Chính phủ đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành 20-50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.
Góp ý về ngăn chặn các hành vi thông đồng, dìm giá, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho biết dự thảo đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá.
Đấu giá viên có quyền dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm. Tuy nhiên, ông Huy cho rằng để phòng ngừa hiệu quả thì cần làm rõ trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá.
Theo ông, khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá hoặc các hành vi khác có nguy cơ làm sai lệch kết quả đấu giá thì đấu giá viên phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền.
Tổ chức hành nghề đấu giá tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo, chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xác minh dấu hiệu vi phạm.
"Khó khăn lớn nhất trong xử lý thông đồng, dìm giá là hành vi thỏa thuận thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá thì có thể bỏ sót hành vi vi phạm, nhất là khi các bên đã thống nhất cách thức ứng xử để che giấu thông đồng", ông đề nghị Chính phủ quy định chi tiết về nội dung xử lý dấu hiệu bất thường.
Lo ngại, do dự khi đặt cọc số tiền lớn
Dự thảo luật đề xuất nâng mức tiền đặt trước tối thiểu khi đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 10% lên 20% giá khởi điểm, giữ nguyên mức tối đa 50%.
Đồng tình với biện pháp ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, tuy nhiên đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) nhìn nhận mức tiền đặt trước như trên tạo ra một rào cản tài chính rất lớn.
Bà dẫn chứng với dự án đất có giá trị hàng trăm tỷ đồng, mức đặt trước cao buộc nhà đầu tư phải huy động ngay từ đầu một khoản tiền rất lớn khi chưa biết kết quả đấu giá có được hay không. Đại biểu phân tích, yêu cầu có sẵn một khoản tiền rất lớn ngay từ đầu có thể loại bỏ khỏi cuộc đấu giá những nhà đầu tư có năng lực và phương án khả thi, trong khi khả năng đáp ứng tiền đặt trước không đồng nghĩa với năng lực triển khai của dự án.
Với cá nhân cũng tương tự, đại biểu cho biết thửa đất có giá khởi điểm 6 tỷ đồng thì bắt buộc cá nhân phải có sẵn 3 tỷ đồng để nộp trước trong khi chưa biết mình có trúng giá hay không, do đó sẽ tạo ngay sự quan ngại, do dự khi tham gia.
"Đáng lưu ý, mức tiền đặt trước tăng gấp đôi so với hiện hành, trong khi dự thảo đồng thời mở rộng các trường hợp bắt buộc phải thực hiện đấu giá trực tuyến. Sự kết hợp của hai yêu cầu này có thể làm gia tăng tâm lý e ngại của người tham gia đấu giá", đại biểu nêu quan điểm.
Số tiền đặt trước càng lớn, tâm lý lo ngại khi chỉ cần một sai sót hoặc một sự cố không mong muốn cũng có thể dẫn đến nguy cơ mất trắng khoản tiền này càng trở nên rõ rệt. Điều này có thể khiến cho nhiều người có nhu cầu, có năng lực thật sự nhưng cân nhắc, thậm chí bỏ tham gia đấu giá, qua đó làm giảm số lượng người tham gia và hạn chế tính cạnh tranh...
Biên độ từ 20-50% khá rộng, nếu thiếu tiêu chí cụ thể sẽ dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất, do đó ĐBQH cho rằng nên quy định mức đặt trước như hiện hành và chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ về tính chất, giá trị tài sản, nguy cơ bỏ cọc.
Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) cho biết dự thảo có nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn thao túng của "quân xanh, quân đỏ" làm lũng đoạn giá đất, tài sản công. Tuy nhiên, đại biểu nhìn nhận nếu chỉ nâng tỷ lệ tiền và chế tài cấm tham gia đấu giá thì mới xử lý được "phần ngọn".
"Gốc rễ của căn bệnh trả giá cao rồi bỏ cọc nằm ở chỗ, đó là sự mơ hồ trong việc xác định thời điểm giao kết hợp đồng bán tài sản đấu giá. Nhiều người tham gia đấu giá vẫn giữ tư duy coi việc trúng đấu giá chỉ là bước đệm hay là lựa chọn tùy nghi: thích thì mua, không thích thì chấp nhận bỏ cọc", ông Hoàn phát biểu.
Ông dẫn kinh nghiệm một số nước, khi tiếng gõ búa kết thúc cuộc đấu giá và xác lập ngay lập tức hiệu lực hợp đồng mua bán. Nếu người trúng đấu giá cố tình không nộp tiền thì ngoài mất tiền đặt cọc, người vi phạm buộc phải bồi thường khoản tiền chênh lệch thâm hụt nếu phiên đấu giá lại thu về mức thấp hơn và cả chi phí tổ chức đấu giá.
Trên cơ sở đó, ông đề nghị dự thảo quy định theo hướng: Người trúng đấu giá được coi là đã giao kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Kể từ thời điểm này, các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng có hiệu lực đối với các bên theo quy định của pháp luật dân sự.
Nếu người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn quy định, người có tài sản đấu giá có quyền áp dụng các biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng mua bán tài sản đấu giá để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại...
Phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết thời gian qua, dư luận bức xúc trước hiện tượng một số cá nhân, tổ chức tham gia đấu giá quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản có hành vi thông đồng, dìm giá, thổi giá lên rất cao rồi bỏ cọc nhằm tạo mặt bằng giá ảo để trục lợi.
Dự thảo luật đã siết chặt điều kiện tham gia đấu giá theo hướng không cho phép những người có mối quan hệ thân thích (cha mẹ, vợ chồng, con, anh chị em ruột...) cùng tham gia đấu giá một tài sản; các công ty mẹ, công ty con trong cùng một tập đoàn không được cùng tham gia. Dự thảo cũng bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá mà vi phạm nghĩa vụ thanh toán hoặc có hành vi gian lận, phá hoại cuộc đấu giá.
Về mức tiền đặt trước từ 20-50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất, có ý kiến đại biểu đặt vấn đề liệu có tạo rào cản tài chính đối với người có nhu cầu thực hay không.
Bộ trưởng nêu rõ người có nhu cầu ở thực sự thì họ cũng đã chuẩn bị tài chính tương ứng. Nếu không trúng đấu giá thì tiền đặt trước được hoàn trả rất nhanh chóng, trong vòng 2 ngày làm việc.
Biên độ 20-50% dự thảo quy định đã trao quyền linh hoạt cho người có tài sản đấu giá quyết định căn cứ theo tình hình thực tế của từng địa phương, từng thời điểm, "chứ không phải lúc nào cũng áp dụng mức tối đa 50%".
Cơ quan thẩm tra lưu ý rà soát các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho Nhà nước.
Sáng 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
.svg){kind=icon}
