Tại sao nhiều bệnh nhân cảm thấy “bớt đau nhanh” khi mới dùng thuốc Đông y bán trên mạng nhưng sau đó lại bị sưng phù, tổn thương nội tạng hoặc tử vong? (Nguyễn Thị Hòa - Tân Bình, TPHCM).

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3 trả lời:

Nhiều người mua thuốc quảng cáo có nguồn gốc Đông y về dùng và thấy bớt đau nên tiếp tục sử dụng và giới thiệu thuốc cho người thân. Tuy nhiên, mọi người cần hiểu rằng giảm triệu chứng nhanh không đồng nghĩa với chữa được nguyên nhân của bệnh.

Một khả năng phải đặc biệt lưu ý là thuốc đã bị pha corticoid - nhóm thuốc có tác dụng chống viêm và ức chế miễn dịch mạnh.

Khi dùng đúng chỉ định, đúng liều và có bác sĩ theo dõi, corticoid là nhóm thuốc rất quý. Nhưng nếu corticoid bị giấu trong một gói thuốc không rõ nguồn gốc, người bệnh sẽ không biết mình dùng hoạt chất nào, liều bao nhiêu, trong bao lâu và khi nào phải giảm thuốc.

thuoc gia truyen benh nhan tu mua.png
Thuốc gia truyền có thể trộn tân dược giảm đau nhanh. Ảnh: BCCC.

Corticoid có thể làm tình trạng đau, sưng, dị ứng hoặc nghẹt mũi giảm khá nhanh. Người bệnh ăn ngon hơn, khỏe hơn, lên cân và tưởng rằng cơ thể đang được “bồi bổ”. Thực chất, một phần sự tăng cân có thể do giữ muối và nước; khuôn mặt có thể trở nên tròn, chân phù, bụng to, trong khi cơ bắp dần yếu đi.

Thuốc này cũng có thể làm tăng đường huyết, tăng huyết áp, loãng xương, dễ nhiễm trùng, chậm lành vết thương và ức chế hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận.

Hướng dẫn chung năm 2024 của Hội Nội tiết châu Âu và Hội Nội tiết Mỹ ghi nhận ngay cả glucocorticoid liều thấp kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tim mạch, nhiễm trùng nặng, tăng huyết áp, đái tháo đường, loãng xương và gãy xương.

Điều nguy hiểm là sau một thời gian dùng corticoid, tuyến thượng thận có thể giảm hoặc ngừng sản xuất lượng cortisol cần thiết. Nếu người bệnh đột ngột bỏ thuốc, nhất là khi đang nhiễm trùng, nôn ói hoặc mất nước, cơ thể có thể rơi vào tình trạng suy thượng thận cấp với biểu hiện mệt lả, tụt huyết áp, rối loạn ý thức, nôn ói kéo dài, thậm chí sốc và tử vong. 

Nếu thuốc bị pha thuốc chống viêm không steroid, người bệnh cũng có thể thấy giảm đau nhanh. Nhưng nhóm thuốc này có khả năng gây viêm loét hoặc xuất huyết dạ dày - ruột, tổn thương thận, giữ nước, làm tăng huyết áp và làm nặng suy tim, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang dùng nhiều thuốc. Nghiên cứu trên người lớn tuổi cho thấy việc mới sử dụng thuốc chống viêm không steroid có liên quan với nguy cơ tổn thương thận cấp và tăng kali máu trong 30 ngày đầu.

Do đó, khi một loại thuốc không rõ nguồn gốc tạo hiệu quả “thần tốc”, chúng ta không nên vội mừng.

Người dân tuyệt đối không tin dùng các loại “thuốc Đông y”, “thuốc gia truyền”, “thuốc xách tay” không rõ nguồn gốc, đặc biệt là các sản phẩm quảng cáo chữa đau xương khớp, thần kinh, thoái hóa, viêm khớp… cho hiệu quả nhanh bất thường.