Giảm nghèo thông tin đã được xác định là một trụ cột mới của giảm nghèo đa chiều, giúp người dân không chỉ thoát nghèo về thu nhập mà còn thoát nghèo về cơ hội, tri thức và khả năng thích ứng trong thời đại số.

Trước những nguy cơ, rủi ro ngày càng gia tăng trên không gian số, các chuyên gia đều cho rằng, việc phổ biến kiến thức, trang bị kỹ năng về an ninh mạng cho người dân, nhất là những nhóm người yếu thế trong xã hội là vô cùng quan trọng, cấp thiết.

Nhấn mạnh thực trạng rất đáng lo ngại về lừa đảo trên không gian mạng thời gần đây, chuyên gia Ngô Minh Hiếu, đại diện dự án “Chống Lừa Đảo” cho hay, từ cơ sở dữ liệu của dự án “Chống Lừa Đảo”, đã phát hiện được hơn 2,2 triệu website lừa đảo và con số này có xu hướng ngày càng gia tăng; mỗi ngày ước tính có khoảng hơn 100.000 web lừa đảo bị phát hiện.

W-nhan thuc an ninh mang 02.jpg
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu, đại diện dự án "Chống Lừa Đảo" thông tin về thực trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong khuôn khổ sự kiện được tổ chức ngày 17/3 tại cơ sở đào tạo Hà Nội của PTIT.

Kết quả khảo sát được Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - NCA thực hiện cuối năm 2024 cho thấy, tổng thiệt hại do lừa đảo trực tuyến gây ra trong năm 2024 ước tính lên tới gần 19.000 tỷ đồng. Khảo sát mới nhất được NCA thực hiện năm 2025, dù có giảm về vụ việc, tuy nhiên lừa đảo trực tuyến vẫn vô cùng phức tạp và người dùng cần tiếp tục nâng cao cảnh giác.

Cụ thể, theo thống kê, năm ngoái, cứ 555 người dùng tham gia khảo sát thì có 1 người cho biết mình là nạn nhân của lừa đảo, tương đương tỷ lệ 0,18%. Trong khi đó, năm 2024, con số này là khoảng 220 người thì có 1 người bị lừa đảo, tỷ lệ 0,45%.

Mặt khác, hệ thống phòng chống lừa đảo nTrust của NCA ghi nhận tới 62.952 loại mã độc mới trên điện thoại di động được phát hiện tại Việt Nam trong năm ngoái, phản ánh xu hướng tội phạm mạng, tội phạm lừa đảo trực tuyến ngày càng tập trung vào nền tảng di động.

Nhận định năm 2026 người dân tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức mới, trong đó nổi bật nhất là sự gia tăng về mức độ tinh vi của các hình thức lừa đảo trực tuyến, chuyên gia NCA phân tích: Các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ Deepfake để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo có độ chân thực rất cao.

Những nội dung giả mạo này có thể được sử dụng để mạo danh người quen, lãnh đạo cơ quan, cán bộ công quyền hoặc đại diện tổ chức tài chính, ngân hàng khiến người dân rất khó phân biệt thật - giả nếu thiếu kỹ năng và thông tin cập nhật. “Việc nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho người dân sẽ tiếp tục là một yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro an ninh mạng trong thời gian tới”, chuyên gia NCA khẳng định.

Chia sẻ với phóng viên VietNamNet, chuyên gia Ngô Minh Hiếu bình luận: Con số hơn 8.000 tỷ đồng mà người Việt bị mất năm 2025 vì lừa đảo trực tuyến cho thấy nhận thức về an ninh mạng, phòng chống lừa đảo trực tuyến của nhiều người dân, nhất là những người ở vùng nông thôn, khó khăn vẫn cần được cải thiện.

“Tội phạm bây giờ hoạt động như doanh nghiệp: Có kịch bản, có công nghệ trí tuệ nhân tạo - AI và có cả đội ngũ vận hành. Nhóm người dùng phải đối mặt với nguy cơ lừa đảo trực tuyến nhiều hơn cả là nhóm yếu thế, những người dân sống ở vùng nông thôn, vì họ thiếu thông tin nhưng lại thường tin tưởng rất nhanh.

Nếu không phổ cập kiến thức an ninh mạng, mỗi người dân sẽ trở thành một ‘lỗ hổng bảo mật sống’. Chống lừa đảo không thể chỉ dựa vào công nghệ, mà phải bắt đầu từ việc giúp người dân hiểu, nghi ngờ và biết cách tự bảo vệ mình”, ông Ngô Minh Hiếu nêu quan điểm.

W-nhan thuc an ninh mang 01.jpg
Sinh viên được kỳ vọng sẽ là những người tiên phong trong việc bảo vệ cộng đồng trên không gian mạng, có kỹ năng tự bảo vệ bản thân và hỗ trợ những người xung quanh trong thời đại số.

Chỉ rõ “Nâng cao nhận thức toàn dân về an ninh mạng” là một nội dung trọng tâm của dự án “Chống Lừa Đảo”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu thông tin thêm về một số giải pháp đã và đang được nhóm dự án tập trung triển khai như: Phát triển công cụ AI nhận diện web lừa đảo - Phân tích sâu website trong thời gian thực, đánh giá rủi ro, giải thích chi tiết, kèm với tiện ích cho trình duyệt; Zalo AI chatbot tư vấn - Hỗ trợ kiểm tra các đường dẫn, số điện thoại nguy hiểm, hướng dẫn xử lý lừa đảo chi tiết; Danh sách bảo mật thông tin - Tổng hợp hơn 100 biện pháp tốt nhất để bảo vệ bản thân trên không gian mạng; Trò chơi nhận diện thật/giả - Giúp người chơi nâng cao cảnh giác, cải thiện khả năng nhận biết lừa đảo, giả mạo...

Trên cơ sở nhận thức rõ sinh viên, nhất là sinh viên công nghệ là một lực lượng tiên phong trong bảo vệ cộng đồng trên không gian mạng, dự án “Chống Lừa Đảo” đã đề xuất mở rộng hợp tác với các trường đại học công nghệ. Đề xuất này đã có bước hiện thực hóa đầu tiên bằng biên bản thỏa thuận hợp tác được đại diện Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông – PTIT và dự án “Chống Lừa Đảo” ký kết trung tuần tháng 3/2026 tại Hà Nội.

Thông qua chương trình hợp tác mới ký kết, PTIT và dự án “Chống Lừa Đảo” sẽ tập trung triển khai nhiều hoạt động như: Tổ chức workshop và seminar về an ninh mạng cho sinh viên; hỗ trợ sinh viên tham gia các dự án nghiên cứu thực tế; phát triển các công cụ AI nhằm nhận diện lừa đảo trực tuyến; xây dựng các sáng kiến cộng đồng về an toàn số.

Với những hoạt động kể trên, ngoài việc “chung tay” phát triển các công nghệ hỗ trợ phát hiện và ngăn chặn lừa đảo, đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao, trường đại học và tổ chức công nghệ cũng kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về an ninh mạng, sử dụng Internet an toàn và hiệu quả.