Các tổ chức an toàn trí tuệ nhân tạo chính thống đã nhanh chóng lên tiếng tách mình khỏi một vụ việc gây chấn động xảy ra tuần trước, khi một thanh niên 20 tuổi bị cáo buộc tấn công vào nhà riêng của CEO OpenAI Sam Altman.
Theo cơ quan thực thi pháp luật, đây dường như là một phần trong âm mưu nhằm gây hại cho các lãnh đạo ngành AI.
Tuy nhiên, đáng lo ngại hơn, ở một số góc khuất trên Internet, không ít người lại công khai cổ vũ hành vi này.
Trên nền tảng X, một người dùng đã so sánh nghi phạm với Luigi Mangione, người bị cáo buộc sát hại CEO của UnitedHealthcare là Brian Thompson trong một vụ tấn công và gọi cả hai là “anh hùng”. Nhiều tài khoản khác thậm chí còn mô tả vụ tấn công là “chính đáng”.
Trong một nhóm chống AI trên Reddit, một người dùng viết: “Nếu việc thúc đẩy AI không ngừng nghỉ và biến con người thành một thứ hàng hóa tiếp tục diễn ra, thì những sự việc như thế này sẽ ngày càng phổ biến hơn”.
Nỗi sợ AI và sự trỗi dậy của tư tưởng cực đoan
Những lo ngại xoay quanh trí tuệ nhân tạo không phải là mới. Khi công nghệ này phát triển với tốc độ chóng mặt, nhiều người sợ rằng AI có thể cướp đi việc làm, làm đảo lộn nền kinh tế, gây tổn hại môi trường, thậm chí đe dọa sự tồn tại của nhân loại.
Ngay cả các lãnh đạo công nghệ cũng từng đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc.
Tuy nhiên, các vụ việc gần đây cho thấy một bộ phận cực đoan trong phong trào phản đối AI đang vượt qua ranh giới từ những bình luận ẩn danh trên mạng sang hành động thực tế nguy hiểm.
Điều này đã châm ngòi cho cuộc tranh luận gay gắt tại Thung lũng Silicon về cách ứng phó.
Chỉ ba ngày trước vụ việc liên quan đến Altman, một vụ nổ súng đã được báo cáo tại nhà của nghị viên thành phố Indianapolis là Ron Gibson vào giữa đêm, kèm theo một mảnh giấy ghi dòng chữ “không trung tâm dữ liệu” được để trước cửa, sau khi một dự án trung tâm dữ liệu được phê duyệt tại khu vực của ông.
Trong những năm gần đây, cũng đã xuất hiện nhiều báo cáo về các hành vi phá hoại và tấn công nhằm vào robotaxi và robot giao hàng, những biểu tượng của tương lai công nghệ cao mà không phải ai cũng mong muốn.
Giáo sư xã hội học Doug McAdam tại Đại học Stanford University nhận định: “AI là một vấn đề khổng lồ, bao trùm, mà thành thật mà nói, nhiều người không hiểu rõ và chỉ cảm thấy sợ hãi một cách mơ hồ”. Ông cho biết việc các phong trào xã hội xuất hiện “nhánh cực đoan” là điều “không hiếm gặp”.
Sau vụ tấn công, OpenAI đã ra tuyên bố nhấn mạnh tầm quan trọng của tranh luận dân chủ trong việc định hình tương lai AI, đồng thời lên án mạnh mẽ bạo lực.
“Để đảm bảo xã hội sử dụng AI đúng cách, chúng ta cần thông qua các quy trình dân chủ và tranh luận cởi mở”, công ty cho biết. “Tuy nhiên, không có chỗ cho bạo lực trong nền dân chủ của chúng ta, bất kể người đó làm việc cho phòng thí nghiệm AI nào hay đứng về phía nào trong cuộc tranh luận”.
Công ty cũng bày tỏ sự cảm kích đối với lực lượng thực thi pháp luật vì đã phản ứng nhanh chóng và đảm bảo không có ai bị thương.
Nghi phạm, Daniel Moreno-Gama, hiện đang bị tạm giam không được bảo lãnh, được cho là đã tham gia các cộng đồng trực tuyến thảo luận về rủi ro của AI trước khi xảy ra vụ việc.
Trong một cuộc trao đổi trực tuyến với những người dẫn chương trình podcast “The Last Invention”, Moreno-Gama từng nhắc đến ý tưởng “Luigi hóa các CEO công nghệ” - ám chỉ hành vi tấn công bạo lực nhằm vào các lãnh đạo doanh nghiệp.
Anh ta cũng từng hoạt động trong máy chủ Discord của tổ chức PauseAI – một nhóm kêu gọi tạm dừng phát triển AI tiên tiến để các biện pháp an toàn có thể bắt kịp.
Tuy nhiên, tổ chức này khẳng định Moreno-Gama không phải là thành viên chính thức và đã lên án vụ tấn công.
CEO của PauseAI, Maxime Fournes, cho biết: “Chúng tôi tồn tại để mang đến cho mọi người một con đường hòa bình, dân chủ để bày tỏ lo ngại về AI. Vụ tấn công này hoàn toàn trái ngược với những gì chúng tôi đại diện”.
Một tổ chức khác là Stop AI cũng cho biết nghi phạm từng đặt câu hỏi trên diễn đàn của họ rằng liệu việc thảo luận về bạo lực có khiến anh ta bị cấm hay không. Sau khi được trả lời là “có”, người này đã ngừng đăng bài.
Theo đơn khiếu nại hình sự do Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đệ trình, trong quá trình thực hiện vụ tấn công, Moreno-Gama mang theo một tài liệu trong đó đề cập đến “rủi ro mà AI gây ra cho nhân loại”, đồng thời viết về kế hoạch giết Altman và liệt kê “tên và địa chỉ của các thành viên hội đồng quản trị, CEO các công ty AI và nhà đầu tư”.
Tuy nhiên, luật sư của nghi phạm, Diamond Ward, cho biết thân chủ của bà đang trải qua khủng hoảng tâm lý vào thời điểm xảy ra vụ việc. Gia đình của Moreno-Gama cũng nói rằng anh mới bắt đầu gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần gần đây và chưa từng làm hại ai trước đó.
Khi nỗi sợ công nghệ vượt khỏi tầm kiểm soát
Ngay cả trước khi vụ việc xảy ra, một số công ty công nghệ đã bắt đầu lo ngại về an ninh. OpenAI, chẳng hạn, từ lâu đã khuyến khích nhân viên tháo thẻ nhận dạng trước khi rời văn phòng để tránh bị theo dõi.
Maxime Fournes cảnh báo rằng những hành động bạo lực như vậy có thể tiếp tục xảy ra và làm tổn hại đến hình ảnh của phong trào an toàn AI, vốn đa dạng, phức tạp nhưng phần lớn là ôn hòa.
“Phản ứng của chúng tôi sẽ là tăng cường những gì chúng tôi luôn làm, vận động một cách hòa bình và hợp pháp”, ông nói. “Điều quan trọng là các phong trào như chúng tôi phải theo sát diễn biến, bởi có thể sẽ xuất hiện những phong trào đen tối hơn”.
Vụ tấn công nhằm vào Sam Altman không chỉ là một sự kiện đơn lẻ, mà còn là lời cảnh báo về một xu hướng đáng lo ngại: khi nỗi sợ công nghệ, nếu không được giải tỏa bằng đối thoại và hiểu biết, có thể bị đẩy đến cực đoan.
Trong bối cảnh AI ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc kiểm soát công nghệ, mà còn ở việc quản lý những phản ứng xã hội mà nó tạo ra.
Khi ranh giới giữa tranh luận và bạo lực bị xóa nhòa, cái giá phải trả có thể không chỉ là sự an toàn của một cá nhân, mà là sự ổn định của cả một hệ sinh thái đổi mới.
(Theo CNN, The Guardian)
.svg){kind=icon}
