Bức ảnh thiên hà Sombrero cho thấy một quầng sáng khổng lồ bao quanh và dòng sao mờ kéo dài ở rìa thiên hà.

Bức ảnh được chụp bằng Dark Energy Camera, một trong những máy ảnh thiên văn mạnh mẽ nhất thế giới đặt tại Chile.

thiên hà Sombrero.png
Vầng hào quang mở rộng xung quanh thiên hà Sombrero (M104). Ảnh: CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURAImage Processing: T.A. Rector (Đại học Alaska Anchorage/NSF NOIRLab), D. de Martin & M. Zamani (NSF NOIRLab))

Thiên hà Sombrero từ lâu đã nổi tiếng nhờ hình dạng giống chiếc mũ Mexico truyền thống, với phần phình sáng ở trung tâm và dải bụi tối cắt ngang.

Tuy nhiên, hình ảnh mới đã nâng tầm hiểu biết của giới khoa học về cấu trúc thực sự của thiên hà này.

Quầng sáng khổng lồ và dòng sao bí ẩn

Trong bức ảnh mới, phần lõi sáng rực của M104 hiện lên cực kỳ sắc nét, được bao quanh bởi khoảng 2.000 cụm sao cầu, những “quả cầu” chứa các ngôi sao cổ xưa.

Dải bụi tối, vốn là đặc trưng tạo nên “vành mũ”, xuất hiện rõ ràng và liên tục hơn so với các quan sát trước đây, chạy ngang thiên hà một cách sắc gọn.

Dải bụi này không chỉ tạo nên vẻ ngoài đặc biệt mà còn là nơi diễn ra quá trình hình thành sao. Bên trong đó chứa khí hydro lạnh và bụi vũ trụ, nguyên liệu cơ bản để sinh ra các thế hệ sao mới.

Điểm đột phá lớn nhất của bức ảnh nằm ở những chi tiết vốn quá mờ nhạt để có thể phát hiện trước đây.

Bao quanh thiên hà là một quầng sáng khổng lồ, lan rộng ra xa gấp hơn ba lần đường kính phần “chiếc mũ” quen thuộc, khiến kích thước biểu kiến của thiên hà tăng lên đáng kể.

Không chỉ vậy, hình ảnh còn ghi lại một dòng sao mờ kéo dài từ một phía của thiên hà.

Thoạt nhìn, chi tiết này gần như không thể nhận ra, nhưng khi quan sát kỹ, nó hiện lên như một vòng cung ánh sáng mảnh mai bên dưới thiên hà.

Sự xuất hiện của dòng sao này phá vỡ tính đối xứng gần như hoàn hảo của Sombrero Galaxy, đồng thời gợi ý rằng thiên hà từng trải qua những tương tác dữ dội trong quá khứ, nhiều khả năng là với một thiên hà vệ tinh nhỏ hơn đã bị “xé toạc” bởi lực hấp dẫn.

Công nghệ đứng sau bức ảnh ngoạn mục

Độ rõ nét đáng kinh ngạc của hình ảnh đến từ năng lực của Dark Energy Camera, thiết bị có độ phân giải lên tới 570 megapixel, được lắp đặt trên kính thiên văn Víctor M. Blanco 4-meter Telescope tại Cerro Tololo Inter-American Observatory.

Hệ thống này do National Science Foundation vận hành thông qua trung tâm NOIRLab, được thiết kế đặc biệt để phát hiện ánh sáng cực kỳ yếu.

Nhờ đó, các nhà thiên văn có thể đồng thời ghi lại cả lõi sáng rực và những cấu trúc ngoài rìa mờ nhạt trong cùng một bức ảnh.

Khám phá mới này được công bố sau khi kính thiên văn James Webb thực hiện các quan sát hồng ngoại trung đầu tiên đối với thiên hà Sombrero vào năm 2024 và tiếp tục cải tiến vào tháng 6/2025.

Sự kết hợp giữa các quan sát từ mặt đất và không gian đang giúp các nhà khoa học có cái nhìn toàn diện hơn về cấu trúc và lịch sử tiến hóa của thiên hà mang hình dáng chiếc mũ độc đáo này.

Những phát hiện mới không chỉ làm phong phú thêm hiểu biết về Sombrero Galaxy mà còn cung cấp manh mối quan trọng về cách các thiên hà hình thành va chạm và biến đổi trong vũ trụ rộng lớn.

(Theo LiveScience, Space)