Một rào cản làm giảm đáng kể khao khát cống hiến là quy định cứng về mốc thời gian trong khen thưởng. Nhiều nước trên thế giới tách rời hoàn toàn khen thưởng thâm niên khỏi khen thưởng thành tích đột xuất.
Một trong những nội dung đáng chú ý là luật đưa ra nguyên tắc một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó.
Luật cũng quy định không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng.
Đáng chú ý là luật quy định danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở để tặng cho cá nhân phải đạt một trong các tiêu chuẩn. Cụ thể, cá nhân được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đạt tiêu chuẩn danh hiệu Lao động tiên tiến hoặc Chiến sĩ tiên tiến và có sáng kiến được cơ sở công nhận.
Cùng với đó, cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu Lao động tiên tiến hoặc Chiến sĩ tiên tiến và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hay đạt tiêu chuẩn danh hiệu Lao động tiên tiến hoặc Chiến sĩ tiên tiến và mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
Chính phủ sẽ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Bảo đảm “có khen, có thưởng”
Trình bày báo cáo tóm tắt việc tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội thông qua dự luật, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết, về danh hiệu Chiến sĩ thi đua, Chính phủ tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội.
Theo đó, Chính phủ không quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” đối với cá nhân theo tiêu chuẩn “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” tại khoản 7 Điều 1 dự thảo luật.
Từ đó, dự luật quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” là cá nhân đề nghị xét tặng danh hiệu không theo tiêu chuẩn “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”.
Về nguyên tắc thi đua, khen thưởng và các loại hình khen thưởng, Chính phủ tiếp thu giữ nguyên quy định về nguyên tắc “không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được”; đồng thời, bổ sung cụm từ “trừ khen thưởng công trạng”.
Quy định trên để tháo gỡ khó khăn vướng mắc đối với loại hình khen thưởng này trong quá trình tổ chức thực hiện do khen thưởng công trạng là khen thưởng theo tiêu chuẩn tích lũy thành tích, đã quy định điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể trong từng hình thức, mức hạng khen thưởng.
Về các loại hình khen thưởng, Chính phủ tiếp thu quy định riêng 2 loại hình khen thưởng “khen thưởng phong trào thi đua theo chuyên đề” và “khen thưởng chuyên đề”.
Quy định này nhằm bảo đảm phản ánh đúng bản chất của hình thức khen thưởng gắn với việc tổ chức và tổng kết các phong trào thi đua theo từng nhiệm vụ, lĩnh vực cụ thể và khen thưởng thành tích phục vụ nhiệm vụ chính trị mà không thông qua tổ chức phong trào thi đua.
Về quỹ thi đua, khen thưởng, Bộ trưởng Nội vụ cho biết, Chính phủ tiếp thu ý kiến của đa số đại biểu Quốc hội và thống nhất giữ nguyên quy định trách nhiệm chi tiền thưởng như luật hiện hành. Theo đó, “người ra quyết định khen thưởng có trách nhiệm chi thưởng từ quỹ thi đua, khen thưởng do cấp mình quản lý…”.
Ông Bình khẳng định Chính phủ sẽ rà soát quy định về quỹ thi đua, khen thưởng, bảo đảm đủ nguồn chi, sử dụng đúng mục đích; bảo đảm “có khen, có thưởng”.
Luật này có hiệu lực thi hành từ 1/10/2026. Các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng đã được quyết định tặng hoặc truy tặng trước ngày luật này có hiệu lực thi hành vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý và không thực hiện việc xem xét, cấp đổi lại văn bằng, hiện vật khen thưởng trừ trường hợp có quy định khác về đính chính thông tin.
Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng quy định khen thưởng theo kiểu “3 năm liên tiếp” đang bộc lộ nhiều bất cập khi đặt nặng tích lũy thành tích, thiếu linh hoạt trong ghi nhận đóng góp đột xuất.
.svg){kind=icon}
