Ý tưởng “điện xuyên quốc gia” - tham vọng chưa từng có
Dự án được công ty SunCable của Australia khởi xướng vào năm 2018, với mục tiêu trở thành dự án năng lượng mặt trời xuyên biên giới đầu tiên trên thế giới.
Thay vì sản xuất và tiêu thụ điện trong phạm vi một quốc gia, dự án hướng tới việc khai thác nguồn năng lượng mặt trời dồi dào tại Tây Bắc Australia và truyền tải sang Singapore, một trong những nền kinh tế phát triển nhưng hạn chế không gian để xây dựng năng lượng tái tạo.
Dự án được công nhận là “siêu dự án” vào năm 2019, được ưu tiên về pháp lý và hỗ trợ nghiên cứu, mở đường cho các bước phát triển tiếp theo. Đến năm 2023, dự án được tái cấu trúc dưới sự dẫn dắt của nhóm chuyên gia và nhà đầu tư mới, đánh dấu bước tiến quan trọng để biến ý tưởng thành hiện thực.
Hiện dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị triển khai, với mốc quyết định đầu tư cuối cùng dự kiến vào năm 2027, trước khi tiến hành xây dựng các tuyến năng lượng xuyên quốc gia.
Nếu dự án này trở thành hiện thực, nó có thể trở thành một bước ngoặt trong ngành năng lượng toàn cầu. Đây sẽ là nhà máy điện mặt trời lớn nhất thế giới, với công suất lên đến hàng chục gigawatt, đủ sức cung cấp điện cho hàng triệu hộ dân.
Dự án bao gồm hệ thống pin lưu trữ năng lượng quy mô khổng lồ, lớn nhất hành tinh, giúp duy trì nguồn điện ổn định ngay cả khi mặt trời không chiếu sáng.
Đặc biệt, dự án sẽ sử dụng tuyến cáp điện ngầm dưới biển dài khoảng 4.200-4.300km, vượt gấp 5 lần mọi kỷ lục hiện nay về truyền tải điện dưới nước, nối khu vực sản xuất điện mặt trời với các trung tâm tiêu thụ điện ở nước ngoài.
Theo mục tiêu của dự án, hệ thống này sẽ cung cấp điện sạch liên tục 24/7 cho vùng sản xuất và đồng thời xuất khẩu khoảng 1,75-2GW điện sang quốc gia láng giềng, chiếm tới 15% nhu cầu điện quốc gia của nước này, góp phần đáng kể vào giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy năng lượng tái tạo.
‘Cứu cánh’ cho Singapore
Singapore phụ thuộc rất lớn vào khí đốt tự nhiên nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu điện của mình. Theo trang chính thức của Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore, khoảng 95% điện năng hiện nay được sản xuất từ khí đốt tự nhiên và nguồn này tiếp tục là nguồn nhiên liệu chính ngay cả khi năng lượng tái tạo được mở rộng trong tương lai.
Điều này phản ánh thực tế rằng quốc gia này gần như không có tài nguyên năng lượng nội địa và phải dựa vào nhập khẩu qua đường ống từ các nước láng giềng và LNG từ thị trường toàn cầu.
Việc nhập điện mặt trời từ Australia được xem là một trong những giải pháp then chốt để đạt các mục tiêu cam kết với Thỏa thuận Paris và chiến lược năng lượng sạch Green Plan 2030 của nước này.
Chính phủ Singapore và cơ quan quản lý năng lượng nước này đã cấp phép “phê duyệt có điều kiện” cho dự án, xác nhận tính khả thi về mặt kỹ thuật và thương mại, mở đường cho giai đoạn tiếp theo của kế hoạch.
Các quan chức Australia nhìn nhận dự án như một bước ngoặt để nước này trở thành “siêu cường năng lượng tái tạo” của khu vực.
Khi xây dựng hoàn chỉnh, Australia không chỉ tự chủ năng lượng sạch mà còn có thể xuất khẩu điện xanh sang các nền kinh tế châu Á khác trong tương lai.
Theo cơ quan phát triển dự án, tổng vốn đầu tư có thể lên tới hơn 30-35 tỷ AUD (tương đương 20-24 tỷ USD). Dự án sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm mới, thúc đẩy phát triển kinh tế ở vùng Tây Bắc nước này ít người sinh sống.
Ngoài ra, việc truyền điện xuyên quốc gia còn mở ra cơ hội hợp tác công nghệ cao giữa các doanh nghiệp, chính phủ và các nền kinh tế trong khu vực ASEAN, đặt nền móng cho một thị trường điện sạch xuyên biên giới trong dài hạn.
Mặc dù tiềm năng to lớn, dự án này không phải không có những tranh cãi “nảy lửa”. Người dân địa phương đặt câu hỏi về việc liệu phần điện xuất khẩu có mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng trong khu vực hay không, thay vì chỉ phục vụ Singapore.
Một khảo sát cho thấy sự ủng hộ đối với xây dựng nhà máy là cao, nhưng sự đồng thuận về việc xuất khẩu năng lượng sang Singapore lại thấp hơn.
Một số chuyên gia nghi ngại về tính khả thi kỹ thuật và rủi ro an ninh, bởi cáp điện dài hàng nghìn km dưới biển vẫn là công nghệ mới mẻ và tốn kém. Việc bảo trì và bảo vệ tuyến cáp này khỏi thiên tai hoặc sự cố cũng đặt ra nhiều thách thức lớn trong dài hạn.
Dự án này cho thấy một cuộc chuyển dịch lớn trên bản đồ năng lượng toàn cầu, nơi các nước giàu tài nguyên năng lượng tái tạo như Australia có thể trở thành “ngân hàng nắng” của cả khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đồng thời, nó cũng đặt Singapore vào vị thế tiên phong trong việc nhập khẩu năng lượng sạch xuyên biên giới, điều trước đây từng được xem là “viễn tưởng”.
Nhưng để trở thành hiện thực, dự án này vẫn còn đối mặt với nhiều chặng đường dài về kỹ thuật, chính sách, tài chính và thỏa thuận quốc tế trước khi được kỳ vọng cung cấp điện vào thập niên 2030.
.svg){kind=icon}
