Tháng 12/2025, các từ điển lớn như Merriam-Webster đã chọn "slop" (thức ăn thừa của động vật) là từ của năm. Sự lựa chọn này phản ánh thái độ bất bình của công chúng trước làn sóng nội dung trực tuyến kém chất lượng do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, thường được gọi là "AI Slop" hay "rác AI".

Khi các công cụ AI tạo sinh trở nên phổ biến, nhiều cá nhân và tổ chức đã tận dụng chúng để sản xuất nội dung giả tạo nhằm mục đích tiếp thị, giải trí hoặc thao túng thuật toán mạng xã hội. Dù công nghệ hình ảnh và video đã tiến bộ, sự hoài nghi về giá trị thực sự của các nội dung này vẫn ngày càng gia tăng.

ai slop social media content regulation eu dsa 1024x576.jpg
AI nhấn chìm mạng xã hội bằng các nội dung 'rác' vô giá trị. Ảnh: DigitalWatch

Hệ lụy rõ nhất của AI Slop xuất hiện trên YouTube, TikTok và Instagram, nơi người dùng liên tục bắt gặp các hình ảnh, video bóp méo sự thật hoặc giả mạo người nổi tiếng. Trong đó, Facebook là nền tảng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do đặc thù nhân khẩu học có tỷ lệ người dùng trên 55 tuổi ở mức 24%. Nhóm người dùng lớn tuổi dễ trở thành nạn nhân của các bài đăng lừa đảo kêu gọi quyên góp bằng hình ảnh AI ngụy tạo. Việc sản xuất nội dung với chi phí cận biên gần bằng 0 tạo động lực lớn để trục lợi từ quảng cáo hoặc tiếp thị liên kết.

Các chiến lược tối ưu hóa công cụ tìm kiếm hiện có thể được tự động hóa ở quy mô lớn, tạo ra hàng ngàn bài viết chỉ trong vài giờ. Điều này gây bức xúc cho các nhà sáng tạo nội dung chân chính, những người thường xuyên bị phạt vì các quy định nền tảng khắt khe, trong khi video AI Slop lại dễ dàng lách qua hệ thống kiểm duyệt.

Cuộc chiến chống rác AI của YouTube

Trước áp lực kể trên, YouTube đã bắt đầu hành động. Theo báo cáo từ Kapwing và Android Police, 16 trong số 100 kênh YouTube chuyên đăng tải nội dung AI Slop có lượng đăng ký cao nhất đã bị xóa bỏ hoàn toàn hoặc gỡ video chỉ trong hai tháng qua.

Nhóm 16 kênh này sở hữu tổng cộng 35 triệu người đăng ký và hơn 4,7 tỷ lượt xem. Các tên tuổi lớn bị "khai tử" bao gồm kênh dẫn đầu "CuentosFacianantes" (5,95 triệu người đăng ký, 1,28 tỷ lượt xem được tạo ra nhanh chóng kể từ tháng 1/2025), "Imperio de Jesus" (5,87 triệu) và "Super Cat League" (4,21 triệu).

Trong bài viết ngày 21/1, CEO YouTube Neal Mohan đã trực tiếp đề cập đến chuyên mục "quản lý AI slop". Ông nhận định: "AI sẽ là một lợi ích cho những nhà sáng tạo sẵn sàng tiếp nhận", so sánh nó với Photoshop và CGI.

Tuy nhiên, vị CEO nhấn mạnh nền tảng đang gỡ bỏ "bất kỳ phương tiện tổng hợp độc hại nào vi phạm Nguyên tắc cộng đồng". Với mục tiêu giữ YouTube là nơi "mọi người cảm thấy thoải mái khi dành thời gian", ông Mohan khẳng định: "Để giảm sự lây lan của nội dung AI chất lượng thấp, chúng tôi đang tích cực xây dựng dựa trên các hệ thống hiện có vốn đã rất thành công trong việc chống lại thư rác và câu view, đồng thời giảm sự lan truyền của nội dung lặp đi lặp lại, chất lượng thấp".

Động thái của YouTube được đánh giá là một lời tuyên chiến rõ ràng. AI Slop không chỉ là vấn đề một vài bài đăng đơn lẻ, mà nằm ở khối lượng khổng lồ làm biến dạng hệ sinh thái thông tin.

Tại Liên minh châu Âu (EU), Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) yêu cầu các nền tảng lớn phải đánh giá và giảm thiểu rủi ro hệ thống. Dù các nền tảng đang áp dụng giải pháp dán nhãn hoặc thêm hình mờ (watermark), giới chuyên gia nhận định các biện pháp này sẽ không giải quyết được vấn đề cốt lõi nếu thuật toán vẫn ưu tiên lượt tương tác hơn chất lượng.

Tuy nhiên, giới quan sát kỳ vọng bong bóng AI Slop sẽ vỡ khi người dùng ngày càng ưu tiên các nội dung được đầu tư kỹ lưỡng. Để bảo vệ uy tín thương hiệu, các nhà quảng cáo có thể sẽ tạo áp lực buộc các nền tảng phải tinh chỉnh hệ thống xếp hạng, nhằm treo thưởng cho tính nguyên bản và độ tin cậy. Thay vì là dấu chấm hết cho không gian số, sự bùng nổ của AI Slop đang đóng vai trò như một bài kiểm tra sức chịu đựng, giúp thanh lọc thị trường thông tin trong tương lai.