Giảm nghèo thông tin về an ninh mạng, lừa đảo trực tuyến cho người dân đang ngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn, khi công cuộc chuyển đổi số quốc gia được đẩy nhanh và nhiều người dân ở mọi vùng miền đã tham gia vào các hoạt động trên môi trường số.
Để góp phần góp phần cung cấp cho người dân những kiến thức và kỹ năng thiết thực giúp họ có thể chủ động nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên môi trường số, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và tổ chức Chống Lừa Đảo đã phối hợp xây dựng “Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo”.
“Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo trực tuyến” hướng tới một mục tiêu rất cụ thể là giúp người dùng biết dừng lại trước khi tin, biết kiểm chứng trước khi hành động và biết lên tiếng khi phát hiện nguy cơ.
Trong khuôn khổ hội thảo “Kiến tạo niềm tin số - Doanh nghiệp Việt chung tay bảo vệ người tiêu dùng” được tổ chức chiều ngày 14/8 tại Hà Nội, ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc tổ chức Chống Lừa Đảo đã giới thiệu tới cộng đồng về “Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo trực tuyến” vừa được cho ra mắt.
Đại diện nhóm biên soạn bộ nguyên tắc cho hay, năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam vượt 8.000 tỷ đồng theo thống kê của Bộ Công an. Tỷ lệ người dùng sập bẫy đã lần đầu giảm sau nhiều năm, còn 0,18% theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, tuy nhiên số tiền bị kẻ lừa đảo chiếm đoạt vẫn rất lớn. Nghịch lý đó nói lên một điều: Phần lớn nạn nhân không thiếu thông tin cảnh báo, họ thiếu một phản xạ đủ nhanh vào đúng khoảnh khắc bị hối thúc.
“Cảnh báo lừa đảo hiện có rất nhiều, nhưng phần lớn nằm rải rác trên báo chí và mạng xã hội, đọc xong rồi quên. Người dân cần một tài liệu đủ ngắn để đọc hết trong 10 phút, đủ cụ thể để làm theo ngay, và đủ nhỏ để cầm tay hoặc dán lên tường. Đó là lý do cuốn sổ tay 16 trang này ra đời.
Cuốn sổ tay không nhằm kể lại các vụ lừa đảo. Nó nhằm trang bị một bộ phản xạ: nhận ra dấu hiệu, dừng lại đúng lúc, xác minh đúng cách, và biết phải làm gì trong 30 phút đầu nếu chẳng may đã lỡ bị lừa”, ông Ngô Minh Hiếu chia sẻ.
Cũng theo đại diện nhóm biên soạn, “Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo trực tuyến” gồm 6 phần đi từ phòng ngừa đến ứng cứu. Trong đó, bộ 10 dấu hiệu nhận biết chia theo 3 nhóm cơ chế tấn công: ép cảm xúc, đòi thông tin và quyền, bất thường về link, mã QR, dòng tiền.
Bộ 10 nguyên tắc phòng, chống rút gọn thành những câu ngắn để nhớ được. Bảy tình huống điển hình — từ giả danh công an, deepfake, chiếm quyền điện thoại đến bắt cóc trực tuyến và giả danh shipper — mỗi tình huống trình bày theo cùng một khung: kịch bản, dấu hiệu, sai lầm thường gặp, cách xác minh, cách xử lý đúng.
Đặc biệt, hướng dẫn xử lý trong 30 phút đầu chia theo 6 trường hợp cụ thể, có mốc thời gian rõ ràng. Khép lại cuốn sổ tay là danh bạ khẩn cấp có ô để tự điền số tổng đài ngân hàng, và checklist năm phút mỗi tháng để giữ tài khoản an toàn.
Thông tin với phóng viên VietNamNet, ông Ngô Minh Hiếu nhấn mạnh sổ tay về phòng chống lừa đảo trực tuyến vừa ra mắt ưu tiên hành động hơn kiến thức. Mỗi mục đều kết bằng một việc cụ thể phải làm, không dừng ở mô tả thủ đoạn.
Song song đó, sổ tay còn dành hẳn một phần cho “thời gian vàng” - khoảng 30 phút đầu sau khi bị lừa, giai đoạn quyết định việc ngân hàng có kịp chặn dòng tiền hay không. Những kịch bản trong sổ tay lấy từ những vụ việc người Việt đang thực sự gặp, dựa trên tin báo của cộng đồng và cảnh báo của cơ quan chức năng, không phải tài liệu nước ngoài dịch lại.
“Chúng tôi mong cuốn sổ tay này không nằm yên trên máy tính. Mọi người hãy in ra dán ở bảng tin tổ dân phố, phát cho học sinh, để một bản cạnh điện thoại của ông bà. Một người đọc được là bớt đi một người có thể mất tiền”, đại diện nhóm biên soạn “Bộ nguyên tắc nhận diện, phòng chống lừa đảo trực tuyến” chia sẻ.
.svg){kind=icon}
