Quan hệ Mỹ - Trung: Dịu bớt căng thẳng, còn nhiều bất đồng

Trong một mối quan hệ căng thẳng như giữa Mỹ và Trung Quốc, chỉ cần một thỏa thuận mà các cuộc đàm phán có hiệu quả đã là một dấu hiệu của sự tiến bộ.

Gần 9 tháng sau khi Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền, Mỹ và Trung Quốc cuối cùng cũng có động thái cố gắng xoa dịu căng thẳng có từ thời ông Donald Trump, dù Washington vẫn than phiền đối với các chính sách của Bắc Kinh về thương mại cùng nhiều vấn đề khác.

{keywords}
Các nhân viên chỉnh cờ Mỹ và cờ Trung Quốc trước cuộc họp mở đầu đàm phán thương mại giữa các đại diện hai nước ở Bắc Kinh. Ảnh của AP, chụp ngày 14/9/2019. 

Hôm 6/10, cố vấn cấp cao về chính sách đối ngoại của Trung Quốc Dương Khiết Trì và cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng Jake Sullivan đã có cuộc gặp kín ở Zurich, Thụy Sĩ. Sau 6 giờ đàm phán, phía Mỹ đã tiết lộ một thỏa thuận trên nguyên tắc cho một hội nghị thượng đỉnh trực tuyến giữa Tổng thống Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối năm nay. Kể từ khi ông Biden nhậm chức hồi tháng 1, hai nhà lãnh đạo đã có 2 lần điện đàm nhưng chưa tổ chức một cuộc gặp chính thức nào.

Theo hãng tin AP, nhiều sự khác biệt lớn đang chia tách hai quốc gia hùng mạnh nhất thế giới theo nhiều cách, khi họ cạnh tranh nhau để giành lấy những gì mà mỗi bên coi là vị trí xứng đáng của mình trong trật tự thế giới. Một số khác biệt về an ninh khu vực, thương mại và công nghệ có thể rất khó hòa giải, nhưng đàm phán thành công sẽ giúp kiểm soát tình hình và ngăn chặn bất kỳ điều gì cản trở sự hợp tác trong các lĩnh vực, chẳng hạn như biến đổi khí hậu.

AP dẫn lời Drew Thompson, cựu quan chức quốc phòng Mỹ chuyên trách quan hệ quân sự với Trung Quốc, Mông Cổ... bình luận: "Tôi không nghĩ điều này đánh dấu một sự chuyển đổi tích cực, và bằng cách nào đó chúng ta sẽ có một kỷ nguyên vàng. Nhưng có thể chúng ta đã tìm thấy một tầng mà trong đó các mối quan hệ sẽ không chìm sâu hơn nữa".

Ông nhận xét thêm rằng, cuộc gặp ở Zurich tuần trước đã diễn ra "tốt đẹp một cách ngoạn mục" so với cuộc gặp hồi tháng 3 ở Alaska mà hai ông Dương Khiết Trì và Jake Sullivan đã tham dự, cũng như nhiều cuộc gặp song phương khác trong 3 năm qua.

Zhao Kejin, một giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, miêu tả đường hướng hiện nay là một nỗ lực để xoa dịu căng thẳng. "So với những sóng gió thời chính quyền Trump, quan hệ hiện thời đang dịch chuyển theo hướng giảm nhẹ. Nó sẽ dịch chuyển được bao xa thì chúng ta phải chờ xem".

Một cái gai trong mối quan hệ đã được gỡ bỏ hai tuần trước khi các công tố viên Mỹ đạt được thỏa thuận chấm dứt các thủ tục dẫn độ kéo dài ở Canada đối với Giám đốc tài chính Huawei Mạnh Vãn Chu và cho phép bà trở về Trung Quốc. Ngay sau đó, hai người Canada mà Trung Quốc bắt giữ hơn 2 năm qua được trả tự do, và hai người Mỹ bị cấm rời khỏi Trung Quốc cũng đã được phép hồi hương.

Đầu tuần trước, báo chí Trung Quốc còn nêu bật nhận xét của Katherine Tai, quan chức thương mại hàng đầu trong chính quyền Tổng thống Biden, rằng bà có kế hoạch trao đổi thẳng thắn với những người đồng cấp Trung Quốc về giải quyết cuộc chiến thuế quan.

Về an ninh khu vực, có rất ít dấu hiệu cho thấy Mỹ - Trung sẽ xuống thang. Trung Quốc đang có nhiều tham vọng về lãnh thổ và chiến lược ở Tây Thái Bình Dương, nhưng gặp phải sự phản đối mạnh mẽ của Mỹ cùng các đồng minh, trong khi mối quan hệ quốc phòng của Mỹ với đảo Đài Loan cũng rất nhạy cảm. 

Chính quyền Biden cũng chịu áp lực lớn từ đảng Cộng hòa và các nhà hoạt động là phải duy trì một đường lối cứng rắn về Trung Quốc, bất kể mong muốn hợp tác với Bắc Kinh về biến đổi khí hậu và thúc ép Triều Tiên từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Marco Rubio mới đây viết trên Twitter rằng, ông Biden "ảo tưởng" nếu nghĩ có thể đạt được thỏa thuận về khí hậu bằng cách hạ thấp "sự cạnh tranh cường quốc" với Trung Quốc.

Thanh Hảo

Loạt vấn đề hóc búa chờ đón thượng đỉnh trực tuyến Joe Biden - Tập Cận Bình

Loạt vấn đề hóc búa chờ đón thượng đỉnh trực tuyến Joe Biden - Tập Cận Bình

Cuộc họp thượng đỉnh trực tuyến giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến diễn ra trong năm nay là một phần nỗ lực song phương nhằm đảm bảo sự ổn định của một trong những mối quan hệ sóng gió nhất thế giới.

 

tin nổi bật

NATO và mối lo về khu vực cận kề Nga ở Đông Âu

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ngày càng lo lắng cho an nguy của các nước thành viên ở Đông Âu, khu vực cận kề Nga trước các mối đe dọa đang gia tăng.

Ấn Độ - Ẩn số lớn với phương Tây trong cuộc đối đầu với Nga

Phương Tây muốn Ấn Độ là đối tác chiến lược, trong khi Nga coi nước này là đồng minh kinh tế. Bất chấp sự lôi kéo của Mỹ và các đồng minh trong cuộc đối đầu với Nga, Ấn Độ vẫn nhất quyết không chọn bên.

Nguồn gốc cuộc khủng hoảng năng lượng ở châu Á

Giá nhiên liệu tăng khiến một loạt quốc gia ở châu Á phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong nhiều năm giữa lúc phải vật lộn với tình trạng chi phí sinh hoạt tăng nhanh.

Những điểm đáng chú ý trong luật kiểm soát súng đạn mới được Mỹ ban hành

Tổng thống Biden mới đây đã ký ban hành dự luật kiểm soát súng đạn, nhằm giải quyết các lỗ hổng đã tồn tại hơn 30 năm trong hệ thống quản lý và kiểm soát sở hữu vũ khí tại Mỹ.

Vì sao Trung Đông không đứng về phía Mỹ trong xung đột Nga - Ukraine?

Mỹ muốn Ảrập Xêút bơm thêm dầu ra thị trường và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) ngưng che giấu các tài sản cũng như siêu du thuyền của các nhà tài phiệt Nga, nhưng đều không được đáp ứng.

Lý do Trung Quốc lo ngại hệ thống Starlink của Elon Musk tại Ukraine

Việc hệ thống Starlink của Elon Musk chứng minh được hiệu quả trong cuộc xung đột Ukraine khiến Trung Quốc không hài lòng khi cho rằng đây là một phần trong kế hoạch phát triển "quân sự không gian" của Mỹ.

Cạnh tranh Mỹ-Trung, xung đột Nga-Ukraine sẽ hâm nóng Đối thoại Shangri-La?

Hội nghị thượng đỉnh an ninh hàng đầu châu Á diễn ra ở Singapore tuần này dự kiến sẽ bàn về nhiều vấn đề thu hút sự chú ý của toàn thế giới, trong đó có cạnh tranh địa chính trị Mỹ - Trung và cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Bài toán khó của Ukraine: rút lui hay quyết giữ một thành phố 'chết'

Tình thế tại thành phố Sievierodonetsk giống như câu hỏi mà Ukraine phải tự trả lời từ khi cuộc xung đột nổ ra, họ muốn tránh thương vong ngắn hạn hay sẵn sàng đánh đổi.

Lệnh cấm vận dầu Nga của EU có thực sự hiệu quả?

Quyết định cấm vận dầu Nga của EU dựa trên một tính toán đơn giản: Các nước EU không nhập khẩu dầu khí sẽ làm giảm một nửa lợi nhuận của Nga. Song, lệnh cấm này có thực sự hiệu quả?

Hy vọng của Ukraine sau hơn 100 ngày giao tranh với Nga

Sau hơn 100 ngày giao tranh, Ukraine đang cố gắng chống chọi với hỏa lực áp đảo của Nga ở mặt trận phía đông đủ lâu để vũ khí phương Tây kịp đến và có thể tạo cho họ lợi thế cần thiết.

Viễn cảnh Mỹ mong muốn khi chiến sự Ukraine kết thúc

Chính phủ Mỹ vẫn đang thể hiện sự ủng hộ và cung cấp khí tài quân sự cho Kiev trong cuộc xung đột với Moscow. Nhưng viễn cảnh kết thúc ra sao mới làm cho chính quyền của Tổng thống Biden chấp nhận?

Đòn trừng phạt mới của EU ảnh hưởng đến Nga thế nào?

Lệnh cấm vận mới của Liên minh châu Âu (EU) chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô của Nga, nhưng có thể sẽ không gây tổn hại lớn đến nền kinh tế nước này cho đến khi các giới hạn chính thức có hiệu lực.

'Gót chân Asin' của dầu mỏ Nga

Nga đến nay đã giảm bớt được phần lớn tác động của các lệnh trừng phạt với việc kinh doanh dầu mỏ. Song, ngành bảo hiểm đe dọa sẽ giáng đòn vào hoạt động, trừ khi Moscow có thể lấp đầy khoảng trống do các công ty phương Tây để lại.

Nước Nga thay đổi ra sao sau 3 tháng chiến sự với Ukraine?

Khi Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhiều người Nga cảm thấy xung đột dường như ở rất xa lãnh thổ.

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.