Giai đoạn 2011-2016, toàn tỉnh Quảng Trị có trên 1.400 trường hợp tảo hôn và 20 trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Giai đoạn 2017-2021, số trường hợp tảo hôn giảm xuống dưới 500 và hôn nhân cận huyết thống còn 5 trường hợp. Đến giai đoạn 2021-2025, số vụ tảo hôn giảm còn dưới 200 trường hợp và không ghi nhận vụ hôn nhân cận huyết thống nào. 

Kết quả giảm thiểu tình trạng tảo hôn ở Quảng Trị có sự đóng góp của các hoạt động truyền thông, vận động và phát huy vai trò người có uy tín tại cộng đồng.

Dù đạt kết quả ngoạn mục trong giảm thiểu tình trạng tảo hôn nhưng Quảng Trị xác định đây vẫn là vấn đề đáng quan tâm tại một số địa bàn, nhất là vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tảo hôn chịu tác động từ nhiều yếu tố như nhận thức của gia đình và cộng đồng, phong tục, hoàn cảnh kinh tế, tình trạng bỏ học, thiếu kiến thức pháp luật, sức khỏe sinh sản và kỹ năng tự bảo vệ. Do đó, công tác phòng, chống tảo hôn cần sự đồng hành của gia đình, nhà trường, người có uy tín và cộng đồng; đồng thời cung cấp cho trẻ em gái kiến thức, sự bảo vệ và cơ hội học tập, phát triển.

Truyền thông đa dạng hình thức, hướng đến đúng đối tượng

Thời gian qua, Chi cục Dân số tỉnh Quảng Trị tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ viên chức và cộng tác viên dân số thôn, bản tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Hoạt động này góp phần nâng cao năng lực truyền thông, tư vấn, đưa kiến thức về dân số, sức khỏe sinh sản và chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân.

Bà Bùi Thị Phương Thắm, phụ trách bộ phận Dân số - Trẻ em - Bảo trợ xã hội, Trạm Y tế xã Khe Sanh, nơi vẫn còn xảy ra tình trạng tảo hôn, cho biết nhằm tuyên truyền, vận động các em ở lứa tuổi vị thành niên hiểu về sức khỏe sinh sản và không kết hôn sớm, đội ngũ cán bộ làm công tác dân số đang tích cực tư vấn, cung cấp kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, các bệnh lây truyền qua đường tình dục và những quy định của pháp luật về hôn nhân, gia đình. Qua đó, các em hiểu rõ hơn quyền của mình, biết tự bảo vệ bản thân và có thêm cơ hội tiếp tục học tập, chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.

W-dan toc 3.png
Truyền thông, vận động trực tiếp là biện pháp hữu hiệu đưa thông tin chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước đến với người dân.

Tại xã Trường Sơn, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã đẩy mạnh lồng ghép tuyên truyền thông qua mô hình “Tổ truyền thông cộng đồng”, câu lạc bộ (CLB) “Thủ lĩnh của sự thay đổi” và nhiều hoạt động khác.

Theo bà Trần Thanh Hiền, Chủ tịch Hội LHPN xã Trường Sơn, mới đây, hội phối hợp với Trạm Y tế xã tổ chức hội nghị nói chuyện chuyên đề về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thu hút nhiều chị em tham gia. Tại hội nghị, chị em được giải đáp thắc mắc, nâng cao nhận thức về hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống qua những câu chuyện cụ thể, sống động.

Theo bà Hiền, nhờ những nỗ lực này, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn xã giảm hẳn. Thời gian tới, công tác truyền thông sẽ được đẩy mạnh, không chỉ trong chị em phụ nữ mà còn mở rộng đến các gia đình, dòng tộc.

Theo Hội LHPN tỉnh, các hoạt động tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được tổ chức đa dạng, đi vào chiều sâu. Thông qua hàng chục cuộc đối thoại chính sách cấp xã trên toàn tỉnh, phụ nữ có cơ hội bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đặc biệt về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Đây cũng là dịp để cấp ủy, chính quyền, các ngành liên quan và tổ chức hội nắm bắt khó khăn, kiến nghị, phản ánh của phụ nữ, trẻ em vùng dân tộc thiểu số về những bất cập trong cơ chế, chính sách, chế độ.

Bên cạnh đó, các mô hình “Tổ truyền thông cộng đồng”, CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” và chương trình “Lắng nghe trẻ em nói” góp phần tạo ra những kênh truyền thông, diễn đàn dành cho trẻ em.

Tại các địa bàn khó khăn, biên giới và những xã có tỷ lệ tảo hôn cao như Hướng Lập, Hướng Phùng, A Dơi, Lìa, Lao Bảo, Thượng Trạch, Phong Nha của tỉnh Quảng Trị, cơ quan chức năng tổ chức tập huấn, tọa đàm, giao lưu văn hóa và trang bị kỹ năng truyền thông trực tiếp cho người dân ngay tại thôn, bản.

Thành phần tham gia gồm ban điều hành thôn, già làng, người có uy tín, chức sắc tôn giáo, các nhóm phụ nữ, nam giới, học sinh bỏ học sớm và cả người đã tảo hôn. Việc lựa chọn đúng đối tượng góp phần nâng cao hiệu quả vận động, phát huy vai trò của đội ngũ cốt cán cơ sở trong tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục. Các chương trình cũng tạo điều kiện để người dân thảo luận, chia sẻ về hệ lụy của việc kết hôn sớm.

Phát huy vai trò người có uy tín, ngăn tảo hôn từ thôn, bản

Cán bộ thôn, bản và người có uy tín giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống tảo hôn nhờ sống gần dân, hiểu rõ phong tục, tập quán địa phương.

Tại thôn Ba Lòng, xã A Dơi, năm 2024 ghi nhận 8 cặp kết hôn, trong đó có 5 trường hợp tảo hôn. Trước tình hình này, địa phương đã quyết liệt triển khai các biện pháp giáo dục pháp luật, ban điều hành thôn trực tiếp đến từng nhà vận động các hộ gia đình có con em lứa tuổi vị thành niên tham gia tập huấn.

Kết quả, trong 6 tháng đầu năm 2026, thôn Ba Lòng không có trường hợp nào tảo hôn. Tính chung toàn xã A Dơi, số trường hợp tảo hôn giảm còn 22 trong tổng số 97 cặp kết hôn, tỷ lệ 22,7%; duy trì không còn hôn nhân cận huyết thống.

Bên cạnh đó, Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng, Công an và ngành Y tế xây dựng mạng lưới ngăn chặn từ sớm; tổ chức diễn đàn đối thoại giữa nhà trường, gia đình và xã hội nhằm quản lý nhóm học sinh có nguy cơ bỏ học lập gia đình.