Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang cho hay năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 272 cặp tảo hôn, với 338 người tảo hôn, chiếm 2,32% và 1 trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Đáng chú ý, đồng bào dân tộc Mông chiếm số lượng người tảo hôn cao nhất với 272 người, tiếp theo là các dân tộc Dao, Nùng, Tày và Giáy...

Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn để lại những hệ lụy lâu dài đối với việc học tập, việc làm và cuộc sống của trẻ em. Kết hôn cận huyết thống làm tăng nguy cơ mắc bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh, rối loạn phát triển ở trẻ, tạo gánh nặng lâu dài cho gia đình và xã hội.

W-DA Tuyen Quang 2.jpg
Trẻ em ở Tuyên Quang.

Để hạn chế tình trạng này, Tuyên Quang đã biên soạn, phát hành tài liệu như “Sổ tay 20 tình huống pháp luật về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống”, cấp phát đến thôn, bản, trường học, trạm y tế và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử. Việc kết hợp tài liệu giấy với hình thức số hóa giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, dễ dàng tiếp cận thông tin.

Đổi mới cách tuyên truyền trong trường học

Trung Hà là xã miền núi, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa đồng đều. Xác định muốn hạn chế tảo hôn phải bắt đầu từ nhận thức của thế hệ trẻ, chính quyền địa phương tập trung đưa nội dung này vào trường học với nhiều hình thức gần gũi, trực quan.

Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà hiện có hơn 1.300 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc Tày, Dao. Theo bà Vũ Thị Nhung, Phó Hiệu trưởng nhà trường, nội dung phòng, chống tảo hôn được lồng ghép trong các tiết chào cờ, môn Giáo dục công dân, Sinh học và hoạt động kỹ năng sống.

Bên cạnh treo pano, khẩu hiệu, tranh cổ động, giáo viên chủ nhiệm và cán bộ quản lý bán trú còn thường xuyên trò chuyện với học sinh để nắm bắt tâm tư, kịp thời phối hợp vận động các em không kết hôn trước tuổi quy định. Nhờ đó, tình trạng học sinh nghỉ học sau kỳ nghỉ Tết hoặc nghỉ hè để lập gia đình đã giảm.

Tại xã Tân Long, nơi có hơn 56% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền cũng được triển khai thường xuyên trong trường học.

Bà Nông Thị Hồng Hương, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân Long, cho biết địa phương phối hợp với Công an xã và các trường tổ chức tuyên truyền về hôn nhân, gia đình, sức khỏe sinh sản và độ tuổi kết hôn theo hướng tăng tương tác, khuyến khích học sinh trao đổi.

Trường THCS Tân Long hiện có 756 học sinh. Theo cô giáo Chẩu Thị Miền, Hiệu trưởng nhà trường, các em đang ở độ tuổi vị thành niên, dễ chịu tác động từ môi trường và các mối quan hệ xã hội. Vì vậy, trường thường xuyên tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống bằng hình thức tiểu phẩm, thơ, nhạc, họa, giúp học sinh nhận thức rõ hơn những hệ lụy của kết hôn sớm.

Phát huy vai trò cộng đồng, người có uy tín

Cùng với trường học, Tuyên Quang chú trọng tuyên truyền tại cộng đồng, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, trưởng thôn, trưởng dòng họ và người có uy tín trong vận động người dân từ bỏ hủ tục.

Tại xã Trung Hà, ngành giáo dục phối hợp với Đoàn Thanh niên ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng video clip ngắn, đồ họa thông tin đăng tải trên Zalo, Facebook và cổng thông tin điện tử của trường, xã. Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn Thanh niên duy trì các câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi”, diễn đàn “Tuổi trẻ nói không với tảo hôn”.

Hội Phụ nữ còn lồng ghép nội dung phòng, chống tảo hôn vào phong trào “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, vận động các gia đình có con ở tuổi vị thành niên nhận thức rõ ảnh hưởng của kết hôn sớm đối với sức khỏe sinh sản và kinh tế gia đình.

Đặc biệt, các xã Trung Hà và Tân Long phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và vận động những gia đình có ý định tổ chức cưới khi con chưa đủ tuổi kết hôn.

Bà Lý Thị Hà, Bí thư thôn 10, xã Tân Long, cho biết tại các cuộc họp thôn, người dân thường xuyên được phổ biến quy định về độ tuổi kết hôn, tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Nhờ đó, các gia đình chủ động hơn trong việc nhắc nhở con cháu.

“Việc tuyên truyền được thực hiện thường xuyên đã góp phần thay đổi nhận thức của người dân. 3 năm trở lại đây, thôn không còn tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”, bà Hà chia sẻ.

Phòng, chống tảo hôn ở vùng cao vẫn còn nhiều khó khăn, song sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng những hình thức truyền thông đa dạng đang góp phần thay đổi nhận thức người dân, tạo điều kiện để trẻ em tiếp tục đến trường và chủ động xây dựng tương lai.