Quảng cáo 'thần dược' tràn lan

Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên Google, TikTok hay Facebook, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt video, bài viết quảng bá các “thực phẩm siêu dinh dưỡng”, “bài thuốc chữa bách bệnh” hay phương pháp chăm sóc sức khỏe được giới thiệu như “bí quyết thần kỳ”.

Theo các chuyên gia y tế, phía sau sự lan truyền mạnh mẽ ấy là nguy cơ rất lớn từ các thông tin thiếu kiểm chứng, thậm chí phản khoa học.

Theo TS Trương Hồng Sơn - Phó Tổng thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, sự phát triển của Internet và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp người dân tiếp cận kiến thức sức khỏe dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, chính môi trường này cũng tồn tại một điểm yếu lớn: các nền tảng tìm kiếm và AI hiện chưa thể tự phân biệt được thông tin đúng - sai. 

“Google hay AI chủ yếu dựa vào tần suất xuất hiện của thông tin để đưa ra kết quả. Điều đó đồng nghĩa với việc những nội dung được quảng cáo mạnh, lan truyền nhiều sẽ dễ xuất hiện hơn, dù chưa chắc là thông tin chính thống hay có cơ sở khoa học”, TS Sơn phân tích.

bao moi.png
Tiến sĩ Sơn chia sẻ về thông tin sai lệch trên mạng. Ảnh: M.N.

Theo ông Sơn, hiện nay các nguồn thông tin chính thống từ Bộ Y tế, Tổng hội Y học Việt Nam hay các hội chuyên khoa có độ tin cậy cao nhưng số lượng chưa nhiều và khả năng lan tỏa trên mạng xã hội còn hạn chế. Trong khi đó, các nội dung quảng cáo sản phẩm, thực phẩm chức năng hay “mẹo chữa bệnh dân gian” lại xuất hiện dày đặc.

Đáng lo ngại, nhiều người đang có xu hướng tin vào những lời quảng bá như “uống chanh chữa tiểu đường”, “thanh lọc cơ thể”, “thực phẩm siêu dinh dưỡng giúp tiêu u” hoặc các sản phẩm được quảng cáo như thuốc điều trị mà không có căn cứ khoa học rõ ràng.

Ví dụ như trào lưu sử dụng chanh liều cao. Loại trái cây này chứa vitamin C - vi chất quan trọng với cơ thể. Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều nước cốt chanh, đặc biệt khi bụng đói, có thể gây kích ứng dạ dày, ảnh hưởng tiêu hóa và làm thay đổi khả năng hấp thu thức ăn.

“Điều nguy hiểm là nhiều người tin đây là phương pháp chữa bệnh hoặc tăng cường sức khỏe thần kỳ trong khi không có bằng chứng khoa học chứng minh”, TS Sơn nói.

Không chạy theo xu hướng để áp dụng cho sức khỏe

Trong bối cảnh mô hình bệnh tật đang thay đổi mạnh, với khoảng 80% số ca tử vong hiện nay liên quan đến các bệnh mạn tính không lây như tim mạch, đái tháo đường hay ung thư, việc chăm sóc sức khỏe chủ động là xu hướng tất yếu.

TS Sơn cho rằng người dân có thể tham khảo thông tin sức khỏe từ Internet hoặc AI nhưng cần đặc biệt chú ý đến nguồn thông tin. Những nội dung đến từ bệnh viện, cơ quan quản lý y tế, hội chuyên khoa hoặc các tổ chức y học chính thống cần được ưu tiên tham khảo. Ngược lại, các thông tin lan truyền từ mạng xã hội, cá nhân nổi tiếng hoặc doanh nghiệp quảng cáo chỉ nên xem là nguồn tham khảo.

“Không nên chạy theo các xu hướng trên mạng chỉ vì thấy nhiều người chia sẻ họ đã áp dụng và tốt sức khỏe. Nếu cách làm đó không phù hợp với bạn, hậu quả có thể rất nghiệm trọng, trả giá bằng tính mạng”, TS Sơn cảnh báo.

Theo ông, chăm sóc sức khỏe chủ động không chỉ dừng ở dinh dưỡng mà còn bao gồm lối sống lành mạnh, tập luyện thể chất, chăm sóc giấc ngủ và sức khỏe tinh thần. Để làm được điều này, người dân cần được tiếp cận với các nguồn thông tin y khoa chính xác, khoa học.

Ngày 22/5, Tổng hội Y học Việt Nam giao Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe cộng đồng và giao cho các đơn vị chủ động kết nối thông tin từ các hội chuyên khoa nhằm xây dựng hệ thống truyền thông sức khỏe chính thống, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trước “ma trận” thông tin trên không gian mạng.