Từ thí điểm ở phạm vi cấp xã, mô hình sẽ được nhân rộng, khi phát triển cao hơn thì có thể có những tỉnh hoặc thành phố xã hội chủ nghĩa.
Chiều nay, kết luận hội thảo khoa học "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn", PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa cần được nhận thức như một đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu xã hội xã hội chủ nghĩa.
Việc này cũng đưa chủ nghĩa xã hội từ lý tưởng trở thành mô hình hiện thực tại địa bàn cấp xã mà người dân có thể đo lường, cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày.
Thí điểm quy mô xã, phường là cách làm phù hợp thực tiễn. Điều này xuất phát từ vai trò của cơ sở là nơi kiểm chứng mọi chủ trương, chính sách, nơi gần dân nhất. Chính người dân vừa là đối tượng thụ hưởng cũng là người kiểm chứng của mô hình.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn cho biết, vì xuất phát từ quy luật phát triển không đều nên không thể tiến hành đồng loạt trên phạm vi của một tỉnh hay trên toàn quốc.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Mục tiêu chung là lấy con người làm trung tâm, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc
Ông chia sẻ, phải thí điểm từ phạm vi cấp xã rồi mới nhân rộng và làm tiếp, thậm chí khi phát triển cao hơn thì có thể có những tỉnh hoặc thành phố xã hội chủ nghĩa. Các tiêu chí định tính, định lượng chỉ thuận lợi khi đo lường tại xã, phường, gắn với dân, để người dân kiểm chứng.
Cùng với đó là tính đa dạng của mô hình giữa đồng bằng và miền núi, giữa đô thị và nông thôn, hay bản sắc địa phương, dân tộc. Chính cấp xã là nơi thể hiện đậm nét nhất tính đa dạng đó.
PGS.TS Đoàn Minh Huấn cho rằng, có địa phương bước đầu chỉ xây dựng được một vài xã, phường xã hội chủ nghĩa, nhưng cũng có địa phương đạt tỷ lệ cao hơn, như 50% hoặc 70%. Dù mỗi địa phương có điều kiện và đặc thù riêng, các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vẫn phải hướng tới mục tiêu chung là lấy con người làm trung tâm, phát triển toàn diện, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.
Ông cũng nhấn mạnh, cần thống nhất hệ tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa để cụ thể hóa 8 đặc trưng, các trụ cột, mối quan hệ lớn.
8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011):
Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Do nhân dân làm chủ.
Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp.
Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.
Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng.
Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới.
Xã, phường không đơn thuần là đơn vị quản lý địa bàn
Trước đó, phát biểu tham luận tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng có 3 cơ sở để khẳng định việc phát triển mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay là cần thiết và là yêu cầu khách quan. Đó là lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới.
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vẫn là một vấn đề rất mới, cần được làm rõ không chỉ về tiêu chí mà quan trọng hơn là về cả cách làm.
GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương: Phải hướng tới mô hình quản trị hiện đại, dân chủ, mở và nhân văn
Theo ông, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không phải quay lại mô hình bao cấp, hành chính áp đặt hay hợp tác xã kiểu cũ, mà phải hướng tới mô hình quản trị hiện đại, dân chủ, mở và nhân văn, phù hợp với từng đặc điểm đô thị, nông thôn, miền núi.
Ông nhấn mạnh điều cốt lõi là hình thành một cộng đồng dân chủ, cộng đồng pháp quyền, cộng đồng kỷ cương, cộng đồng an toàn, cộng đồng xanh, cộng đồng số, cộng đồng mở, cộng đồng nhân văn, cộng đồng phát triển và cộng đồng hạnh phúc - nơi người dân thực sự tham gia quản lý xã hội, đồng kiến tạo và thụ hưởng thành quả phát triển.
Mọi chính sách ở xã, phường phải hướng tới nâng cao chất lượng sống, chăm lo an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế, củng cố sự gắn kết cộng đồng và bảo vệ các giá trị văn hóa tốt đẹp.
Xã, phường không đơn thuần là đơn vị quản lý địa bàn, mà phải trở thành không gian kiến tạo phát triển, nâng cao chất lượng sống, chất lượng dịch vụ công và năng lực cộng đồng.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, dự kiến, TP sẽ lựa chọn hai xã cạnh nhau để đồng thời triển khai nhằm đảm bảo quy mô dân số 2 xã cộng lại khoảng 700.000 dân.
Một phường quản trị hiệu quả, an ninh tuyệt đối, người dân được chăm lo y tế, giáo dục chu đáo, doanh nghiệp cạnh tranh công bằng, phát triển kinh tế xanh, bền vững - đó chính là biểu hiện sinh động nhất của chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ 21.
Nếu Hà Nội không chọn phường, xã có sẵn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý chọn một địa điểm xây một phường mới, với quy mô dân số khoảng 500 nghìn tới 1 triệu người.