầu.
Thứ ba là nhóm ngành Giáo dục và đào tạo giáo viên.
Trong kỷ nguyên AI, dạy kiến thức không còn là ưu tiên số một (bởi AI có thể làm gia sư 24/7) mà chú trọng dạy cách tư duy, dạy đạo đức và dạy cách làm người. Nên việc theo học nhóm ngành này không dễ như trước đây, nếu như chỉ tập trung kiến thức. Ngành giáo dục đổi mới và cần những người có khả năng truyền cảm hứng, thiết kế những lộ trình học tập cá nhân hóa - điều mà máy móc chưa thể thay thế hoàn toàn sự ấm áp của người thầy.
“Theo học ngành này, bạn trẻ được hưởng nhiều ưu đãi của nhà nước như không phải đóng học phí, được nhận tiền hỗ trợ sinh hoạt. Song, điểm đầu vào của các nhóm ngành này luôn ở top cao. Bạn trẻ cần đánh giá được bản thân, nhất là phần rèn luyện năng lực thấu hiểu, năng lực tư duy nếu muốn theo đuổi”, bà Thơ nói.
Thứ tư là nhóm ngành STEM (Khoa học, Kỹ thuật, Công nghệ, Toán) - “ngôi sao đang lên”.
Theo bà Thơ, đây là nhóm ngành được Chính phủ ưu tiên đặc biệt, đồng thời dự báo trong tương lai sẽ có rất nhiều việc làm thuộc khối ngành này. Chẳng hạn, ĐH Phenikaa cùng với nhiều trường ĐH lớn đang triển khai Chương trình tài năng STEM. Riêng nhóm Công nghệ thông tin và Máy tính chiếm khoảng 12% tổng quy mô. Việt Nam đang đặt mục tiêu đạt 1 triệu nhân lực STEM vào năm 2030 để ‘đón sóng’ chip bán dẫn và AI.
“Dù là nữ giới, các bạn đừng tự ti rằng không nên theo khối ngành này. Bởi thực tế cũng rất nhiều phụ nữ thành công với STEM. Nữ giới có thế mạnh về sự tỉ mỉ, kiên trì, giải quyết vấn đề. Các bạn đừng sợ toán, sợ khoa học tự nhiên hay những dòng code. Bạn không nhất thiết phải là một lập trình viên siêu hạng nhưng có thể là một nhà phân tích dữ liệu hoặc về đạo đức AI”, bà Thơ chia sẻ.
Thứ năm là nhóm ngành Chăm sóc sức khỏe.
Bà Thơ cho rằng, tỷ trọng này khá ổn định vì đặc thù đào tạo ngành y rất khắt khe về chỉ tiêu và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, nhu cầu thị trường lại đang cao hơn con số này rất nhiều, đặc biệt là nhân lực y tế trình độ cao, biết sử dụng công nghệ hỗ trợ. “Ngành y tế không chỉ là bác sĩ hay điều dưỡng. Đó còn là quản trị hệ thống y tế thông minh, tư vấn dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Ngoài ra, còn có những ngành mới như Kỹ thuật y sinh, Quản lý bệnh viện,… Những ngành này có sức hút rất lớn trong thời đại công nghệ”.
Theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, thực tế ngày nay, không có ngành nào hoàn toàn dành riêng cho nữ giới hay nam giới. “Các bạn đừng chọn ngành chỉ vì 'hot', cũng đừng vì 'an toàn'. Hãy chọn ngành mà ở đó, bạn thấy mình có thể tham gia, có tiềm năng để phát triển, được sống đúng với giá trị của mình nhất. Dù chọn gì, hãy nhớ 3 điều quan trọng nhất: Tư duy phản biện - cần sàng lọc thông tin theo hiểu biết và thực tế đang diễn ra; Khả năng học tập suốt đời - bởi kiến thức hôm nay có thể cũ vào ngày mai; Sự thấu cảm - dù học bất kỳ ngành nào, nhưng ở thời đại này, chỉ bằng sự thấu cảm mới tạo khác biệt với mọi cỗ máy và khẳng định được bản thân”, bà Thơ nói.
Đại diện Bộ GD-ĐT và các trường đại học đã chỉ ra những ngành nghề xu hướng trong tương lai, đồng thời lưu ý thí sinh những điểm quan trọng khi đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học.
.svg){kind=icon}
